Markanızla benzer bir başvurunun tescil edilmesi, yıllar içinde oluşturduğunuz marka değerini, müşteri sadakatini ve piyasadaki konumunuzu doğrudan tehdit eder. Bu rehberde; benzer marka itirazının hukuki temeli, SMK’nın ilgili maddeleri, itiraz süreci, karşı görüş mekanizması, YİDK aşaması, 2026 yılı güncel ücretleri, benzerlik değerlendirme kriterleri ve Yargıtay’ın emsal kararları detaylı olarak ele alınmaktadır.

Benzer Marka İtirazının Hukuki Temeli

Benzer marka itirazı, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 6. maddesinde düzenlenen nispi red sebeplerine dayanır. 556 sayılı mülga KHK’da da yer alan bu düzenleme, AB Marka Direktifi (2015/2436) ile uyumludur. Nispi red sebepleri, itiraz sahibinin önceki haklarıyla ilgilidir ve TÜRKPATENT tarafından resen incelenmez; ancak itiraz üzerine değerlendirilir.

SMK Madde 6 – Nispi Red Sebepleri (Özet)

Uygulamada en sık kullanılan itiraz gerekçesi SMK m.6/1 yani karıştırılma ihtimalidir. Bu bent, tescilli veya önceki tarihli marka ile yeni başvuru arasında aynılık ya da benzerlik bulunması ve kapsanan mal veya hizmetlerin de aynı ya da benzer olması halinde, halk nezdinde karıştırılma ihtimalinin varlığını esas alır.

Karıştırılma İhtimali Nasıl Değerlendirilir?

TÜRKPATENT ve mahkemeler, karıştırılma ihtimalini değerlendirirken çok boyutlu bir analiz yapar. Bu analizde markaların görsel, işitsel ve kavramsal benzerliği ile mal ve hizmetlerin benzerliği birlikte ele alınır.

Markaların Benzerlik Kriterleri

Mal ve Hizmet Benzerliği

Markalar arasında işaret benzerliği tek başına yeterli değildir; aynı zamanda kapsanan mal ve hizmetlerin de aynı veya benzer olması gerekir. Mal ve hizmet benzerliği değerlendirilirken; ürünlerin nitelikleri ve kullanım alanları, hedef tüketici kitlesi, dağıtım kanalları ve birbirini tamamlayıcı veya ikame edici olup olmadıkları göz önünde bulundurulur. NICE sınıflandırmasında aynı sınıfta yer almak otomatik olarak benzerlik anlamına gelmediği gibi, farklı sınıflardaki mal ve hizmetler de benzer sayılabilir.

Benzer Marka İtiraz Süreci

İtiraza Karşı Görüş (Savunma)

Marka başvurusuna itiraz gelmesi, başvurunun otomatik olarak reddedileceği anlamına gelmez. Başvuru sahibi, itiraza karşı görüş bildirerek savunma yapma hakkına sahiptir. Karşı görüş bildirmek zorunlu olmamakla birlikte, bildirmemek itirazı kabul ettiğiniz şeklinde yorumlanabilir ve başvurunuzun reddedilme olasılığını artırır.

Etkili bir karşı görüşte markaların bıraktığı genel izlenimin farklı olduğu somut gerekçelerle ortaya konmalı, mal ve hizmetlerin hedef kitlesi ve dağıtım kanallarının farklılığı açıklanmalı, itiraz sahibinin markasının ayırt edici gücünün zayıf olduğu (tanımlayıcı unsur içerdiği) ileri sürülebilmeli, markanın uzun süredir sorunsuz kullanıldığı ve piyasada fiili karıştırılma yaşanmadığı ispatlanmalı ve gerektiğinde kullanım delilleri, fatura, reklam materyalleri ve müşteri portföyü gibi belgeler sunulmalıdır.

YİDK İtirazı (Karara İtiraz)

TÜRKPATENT’in itiraz hakkındaki kararından memnun olmayan taraf, kararın tebliğinden itibaren 2 ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu’na (YİDK) itiraz edebilir. YİDK itiraz ücreti 2026 yılı için 2.720 TL‘dir.

