Marka hakkının ihlali (tecavüzü), tescilli bir markanın sahibinden izin alınmadan ticari amaçla kullanılması, taklit edilmesi veya karıştırılma ihtimali yaratılmasıdır. 6769 sayılı SMK m.29-30 kapsamında düzenlenmektedir.
- İlk adım: Delil tespiti → İhtarname (noter kanalıyla) → Hukuki ve/veya cezai dava
- Cezai yaptırım (SMK m.30): 1–3 yıl hapis + adli para cezası — şikâyete bağlı (6 ay içinde)
- Hukuki yollar: Tespit, men, tazminat (maddi + manevi), imha, ihtiyati tedbir
- Yetkili mahkeme: Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
- Kritik: SMK m.30 koruması yalnızca tescilli markalara uygulanır; marka tescili şarttır
📋 İçindekiler
- 1. Marka Hakkının İhlali Nedir?
- 2. İhlal Sayılan Fiiller (SMK m.29)
- 3. Cezai Yaptırımlar (SMK m.30)
- 4. Delil Tespiti — İlk ve Kritik Adım
- 5. İhtarname: Ne İçermeli, Nasıl Gönderilmeli?
- 6. Hukuki Davalar (SMK m.149)
- 7. İhtiyati Tedbir
- 8. Marka İhlaline Maruz Kalırsanız Adım Adım
- 9. E-Ticaret ve Sosyal Medyada Marka İhlali
- 10. Yetkili Mahkeme ve Zamanaşımı
- 11. Sıkça Sorulan Sorular
Marka Hakkının İhlali Nedir?
Marka hakkının ihlali (marka tecavüzü), tescilli bir markanın sahibinin açık izni olmaksızın, ticari amaçla kullanılması, taklit edilmesi veya tüketicilerde karıştırma ihtimali yaratacak biçimde benzerinin kullanılmasıdır.
Türkiye’de marka hakları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile korunmaktadır. SMK m.29, tecavüz hallerini düzenlerken; m.30, cezai yaptırımları belirlemektedir.
⚠️ Kritik uyarı: SMK m.30 kapsamındaki cezai koruma yalnızca TÜRKPATENT’e tescil ettirilen markalar için geçerlidir. Tescilsiz markalar yalnızca haksız rekabet hükümleri (TTK m.54-63) çerçevesinde sınırlı biçimde korunabilir. Markanızı tescil ettirmeden bu haklardan yararlanmak mümkün değildir.
İhlal Sayılan Fiiller (SMK m.29)
Aşağıdaki fiiller marka hakkına tecavüz sayılır: (1) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerde kullanmak. (2) Marka sahibinin izni olmaksızın, tescilli marka ile aynı veya benzer işareti aynı veya benzer mal/hizmetlerde kullanmak ve bu kullanımın karıştırılma ihtimali doğurması. (3) Tescilli marka ile aynı veya benzer işareti farklı mal/hizmetlerde kullanarak markanın tanınmışlığından haksız yarar sağlamak.
Pratikte marka ihlali sayılan başlıca durumlar:
📋 İktibas — Birebir Taklit
Tescilli markayla aynı işaretin, aynı mal veya hizmetlerde izinsiz kullanılması. En ağır tecavüz biçimidir.
🔄 İltibas — Karıştırma
Tescilli markayla karıştırılabilecek kadar benzer işaretin kullanılması. Ortalama tüketicinin iki markayı karıştırma ihtimali esas alınır.
🏭 Üretim ve Satış
Taklit ürünlerin üretilmesi, satışa sunulması, satılması, depolanması veya nakledilmesi.
🌍 İthalat ve İhracat
Taklit ürünlerin Türkiye’ye ithali veya Türkiye’den ihracı.
🌐 Internet ve Alan Adı
Markanın izinsiz olarak domain, sosyal medya hesabı veya anahtar kelime olarak kullanılması.
📄 İş Evrakları ve Reklam
Fatura, katalog, broşür ve reklamlarda tescilli markayla benzer işaret kullanımı.
Cezai Yaptırımlar (SMK m.30)
Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.
SMK m.30 kapsamındaki suçun özellikleri:
- Şikâyete bağlıdır: Kovuşturma için tescilli marka sahibinin şikâyeti zorunludur; resen kovuşturma başlamaz
- Kasıt yeterlidir: Özel kast aranmaz; bilerek ve isteyerek hareket etmek yeterlidir
- Uzlaşmaya tabi değildir: Marka tecavüzü suçu uzlaşma kapsamı dışındadır
- HAGB uygulanabilir: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması talep edilebilir
- İmha ve müsadere: Suça konu ürünlerin ve üretim araçlarının müsaderesi talep edilebilir (m.30/5)
Delil Tespiti — İlk ve Kritik Adım
İhlalin fark edildiği anda yapılacak ilk iş kanıtları güvence altına almaktır. Dijital ve fiziksel deliller çok hızlı biçimde yok olabilir.
