Endüstriyel tasarım, sanayi yoluyla üretilen bir ürünün çizgi, şekil, renk, doku ve yüzey işlemesi gibi görsel özellikleriyle kazandığı özgün dış görünümdür. Tasarım tescili, bu görünümün TÜRKPATENT’e başvuru yapılarak yasal koruma altına alınması işlemidir.
- Koruma süresi: 5 yıl (5’er yıllık dönemlerle toplam 25 yıla kadar yenilenebilir)
- 2026 Başvuru Ücreti: Tek tasarım 2.070 TL, ilave 2. tasarım 1.674,90 TL
- Temel şartlar: Tasarımın yeni (daha önce kamuya sunulmamış) ve ayırt edici olması zorunludur
- Süreç: Başvurudan tescile kadar ortalama 6–12 ay
- Özel imkân: Yayım ertelemesiyle tasarım görsel içerikleri 30 aya kadar gizli tutulabilir
📋 İçindekiler
- 1. Endüstriyel Tasarım Nedir?
- 2. Tescil Şartları: Yenilik ve Ayırt Edicilik
- 3. Tasarım Tescili Neden Önemlidir?
- 4. Tasarım Tescili Nasıl Alınır? — 5 Adım
- 5. Gerekli Belgeler
- 6. Görsel Anlatım Nasıl Hazırlanır?
- 7. Tasarım Tescili Ücretleri 2026
- 8. Koruma Süresi ve Yenileme
- 9. Yayım Ertelemesi Nedir?
- 10. Çoklu Tasarım Başvurusu
- 11. Rüçhan Hakkı
- 12. Tescilsiz Tasarım Koruması
- 13. Tasarım, Patent ve Marka Arasındaki Fark
- 14. Uluslararası Tasarım Tescili (Lahey Sistemi)
- 15. Sık Yapılan Hatalar
- 16. Sıkça Sorulan Sorular
Endüstriyel Tasarım Nedir?
Endüstriyel tasarım, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 55. maddesi çerçevesinde tanımlanmış olup; sanayi yoluyla üretilebilir bir ürünün tümü veya bir parçasının, çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya yüzey işlemesinden kaynaklanan özgün dış görünümüdür.
Tasarım kapsamına giren unsurlar:
- Şekil ve biçim: Ürünün üç boyutlu formu, konturları, hatları
- Renk ve renk kombinasyonları: Markalı renkler, özgün renk paletleri
- Doku ve yüzey işlemeleri: Mat/parlak yüzeyler, dokusal örüntüler
- Malzeme görünümü: Kullanılan malzemenin insan duyularıyla algılanabilen özellikleri
- Grafik ve süsleme unsurları: Ürün yüzeyindeki desenler, baskılar
Mobilya, giyim, elektronik cihazlar, ambalaj tasarımları, otomotiv aksesuarları, endüstriyel makineler, tekstil ürünleri, ayakkabı ve takı gibi sanayi yoluyla üretilebilen tüm ürün kategorileri tasarım tescilinin kapsamındadır.
💡 Önemli: Bir ürünün yalnızca teknik işlevinden kaynaklanan görünüm unsurları (örneğin bir vidanın diş formu, yalnızca işlev için gerekli şekli) tasarım korumasından yararlanamaz. Tasarım; estetik veya görsel özgünlük taşımalıdır.
Tasarım Tescil Şartları: Yenilik ve Ayırt Edicilik
6769 sayılı SMK’nın 56. maddesi uyarınca, bir tasarımın tescil edilebilmesi için iki temel kriterin karşılanması zorunludur:
🔵 Yenilik Kriteri
Tasarım, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmalıdır. Tasarım, önceki herhangi bir tasarımdan yalnızca küçük detaylarda farklıysa yeni sayılmaz. Kamuya sunum; satış, sergileme, yayın veya başka herhangi bir yolla gerçekleşebilir.
🟡 Ayırt Edicilik Kriteri
Tasarım, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde önceki tasarımlardan farklı bir genel izlenim uyandırmalıdır. Tasarımcının serbestlik alanı değerlendirmede göz önünde bulundurulur. Yalnızca küçük detay farklılıkları ayırt edicilik için yeterli değildir.