YİDK, dosyayı yeniden inceler ve aynı yönde veya farklı yönde karar verebilir. YİDK kararı da kesin olmayıp, bu karara karşı Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde 2 ay içinde iptal davası açılabilir. Dava sürecinde bilirkişi incelemesi yapılır ve mahkeme kararına karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır.

2026 Yılı TÜRKPATENT İtiraz Ücretleri

İtiraz Süreleri Özet Tablosu

Mutlak Red Sebepleri ile Nispi Red Sebepleri Arasındaki Fark

Marka başvurusunun reddedilmesine yol açabilecek iki farklı kategori vardır ve bunların ayrımını bilmek itiraz stratejisi açısından kritik önemdedir.

Benzer marka itirazı, nispi red sebepleri kapsamında yapılır. Bu nedenle TÜRKPATENT’in resen inceleme yapması beklenmemeli; itiraz hakkınızı 2 aylık yasal süre içinde mutlaka kullanmalısınız. Aksi halde benzer marka başvurusu tescil edilerek kesinleşir.

Bülten Takibi ve Erken Uyarı Sistemleri

Benzer marka itirazının etkili olabilmesi için bülten takibinin düzenli ve sistematik yapılması gerekir. TÜRKPATENT, marka başvurularını iki haftada bir Resmi Marka Bülteni’nde yayımlar. Bültende yayımlanan binlerce başvuru arasından markanıza benzer olanları tespit etmek profesyonel izleme hizmetini zorunlu kılar.

Aylar Patent marka izleme hizmeti kapsamında, markanızla aynı veya benzer başvuruları otomatik olarak tespit eder, benzerlik raporunu hazırlar ve itiraz gerekiyorsa süreyi kaçırmadan işlemleri başlatır. İzleme hizmeti olmaksızın 2 aylık itiraz süresinin kaçırılması, benzer markanın tescil edilmesine ve hak kaybına yol açar.

İtirazda Başarı Şansını Artıran Faktörler

İtirazın kabul edilme olasılığını artırmak için dikkat edilmesi gereken temel hususlar vardır. Öncelikle markanızın tescil tarihinin yeni başvurudan daha eski olması (öncelik hakkı) en güçlü avantajdır. İtiraz dilekçesinde görsel, işitsel ve kavramsal benzerliğin üçünün birden somut şekilde ortaya konması ikna gücünü artırır. Mal ve hizmet sınıflarının örtüşme düzeyinin yüksek olması itirazı güçlendirir. Markanızın tanınmış marka statüsünde olması veya yüksek tanınırlığa sahip olması halinde koruma kapsamı genişler ve farklı sınıflardaki başvurulara da itiraz edilebilir. Ayrıca itiraz dilekçesinin profesyonel marka vekili tarafından hazırlanması, teknik terminolojinin doğru kullanılması ve TÜRKPATENT’in yerleşik değerlendirme kriterlerine uygun argüman geliştirilmesi başarı oranını önemli ölçüde yükseltir.

Benzer Marka İtirazı ile İlgili Yargıtay Kararları

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/5189, K. 2022/1852, T. 14.03.2022 – Marka Koruması ve Haksız Rekabet Hükümlerinin Ayrımı

Bu karar, benzer marka itirazı sonrasında açılan davaların hukuki çerçevesini doğrudan etkiler. Yargıtay, markaların artık yalnızca SMK kapsamında korunacağını, ayrıca TTK haksız rekabet hükümleriyle kümülatif koruma sağlanmasına gerek olmadığını belirtmiştir. Ancak tescilli markanın ihlal teşkil eden kullanımına ek olarak; davalının benzer bir ticari sunum kullandığı, davacıyı kötülediği veya gerçek dışı açıklamalarda bulunduğu durumlarda haksız rekabet koruması hâlâ ayrıca mevcuttur. Bu nedenle benzer marka itirazı reddedilse dahi, somut olayın koşullarına göre ek hukuki başvuru yolları değerlendirilmelidir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/446, K. 2023/61, T. 08.02.2023 – Ticaret Unvanı Kullanımının Marka Hakkına Tecavüz Teşkil Etmesi