Dijital Delil Tespiti
- Noterler Birliği e-Tespit: TNB e-tespit portalı üzerinden internet ortamındaki ihlallerin zaman damgalı tespiti — mahkemede güçlü delil sayılır
- Noter Onaylı Ekran Görüntüleri: URL ve tarih bilgisi görünür şekilde, noter huzurunda onaylanan ekran görüntüleri
- Mahkeme Aracılığıyla Dijital Tespit: E-ticaret platformu listesi, sosyal medya hesabı veya web sitesinin mahkeme kanalıyla kayıt altına alınması
Fiziksel Delil Tespiti
- Taklit ürün örnekleri (satın alınarak saklanmalı; fatura muhafaza edilmeli)
- İhlalci işyerinin mahkeme kararıyla keşfi ve bilirkişi tespiti
- Gümrükte bekleyen taklit ürünler için gümrük idaresine başvuru
⚠️ Dijital kanıtlar dakikalar içinde silinebilir. İhlalin farkına varıldığı anda — ihtarname göndermeden veya karşı tarafı haberdar etmeden önce — delil tespiti yaptırılması zorunludur.
İhtarname: Ne İçermeli, Nasıl Gönderilmeli?
İhtarname, hukuki süreçten önce ihlal eden tarafa gönderilen, ihlalin durdurulmasını talep eden resmi bir bildirimdir. Noter kanalıyla gönderilmesi hem hukuki geçerliliği hem ispat değerini artırır.
📋 Marka İhlali İhtarnamesi İçeriği
- Tescilli markanın bilgileri (tescil numarası, sınıf, tescil tarihi, tescil belgesi eki)
- Tespit edilen ihlalin ayrıntılı açıklaması (tarih, kanal, ürün/hizmet türü)
- İhlalin SMK m.29 kapsamında marka tecavüzü oluşturduğunun açıkça belirtilmesi
- İhlalin derhal durdurulması ve tekrar etmemesi talebi
- Varsa talep edilen tazminat miktarının ön bildirimi
- Tanınan süre (genellikle 7–15 gün)
- Süre aşılırsa hem hukuki (SMK m.149) hem cezai (SMK m.30) yollara başvurulacağının ihtarı
- Piyasadaki taklit ürünlerin toplatılması ve imhası talebi (varsa)
İhtarnamenin Hukuki İşlevi
- İhlal tarihini sabitler: İhtarname tebliğ tarihi, karşı tarafın kötüniyetinin başlangıç tarihidir; tazminat hesaplamalarında kritik öneme sahiptir
- Uzlaşma fırsatı sunar: Taraflar dava açmadan önce anlaşabilir; hem zaman hem maliyet tasarrufu sağlar
- Cezai süreçte delil olur: İhlalin bilerek sürdürüldüğünü ispat eder ve kasıt unsurunu güçlendirir
- Dava öncesi şart olmayabilir: Hukuki dava için ihtarname zorunlu olmamakla birlikte, pratik açıdan değerli bir adımdır
✅ İhtarnameye yanıt verilmemesi veya ihlalin sürdürülmesi, mahkemede karşı tarafın kötüniyetini kanıtlamaya yardımcı olur ve daha yüksek tazminata zemin hazırlar.
Marka ihlaline maruz kaldıysanız Av. Atakan AYLAR ile ihtarname ve hukuki süreç için hemen iletişime geçin.
Hukuki Davalar (SMK m.149)
Marka hakkına tecavüz halinde hak sahibi, cezai yolun yanı sıra veya bağımsız olarak hukuki dava açma hakkına sahiptir.
🔍 Tecavüzün Tespiti
Fiilin marka hakkına tecavüz oluşturup oluşturmadığının mahkemece tespiti. Diğer davaların ön koşulu olabilir.
🚫 Tecavüzün Durdurulması
Devam eden ihlalin derhal durdurulması ve tekrarlanmasının önlenmesi kararı. İhtiyati tedbir ile birlikte talep edilebilir.
💰 Maddi Tazminat
Fiili zarar + yoksun kalınan kâr + ihlalcinin elde ettiği/etmesi mümkün kazanç. Bilirkişi raporu ile belirlenir.
❤️ Manevi Tazminat
Markanın itibar ve prestij kaybından doğan manevi zarar. TBK m.58 koşullarında talep edilebilir.