Tasarım Tescilinin İstisnaları (Tescil Edilemeyen Unsurlar)
- Yalnızca teknik işlevden kaynaklanan görünüm özellikleri
- Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar
- Başka bir eserin izinsiz kullanıldığı tasarımlar
- Ülke, şehir veya devlet sembollerini içeren tasarımlar (yetkisiz kullanım)
- Aldatıcı nitelik taşıyan tasarımlar
⚠️ Kamuya Sunum Tuzağı: Tasarımınızı başvuru yapmadan önce sosyal medyada paylaşır, fuarda sergiler veya satışa çıkarırsanız “yenilik” kriteri ortadan kalkar ve tescil başvurunuz reddedilebilir. Tasarımı kamuoyuyla paylaşmadan önce tescil başvurusu yapın ya da yayım ertelemesinden yararlanın.
Tasarım Tescili Neden Önemlidir?
- Taklit ve kopyalamaya karşı koruma: Tescilli tasarımı izinsiz üreten, satan veya ithal eden kişilere karşı men davası, tazminat davası ve ceza davası açma hakkı doğar.
- E-ticaret koruması: Trendyol, Amazon, Hepsiburada gibi pazaryerlerinde tescil belgesi ile sahte ürün şikâyeti yapılabilir ve ürün kaldırılabilir.
- Ticari değer: Tescilli tasarım devir, lisans veya miras yoluyla aktarılabilir; franchise değeri kazanır.
- Rekabet avantajı: Özgün tasarımınızın rakipler tarafından kopyalanması engellenerek pazarda fark yaratılır.
- Fuarda güvenli sunum: Yayım ertelemesiyle tasarımınızı rakiplere göstermeden önce tescil güvencesine sahip olursunuz.
- Yatırımcı güvencesi: Tescilli tasarım portföyü, şirket değerlemelerinde maddi olmayan duran varlık olarak yer alır.
Tasarım Tescili Nasıl Alınır? — 2026 Adım Adım
Marka tescil ve tasarım tescili süreçlerini yürüten TÜRKPATENT’e yapılan tasarım tescil başvurusu 5 temel adımdan oluşur.
Ön Araştırma ve Özgünlük Değerlendirmesi
Başvurudan önce, tescil ettirmek istediğiniz tasarıma benzer tasarımların daha önce başvurusunun yapılıp yapılmadığını araştırın. TÜRKPATENT’in tasarım veritabanından sorgulama yapılabileceği gibi, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü’nün (WIPO) uluslararası tasarım veritabanı Hague Express’ten de araştırma yapılabilir. Profesyonel bir araştırma, benzer tasarımlarla çakışma riskini minimize eder.
Görsel Anlatımın Hazırlanması
Tasarım tescilinin en kritik adımı görsel anlatımdır. Tasarım, en az 7 farklı görünümde sunulmalıdır: ön, arka, sağ yan, sol yan, üst, alt ve perspektif (genel) görünüm. Görseller yüksek çözünürlüklü (minimum 300 dpi), beyaz veya nötr arka planlı JPEG/PNG formatında hazırlanmalıdır.
- Her görünüm için ayrı, net ve tek ürünü gösteren görseller
- Ürünün tüm ayırt edici özelliklerinin görünür olması sağlanmalı
- Koruma istenmeyen parçalar kesik çizgiyle gösterilebilir
- Renk koruması isteniyorsa görseller renkli sunulmalı
Locarno Sınıfının Belirlenmesi
Tasarım tescil başvurularında ürün sınıflandırması, Locarno Anlaşması kapsamındaki uluslararası sınıflandırma sistemine göre yapılır. 32 ana sınıf ve çok sayıda alt sınıftan oluşan bu sistemde ürününüzün hangi sınıfa girdiği doğru tespit edilmelidir. Çoklu tasarım başvurusu yapılacaksa tüm tasarımların aynı Locarno sınıfında yer alması gerekmektedir.
EPATS Üzerinden Online Başvuru
Tasarım tescil başvurusu, TÜRKPATENT’in EPATS (Elektronik Başvuru Sistemi) üzerinden tamamen online olarak yapılır. Sisteme e-Devlet, e-imza veya mobil imza ile giriş yapılır. Başvuru formu doldurulur, görseller yüklenir, Locarno sınıfı seçilir ve başvuru harcı ödenerek dekont sisteme yüklenir.