Bu karar, benzer marka itirazının yalnızca TÜRKPATENT nezdindeki başvurularla sınırlı olmadığını göstermektedir. Markanıza benzer bir ibarenin ticaret unvanında kullanılması halinde de, markasal kullanım aranmaksızın, marka işlevlerinin zarar görme ihtimali yeterliyse tecavüzden söz edilebilir. Dolayısıyla bülten takibinin yanı sıra ticaret sicili takibi de marka korumasının önemli bir parçasıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/11949, K. 2018/3900, T. 23.05.2018 – Ticaret Unvanında Benzerlik ve İltibas Değerlendirmesi

Bu karar, benzerlik değerlendirmesinde “bütünsel izlenim” ilkesinin önemini ortaya koymaktadır. Markalar parçalara ayrılarak değil, tüketicinin algısında bıraktığı genel izlenime göre değerlendirilir. İtiraz dilekçelerinde bu ilkeye uygun argüman geliştirilmesi başarı şansını artırır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/11-2498 – Tanımlayıcı Unsurların Marka Koruması Kapsamı

Bu karar, benzer marka itirazında “tanımlayıcı unsur” savunmasının sınırlarını çizmektedir. Markanın ayırt edici gücü zayıf ise veya sektörde genel kullanıma açık bir ibare içeriyorsa, bu ibarenin başkaları tarafından kullanılması tek başına karıştırılma ihtimali oluşturmayabilir. İtiraz stratejisinde karşı tarafın markasındaki tanımlayıcı unsurlar dikkatlice analiz edilmelidir.

İtiraz Reddedilirse Ne Yapılır?

Benzer marka itirazınız TÜRKPATENT tarafından reddedilse dahi kullanabileceğiniz hukuki yollar mevcuttur. Öncelikle kararın tebliğinden itibaren 2 ay içinde YİDK’ya itiraz başvurusu yapılabilir. YİDK kararı da olumsuz ise 2 ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde YİDK kararının iptali davası açılabilir. Ayrıca tescil edilen benzer markanın kullanılması halinde marka hakkına tecavüz davası ve 5 yıl içinde kullanılmaması halinde iptal davası da değerlendirilebilecek seçeneklerdir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynak ve Yasal Dayanak: 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Madde 5, 6, 7, 18, 19, 29), AB Marka Direktifi (2015/2436 m.5), Türk Patent ve Marka Kurumu 2026 İşlem Ücretleri (turkpatent.gov.tr), Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu emsal kararları.

Marka tescili, bir işletmenin ticari kimliğini ve ürün ya da hizmetlerini yasal olarak koruma altına almanın en temel yoludur. Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından tescil edilen markalar, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında başvuru tarihinden itibaren 10 yıl süreyle korunur. Bu rehberde 2026 yılı güncel marka tescil harçları, sınıf bazlı ücret hesaplamaları, ödeme takvimi, yenileme maliyetleri ve marka korumasının hukuki boyutları kapsamlı şekilde ele alınmaktadır.

2026 Yılı Marka Tescil Ücretleri Tablosu

Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olan güncel marka işlem ücretleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Bu ücretler yalnızca resmi harçlardır ve vekil hizmet bedeli dahil değildir.

Sınıf Sayısına Göre 10 Yıllık Toplam Maliyet

Marka tescil süreci iki aşamalı bir maliyet yapısına sahiptir. İlk aşamada başvuru harcı, ikinci aşamada ise tescil belgesi ücreti ödenir. Aşağıdaki tablo, sınıf sayısına göre toplam 10 yıllık marka tescil maliyetini göstermektedir.