🗑️ İmha ve Müsadere
Taklit ürünlerin ve üretim araçlarının imhası; piyasadan toplatılması. Ceza davasıyla bağlantılı yürütülebilir.
📢 Kararın İlanı
Mahkeme kararının uygun yayın organlarında ilanı. Marka sahibinin talebiyle ve giderleri karşı taraftan alınarak yapılır.
İhtiyati Tedbir
Marka ihlali davalarında ihtiyati tedbir, dava sonuçlanmadan önce zararın büyümesini engellemek amacıyla mahkemeden talep edilen acil önlemdir.
- Dava açmadan önce de ihtiyati tedbir kararı alınabilir
- Taklit ürünlerin toplatılması ve imhası talep edilebilir
- Web sitesi, sosyal medya hesabı veya e-ticaret listesine erişim engeli istenebilir
- Gümrükte bekleyen taklit ürünlere el konulması talep edilebilir
- Acil durumlarda mahkeme, karşı tarafı duymadan “ex parte” tedbire karar verebilir
💡 İhtiyati tedbir kararı genellikle birkaç gün içinde alınabilir. Mahkeme teminat yatırılmasını talep edebilir. İhtiyati tedbir talebiyle birlikte veya ardından esas dava açılmalıdır.
Marka İhlaline Maruz Kalırsanız — Adım Adım 2026
Delil Güvenceye Alın — Hemen
İhlali fark ettiğiniz anda, karşı tarafı haberdar etmeden önce TNB e-tespit veya noter aracılığıyla dijital delilleri zaman damgalı olarak tespit ettirin. Fiziksel taklit ürünleri satın alarak saklayın.
Marka Vekilinize veya Avukatınıza Danışın
İhlalin kapsamı, türü ve hukuki stratejisi belirlenir. İhtarname + hukuki dava + cezai şikâyet yollarından hangisinin veya hangilerinin kullanılacağına karar verilir.
Platform Şikâyeti Yapın (E-Ticaret / Sosyal Medya)
Tescil belgenizle Trendyol, Amazon, Hepsiburada veya ilgili sosyal medya platformuna marka ihlali şikâyeti yapın. Çoğu platform 24–72 saat içinde aksiyon alır.
İhtarname Gönderin
Avukat tarafından hazırlanan ihtarname noter kanalıyla karşı tarafa tebliğ edilir. Verilen süre içinde ihlalin durmaması durumunda hukuki ve cezai yollara başvurulur.
Hukuki Dava Açın (FSHHM)
Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde tecavüzün tespiti, men ve tazminat davası açılır. Eş zamanlı ihtiyati tedbir talebi sunulabilir.
Cezai Şikâyette Bulunun
Cumhuriyet Başsavcılığı’na şikâyet yapılır. Şikâyet süresi fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır. Cezai süreç hukuki davadan bağımsız yürütülür.
⚠️ 6 aylık cezai şikâyet süresi çok kısa. İhlali öğrendiğiniz anda süreyi takvimleyin; avukatınızı bilgilendirin.
E-Ticaret ve Sosyal Medyada Marka İhlali
Dijital platformlar marka ihlalinin en sık yaşandığı alanların başında gelmektedir.
| Platform / Kanal | İhlal Biçimi | Acil Aksiyon |
|---|---|---|
| Trendyol, N11, Hepsiburada | Sahte ürün listeleme, marka adını izinsiz kullanma | Tescil belgesiyle platform şikâyeti + TNB e-tespit |
| Amazon (.com.tr / .com) | Brand Registry olmadan marka kullanımı, sahte satıcı | Brand Registry şikâyeti + ihtiyati tedbir |
| Instagram / TikTok | Sahte hesap, izinsiz logo kullanımı | Platform IP şikâyeti + noter tespiti |
| Google Ads | Rakibin tescilli markasını anahtar kelime olarak kullanma | Google Trademark şikâyeti + hukuki ihtar |
| Alan Adı (Domain) | Tescilli markayla aynı/benzer alan adı kaydı (cybersquatting) | WIPO UDRP veya FSHHM’de tecavüz davası |
Yetkili Mahkeme ve Zamanaşımı
| Dava Türü | Yetkili Mahkeme | Süre Sınırı |
|---|---|---|
| Marka hakkı ihlali (hukuki) | Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi | Genel zamanaşımı süresi uygulanır |
| FSHHM bulunmayan iller | Asliye Hukuk Mahkemesi | — |
| Ceza davası (SMK m.30) | Asliye Ceza Mahkemesi | Şikâyet: 6 ay |
| Tazminat davası | FSHHM | Zararın ve failin öğrenilmesinden 2 yıl / her halde 10 yıl (TBK m.72) |