✅ Başvuru tamamlandıktan sonra alınan başvuru numarası ve başvuru tarihi, öncelik hakkının başladığını belgeler. Yayım ertelemesi talep etmek istiyorsanız bu adımda mutlaka belirtilmelidir.
İnceleme, İlan ve Tescil
TÜRKPATENT başvuruyu şekli ve hukuki açıdan inceler:
- Şekli inceleme: Belge ve form eksiksizliği kontrol edilir
- Yenilik ve ayırt edicilik incelemesi: Tasarımın tescil kriterlerini karşılayıp karşılamadığı değerlendirilir
- Resmi Bülten’de yayım: Uygun bulunan tasarım ilan edilir; üçüncü kişilerin itiraz hakkı doğar
- Tescil belgesi: İtiraz gelmez veya reddedilirse tasarım sicile kaydedilir ve tescil belgesi düzenlenir
Tasarım tescil başvurunuzu en yüksek başarı oranıyla yönetmek için Av. Atakan AYLAR ekibi yanınızda.
Tasarım Tescil Başvurusu İçin Gerekli Belgeler
Görsel Anlatım Nasıl Hazırlanır? (2026 TÜRKPATENT Standartları)
Tasarım tescilinde görsel anlatım başvurunun başarısını doğrudan etkileyen en kritik unsurdur. Eksik veya düşük kaliteli görseller başvurunun şekli incelemede reddedilmesine yol açar.
Görsel Anlatım Gereksinimleri
- Format: JPEG veya PNG; minimum 300 dpi çözünürlük
- Arka plan: Beyaz veya nötr, düz arka plan (gölge, doku içermeyen)
- Görünümler: Minimum 7 görünüm zorunlu: ön, arka, sağ yan, sol yan, üst, alt ve perspektif
- Tutarlılık: Tüm görünümler aynı ürünü, aynı ölçekte ve net şekilde göstermelidir
- Renk talebi: Renk koruması istenmiyorsa siyah-beyaz; istenmiyorsa renkli sunulabilir
- Kısmi koruma: Ürünün tescil istenmeyen kısımları kesik çizgiyle (noktalı çizgi) gösterilir
💡 Profesyonel ürün fotoğrafçısı veya teknik çizim uzmanıyla çalışmak, görsellerin TÜRKPATENT standartlarını karşılamasını ve koruma kapsamının doğru belirlenmesini sağlar. Yetersiz görseller nedeniyle reddedilen başvurular hem zaman hem maliyet kaybı yaratır.
Tasarım Tescili Ücretleri 2026 — Güncel Resmi Tablo
Aşağıdaki ücretler, TÜRKPATENT’in 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe giren resmi tasarım işlem ücretlerine dayanmaktadır.
| İşlem | 2024 Ücreti | 2026 Ücreti |
|---|---|---|
| Tasarım Tescil Başvuru Ücreti (Tek Tasarım) | 1.200 TL | 2.070 TL |
| İlave 2. Tasarım Başvuru Ücreti | 440 TL | 1.674,90 TL |
| İlave 3., 4. ve 5. Tasarım (Her Biri) | — | 318,70 TL |
| İlave 6. ve Sonrası Her Bir Tasarım | — | 760 TL |
| Yayım Ücreti (Her 8×8 cm Alan İçin) | 160 TL | Güncel tarife için TÜRKPATENT’e başvurun |
| Yayım Erteleme Talebi Ücreti (Her Tasarım) | 160 TL | Güncel tarife için TÜRKPATENT’e başvurun |
Yenileme Ücretleri (2026)
| İşlem | 2026 Ücreti |
|---|---|
| Yenileme Ücreti (Tek Tasarım, 5. yıl döneminde) | 3.670 TL (2024 tarife; 2026 için TÜRKPATENT’e başvurun) |
| İlave Her Bir Tasarım Yenileme Ücreti | 290 TL (2024 tarife) |
| Gecikmeli Yenileme (6 Aylık Uzatım) | 6.400 TL tek tasarım (2024 tarife) |
Kaynak: TÜRKPATENT resmi ücret listesi, 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Güncel tasarım yenileme ücretlerinin tamamı için TÜRKPATENT Tasarım İşlem Ücretleri sayfasını inceleyebilirsiniz.