Tescil belgesi ücreti sınıf sayısından bağımsızdır ve sabit olarak 7.010 TL’dir. Bu ücret, başvuru onaylandıktan sonra ortalama 4-6 ay içinde talep edilir ve ödeme için 2 aylık süre tanınır. Ödenmediği takdirde başvuru iptal edilir ve daha önce yatırılan harçlar iade edilmez.

Marka Tescil Ücreti Ne Zaman Ödenir?

Marka tescil sürecinde ödeme iki farklı zamanda gerçekleşir. Bu iki aşamalı yapıyı bilmek, bütçe planlaması açısından kritik öneme sahiptir.

Marka Tescili 10 Yıllık Koruma Nasıl İşler?

Türkiye’de marka tescili, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 23. maddesi uyarınca başvuru tarihinden itibaren 10 yıl süreyle geçerlidir. Bu süre zarfında markanız yasal koruma altındadır ve üçüncü kişilerin izinsiz kullanımına karşı dava hakkınız bulunur.

10 yıllık koruma süresinin en kritik özelliği yenilenebilir olmasıdır. Her 10 yılda bir yenileme işlemi yapılarak marka koruması süresiz olarak devam ettirilebilir. Marka tescili için yıllık bir ödeme yoktur; yalnızca 10 yılda bir yenileme ücreti ödenmesi yeterlidir.

Marka tescil sürecinin tamamlanması, itiraz olmaması halinde başvurudan tescile kadar ortalama 6-8 ay sürer. İtiraz gelmesi halinde süreç 1,5-2 yıla kadar uzayabilir. Sürecin her aşamasında profesyonel vekil desteği, hem zamandan hem de olası hatalardan kaynaklanan maliyetlerden tasarruf sağlar.

10 Yıl Sonra Marka Yenileme Ücreti

Markanızın 10 yıllık koruma süresi dolduğunda, korumaya devam etmek için yenileme işlemi yapılmalıdır. 2026 yılı marka yenileme ücretleri aşağıdaki gibidir:

Yenileme başvurusu, koruma süresinin bitmesinden önceki son 6 ay içinde yapılmalıdır. Bu süre kaçırılırsa, koruma süresinin bitiminden itibaren 6 ay daha ek süre tanınır; ancak bu sürede cezalı yenileme ücreti ödenmek zorundadır. Her iki süre de kaçırılırsa marka hakkı kesin olarak sona erer ve markanız herkesin kullanımına açık hale gelir.

35. Sınıf ve E-Ticaret Özel Durumu

E-ticaret yapan işletmeler için 35. sınıf kritik öneme sahiptir. TÜRKPATENT tarafından 15 Mart 2025 tarihinde yapılan güncelleme ile 35. sınıfın toptan-perakende-satış alt grupları bölünmüştür. Bu düzenleme sonucunda e-ticaret yapan işletmelerin ücret yapısı şu şekilde oluşmaktadır:

Marka Tescilinde Sınıf Seçiminin Önemi

NICE sınıflandırma sistemine göre toplamda 45 farklı ürün ve hizmet sınıfı bulunmaktadır. İşletmenizin faaliyet alanına uygun sınıfların doğru belirlenmesi, hem koruma kapsamı hem de maliyet açısından belirleyicidir.

Sınıf seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar arasında, işletmenin mevcut faaliyet alanlarının yanı sıra gelecekteki büyüme planlarının da gözetilmesi yer alır. Bir sınıfta tescil yaptırmak, yalnızca o sınıf kapsamındaki ürün veya hizmetler için koruma sağlar. Farklı bir alanda faaliyet gösteren rakibiniz aynı markayı kendi sınıfında tescil ettirebilir.

Her ek sınıf maliyet artışı demektir; ancak koruma boşluğu bırakmak ise çok daha büyük maddi kayıplara yol açabilir. Bu dengenin profesyonel bir değerlendirme ile kurulması, marka tescil sürecinizi en verimli şekilde yönetmenizi sağlar.

Marka Tescil Başvuru Süreci

Marka tescil başvurusu aşağıdaki adımlardan oluşur:

Marka Tescilinin Hukuki Önemi

Marka tescili, işletmeye sağladığı hukuki koruma açısından son derece kritik bir yatırımdır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında tescilli marka sahibi, markasının aynısının veya ayırt edilemeyecek benzerinin üçüncü kişiler tarafından izinsiz kullanılmasını engelleyebilir.

Tescilli bir markanın sahibi; markaya tecavüzün tespiti ve durdurulması, maddi ve manevi tazminat talebi, ihlal eden ürünlerin toplatılması ve imhası, gümrüklerde taklit ürünlerin durdurulması gibi hukuki yollara başvurabilir. Bu haklar ancak tescilli markalar için kullanılabilir.

Tescilsiz marka kullanımı ise büyük riskler taşır. Başka bir kişi veya işletme, sizin kullandığınız markayı tescil ettirip size karşı marka hakkına tecavüz davası açabilir. Böyle bir durumda markayı kullanmayı bırakmak zorunda kalabilir, tabelalarınızı sökmek ve mevcut stoklarınızı imha etmek durumunda kalabilirsiniz.

Marka Hukuku Emsal Yargıtay Kararları

Marka tescilinin hukuki önemini ortaya koyan emsal niteliğindeki Yargıtay kararları aşağıda yer almaktadır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 1998/1734, K. 1998/5146 – Gerçek Hak Sahipliği ve Kötüniyetli Tescil

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2008/11-501, K. 2008/507 – Kötüniyetli Tescil ve Re’sen İnceleme

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/3907 – Distribütörün Kötüniyetli Marka Tescili

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2020/317, K. 2022/1040 – İltibas ve Seri Markalarda Asli Unsur

Marka Tescili Yaptırmamanın Riskleri

Marka tescili yaptırmayan işletmeler ciddi hukuki ve ticari risklerle karşı karşıya kalır. Bu riskler arasında başkasının aynı markayı tescil ettirip size karşı dava açması, yıllardır kullandığınız marka ismini kaybetmeniz, tabela ve ambalajlarınızı değiştirmek zorunda kalmanız, müşteri portföyünüzde ciddi kayıplar yaşamanız ve rakiplerinizin markanızın itibarından haksız fayda sağlaması sayılabilir.

Tescilsiz marka kullanan işletmeler, Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabet hükümlerine başvurabilir; ancak bu yol hem uzun hem de ispatı zor bir süreçtir. Tescilli markanın sağladığı yasal koruma ise çok daha hızlı, güçlü ve caydırıcıdır.

Uluslararası Marka Tescili ve Ek Maliyetler

Türkiye’de yapılan marka tescili yalnızca Türkiye sınırları içinde geçerlidir. Yurt dışında da koruma sağlamak isteyen işletmeler, WIPO’nun Madrid Protokolü aracılığıyla uluslararası marka başvurusu yapabilir.

Avrupa Birliği ülkelerinde tek başvuru ile 27 AB ülkesinde koruma sağlayan EUIPO başvurusu da alternatif bir yoldur. İşletmenizin ihracat planlarına uygun uluslararası koruma stratejisi için Aylar Patent’ten danışmanlık alabilirsiniz.

2025 ve 2026 Marka Tescil Ücretleri Karşılaştırması

Tabloda görüldüğü üzere 2026 yılında marka tescil harçlarında ortalama %20 civarında artış yaşanmıştır. Özellikle cezalı yenileme ücretindeki yüksek artış, yenileme tarihlerinin dikkatle takip edilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynak ve Yasal Dayanak: 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Madde 4-33), Türk Patent ve Marka Kurumu 2026 Yılı İşlem Ücretleri Tarifesi (turkpatent.gov.tr), Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu emsal kararları.

Küreselleşen rekabet ortamında işletmelerin öne çıkmasını sağlayan en güçlü unsurlardan biri ürün tasarımıdır. Bir ürünün teknik özellikleri ne kadar gelişmiş olursa olsun, tüketicinin satın alma kararını etkileyen ilk faktör ürünün görünümüdür. İşte bu nedenle özgün ürün tasarımlarının hukuki koruma altına alınması, işletmeler için stratejik bir zorunluluk haline gelmiştir.