⚠️ Tablodaki ücretler yalnızca TÜRKPATENT’e ödenecek resmi harçlardır. Tasarım vekili hizmet bedeli ayrıca belirlenmektedir. Ücretler KDV dahil olup her yıl güncellenmektedir.
Tasarım Tescili Koruma Süresi ve Yenileme
Tasarım tescili, başvuru tarihinden itibaren 5 yıl boyunca koruma sağlar. Koruma süresi, 5’er yıllık dönemler halinde toplam 25 yıla kadar yenilenebilir.
| Dönem | Geçerlilik Süresi | Açıklama |
|---|---|---|
| 1. Dönem | 0–5. yıl | Tescil tarihi itibarıyla ilk koruma dönemi |
| 2. Dönem | 5–10. yıl | İlk yenileme; süre dolmadan önce başvuru yapılmalı |
| 3. Dönem | 10–15. yıl | İkinci yenileme |
| 4. Dönem | 15–20. yıl | Üçüncü yenileme |
| 5. Dönem (Son) | 20–25. yıl | Dördüncü ve son yenileme; maksimum koruma süresi |
Yenileme başvurusu, koruma süresinin dolduğu tarihten önceki son 6 ay içinde yapılmalıdır. Bu süre kaçırılırsa, süre bitiminden itibaren 6 aylık ek süre içinde gecikmeli yenileme yapılabilir; ancak ek ücret ödenir. Her iki süre de kaçırılırsa tasarım tescili sona erer.
Yayım Ertelemesi Nedir? Ne Zaman Kullanılır?
Yayım ertelemesi, başvuru sahibinin talebiyle tasarımın Resmi Bülten’deki yayımının 30 aya kadar ertelenmesidir. Bu süre zarfında tasarımın görsel içerikleri (fotoğraf, çizimler) gizli tutulur; bültende yalnızca başvuru tarihi, Locarno sınıfı ve yayım erteleme talebi yayımlanır.
Yayım Ertelemesi Ne Zaman Tercih Edilmelidir?
- Fuar öncesi başvuru: Ürünü fuarda tanıtacaksanız, rakiplerin tasarımınızı görmeden önce tescil güvencesi almak istersiniz.
- Piyasaya çıkış öncesi: Ürün henüz üretimde veya geliştirme aşamasındayken tescil güvencesi almak için.
- Ticari sır koruması: Tasarımın stratejik önemini korurken yasal güvenceden yararlanmak için.
- Koleksiyon planlaması: Tek seferde birden fazla sezon tasarımını tescil ettirmek isteyenler için.
✅ Yayım ertelemesi talebi, başvuru sırasında yapılmalıdır. Başvuru sonrasında ek olarak talep edilemez. 30 aylık erteleme süresi dolduğunda veya talep geri çekildiğinde tasarım bültende yayımlanır.
Çoklu Tasarım Başvurusu
Çoklu tasarım başvurusu, aynı Locarno sınıfına ait birden fazla tasarımın tek bir başvuru dosyasında tescil edilmesidir. Bu yöntem, birden fazla tasarımı ayrı ayrı başvurmakla kıyaslandığında hem zaman hem de maliyet açısından önemli avantaj sağlar.
- Tüm tasarımlar aynı Locarno sınıfında yer almalıdır
- Her tasarım için ayrı görsel anlatım sunulur ve başvuru formunda numaralandırılır
- 2. tasarım için 1.674,90 TL; 3.–5. tasarımlar için her biri 318,70 TL; 6. ve sonrası için 760 TL ek ücret ödenir (2026)
- Çoklu başvuruda tasarımlardan biri reddedilse dahi diğerleri tescil sürecine devam eder
Rüçhan Hakkı (Öncelik Hakkı)
Rüçhan hakkı, bir ülkede yapılan tasarım başvurusunun ardından Türkiye’de de başvuru yapılması durumunda, ilk başvuru tarihinin öncelikli tarih olarak kabul edilmesidir.