Bu rehberde; endüstriyel tasarım tescilinin ne olduğu, tescil şartları, başvuru süreci, 2026 yılı güncel ücretleri, tasarım ile patent arasındaki farklar ve Yargıtay kararları ışığında yenilik ve ayırt edicilik kriterleri detaylı olarak ele alınmaktadır.

Endüstriyel Tasarım Nedir?

Endüstriyel tasarım, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu‘nun 55. maddesine göre; ürünün tümünün veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Burada korunan unsur ürünün teknik işlevi değil, yalnızca dış görünümüdür.

Kanundaki ürün tanımı oldukça geniştir. Bilgisayar programları hariç olmak üzere; endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesne, birleşik ürünler veya bu ürünü oluşturan parçalar, ambalajlar, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumları, grafik semboller ve tipografik karakterler “ürün” kapsamında değerlendirilir.

Endüstriyel tasarım kavramı yalnızca seri üretim ürünleriyle sınırlı değildir. Mobilyadan elektronik cihazlara, ambalaj tasarımından tekstil desenlerine, otomotiv parçalarından mutfak gereçlerine kadar son derece geniş bir yelpazede endüstriyel tasarım tescili yapılabilir.

Endüstriyel Tasarım Tescili Nedir ve Neden Gereklidir?

Endüstriyel tasarım tescili, özgün bir ürün görünümünün TÜRKPATENT’e başvurularak sicile kaydedilmesi ve bu sayede tasarım sahibine yasal koruma sağlanmasıdır. Tescil işlemi tamamlandığında, tasarım sahibi tasarımı üzerinde inhisari (tekelci) haklar elde eder.

Tescilli bir tasarım sahibinin izni olmaksızın üçüncü kişiler tasarım konusu ürünleri üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal veya ihraç edemez, ticari amaçla elinde bulunduramaz veya bu ürünlere ilişkin sözleşme yapmak için teklifte bulunamaz. Bu haklar, tasarımın tescil edilmesiyle kendiliğinden doğar ve herhangi bir ihlal durumunda hukuki yollara başvurma imkanı sağlar.

Tescilsiz tasarımlar da kanun kapsamında korunur; ancak tescilsiz tasarımların koruma süresi yalnızca 3 yıl ile sınırlıdır ve sadece kasıtlı kopyalamaya karşı koruma sağlar. Tescilli tasarımlar ise 5 yıllık dönemlerle toplam 25 yıla kadar koruma altındadır ve hem kopyalamaya hem de benzer tasarımlara karşı geniş kapsamlı bir koruma sunar.

Endüstriyel Tasarım Tescil Şartları

Bir tasarımın tescil edilebilmesi için Sınai Mülkiyet Kanunu’nda belirlenen iki temel şartı karşılaması zorunludur: yenilik ve ayırt edici nitelik. Bu iki kriter, Yargıtay kararlarında da defalarca vurgulanmıştır.

Yenilik Kriteri

Bir tasarımın yeni sayılabilmesi için aynısının; tescilli tasarımlarda başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarımlarda ise kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerekir. Bu durum “mutlak yenilik” olarak adlandırılır. Yani tasarımın yalnızca Türkiye’de değil, dünya genelinde daha önce bilinmeyen bir görünüme sahip olması aranır.

Yenilik incelemesinde; tasarımın harcıalem (sıradan) bir tasarım olup olmadığı, yeni bir emek ve fikri çabanın ürünü olup olmadığı ve kamuya daha önce sunulmuş tasarımlarla aynılık taşıyıp taşımadığı değerlendirilir.

Ayırt Edici Nitelik Kriteri

Ayırt edici nitelik, bir tasarımın “bilgilenmiş kullanıcı” üzerinde bıraktığı genel izlenimin, daha önce kamuya sunulmuş tasarımlardan farklı olmasını ifade eder. Burada “bilgilenmiş kullanıcı”, o ürün grubunda uzman olmayan ancak ürünün dış görünümüne değer veren, yeterli bilgi sahibi, dikkatli ve titiz bir kişi olarak tanımlanır.