- Rüçhan hakkı, ilk yabancı başvurudan itibaren 6 ay içinde kullanılmalıdır
- Paris Sözleşmesi veya ikili anlaşma kapsamındaki ülkelerde yapılan başvurular için geçerlidir
- Rüçhan talebinde bulunurken ilk başvuruya ait resmi belge TÜRKPATENT’e sunulmalıdır
- Bu hak, özellikle uluslararası pazarlara açılmak isteyen işletmeler için stratejik önem taşır
Tescilsiz Tasarım Koruması
Türkiye’de tasarım koruması iki ayrı mekanizma üzerinden sağlanır:
| Özellik | Tescilli Tasarım | Tescilsiz Tasarım |
|---|---|---|
| Koruma süresi | 5 yıl (25 yıla kadar yenilenebilir) | 3 yıl (yenilenemez) |
| Koruma kapsamı | Hem kopyalamaya hem bağımsız yaratımlara karşı | Yalnızca birebir kopyalamaya karşı |
| İspat yükü | Tescil belgesi yeterli | Tasarımın kamuya ilk sunuş tarihi ispat edilmeli |
| Dava açma kolaylığı | Kolay — tescil belgesi delil niteliğinde | Güç — kullanım tarihi ve özgünlük ispatı gerekli |
| Uluslararası geçerlilik | Lahey Sistemi ile genişletilebilir | Sınırlı, ülkeye özel |
💡 Tescilsiz koruma yalnızca acil durumlarda bir tampon sağlar. Uzun vadeli koruma ve tam hukuki güvence için tasarım tescili yapılması her zaman önerilmektedir.
Tasarım Tescili, Patent ve Marka Arasındaki Fark
| Özellik | Tasarım Tescili | Patent | Marka Tescili |
|---|---|---|---|
| Ne korur? | Ürünün görsel/estetik özellikleri | Teknik buluş ve yenilikler | İsim, logo, slogan |
| Koruma süresi | 5+5 yıl, max. 25 yıl | 20 yıl (yenilenemez) | 10 yıl (sınırsız yenilenebilir) |
| Yenilik kriteri | Görsel özgünlük | Teknik yenilik | Ayırt edicilik |
| Yasal dayanak | SMK Madde 55–75 | SMK Madde 82 vd. | SMK Madde 4 vd. |
| Örnek | Otomobil iç döşeme, ayakkabı formu | Motor teknolojisi, ilaç formülü | Apple, Nike, Coca-Cola |
Bir ürün hem teknik yenilik hem görsel özgünlük taşıyorsa hem patent hem tasarım tescili aynı anda alınabilir. Örneğin özgün formlu bir elektronik cihaz için hem işleyiş patenti hem dış görünüm tasarım tescili yapılabilir. Ayrıca ürün ismi için marka sorgulama yaparak marka tescili de yaptırılabilir.
Uluslararası Tasarım Tescili — Lahey Sistemi
Tasarımınızı birden fazla ülkede koruma altına almak istiyorsanız, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) tarafından yönetilen Lahey Anlaşması sistemi en pratik ve ekonomik yoldur.
- Tek bir başvuru ile 90’dan fazla ülkede tasarım koruma talep edilebilir
- Türkiye, Lahey Anlaşması’na taraf olduğundan doğrudan başvuru yapılabilir
- Lahey başvurusu WIPO’ya İngilizce, Fransızca veya İspanyolca yapılır
- Uluslararası koruma, ilgili ülkelerin ulusal mevzuatına tabidir
- AB ülkeleri için tek bir başvuruyla EUIPO (Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi) üzerinden koruma talep edilebilir
Tasarım Tescil Başvurusunda Sık Yapılan Hatalar
- Başvurudan önce kamuya sunum: Ürünü sosyal medyada paylaşmak, fuarda sergilemek veya satışa çıkarmak yenilik kriterini ortadan kaldırır.
- Yetersiz veya hatalı görsel anlatım: Eksik görünümler, düşük çözünürlük veya yanlış arka plan başvurunun şekli incelemede reddedilmesine yol açar.
- Yanlış Locarno sınıfı: Ürünün hangi sınıfa girdiğini yanlış belirlemek, koruma kapsamını daraltır.
- Yayım ertelemesini belirtmemek: Başvuru sonrasında yayım ertelemesi talep edilemez; bu talep başvuruyla birlikte yapılmalıdır.
- Teknik parçaları koruma kapsamına dahil etmek: Yalnızca işlevsel olan parçalar tescil korumasından yararlanamaz; bu kısımlar kesik çizgiyle gösterilmelidir.
- Tarifname sunmamak: İsteğe bağlı olsa da tarifname, koruma kapsamını netleştirir ve itiraz süreçlerinde önemli avantaj sağlar.