Ayırt edicilik değerlendirmesinde tasarımcının “seçenek özgürlüğü” de dikkate alınır. Teknik zorunluluklar nedeniyle tasarım seçeneklerinin sınırlı olduğu ürünlerde küçük farklılıklar bile ayırt edici kabul edilebilirken, geniş tasarım serbestisinin bulunduğu alanlarda daha belirgin farklılıklar aranır.

Tescil Edilemeyecek Tasarımlar

Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca aşağıdaki tasarımlar tescil edilemez:

Özellikle dikkat edilmesi gereken husus, bir ürünün teknik fonksiyonundan kaynaklanan görünüm özelliklerinin tasarım tescili ile korunamayacağıdır. Bu tür teknik yenilikler ancak patent veya faydalı model tescili ile korunabilir. Tasarım hukuku yalnızca görünümü korur; ürünün nasıl çalıştığını değil.

Endüstriyel Tasarım Tescili ile Patent Arasındaki Fark

Uygulamada sıkça karıştırılan bu iki kavram birbirinden temelden farklıdır. Aşağıdaki tablo bu farkları özetlemektedir:

Bir ürünün hem görünümü hem de teknik yeniliği varsa, bu ürün için ayrı ayrı hem tasarım tescili hem de patent başvurusu yapılabilir. Bu şekilde ürün en kapsamlı koruma altına alınmış olur. Aylar Patent olarak tüm sınai mülkiyet haklarınız için profesyonel danışmanlık sunuyoruz.

Endüstriyel Tasarım Tescil Başvurusu Nasıl Yapılır?

Endüstriyel tasarım tescil başvurusu, TÜRKPATENT’in elektronik başvuru sistemi (EPATS) üzerinden gerçekleştirilir. Başvuru süreci aşağıdaki adımlardan oluşur:

Endüstriyel Tasarım Başvurusu İçin Gerekli Belgeler

TÜRKPATENT’e tasarım tescil başvurusu yaparken aşağıdaki belgeler gereklidir:

Çoklu tasarım başvurusu da mümkündür. Aynı Locarno sınıfına ait birden fazla tasarım, tek bir başvuruda toplanabilir. Bu durum özellikle ürün ailesi olan işletmeler için hem maliyet hem de zaman avantajı sağlar.

2026 Yılı Endüstriyel Tasarım Tescil Ücretleri

TÜRKPATENT tarafından belirlenen 2026 yılı güncel tasarım tescil ücretleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Tasarım tescilinde ücretlerin tamamı başvuru aşamasında peşin olarak ödenir.

Tasarım tescil ücretleri; başvuru harcı, yayın ücreti, tescil belgesi ücreti ve vekil hizmet bedelinden oluşur. Çoklu tasarım başvurularında birim maliyet önemli ölçüde düşer. Güncel ücret detayları ve işletmenize özel maliyet hesaplaması için Aylar Patent’ten ücretsiz danışmanlık alabilirsiniz.

Endüstriyel Tasarım Tescilinin Avantajları

Tasarımını tescil ettiren işletme ve bireyler aşağıdaki avantajlardan yararlanır:

Tekelci kullanım hakkı: Tescilli tasarım sahibi, tasarımını kullanma, üretme, satma ve lisanslama konusunda münhasır haklara sahiptir. Üçüncü kişiler izinsiz olarak bu tasarımı kullanamazlar.

Hukuki koruma ve caydırıcılık: Tescilli bir tasarımın izinsiz kopyalanması halinde sahibi, ihlal eden kişilere karşı maddi ve manevi tazminat talep edebilir, ürünlerin toplatılmasını isteyebilir ve cezai süreç başlatabilir. Tescil belgesi tek başına güçlü bir caydırıcı etki yaratır.

Ticari değer artışı: Tescilli tasarımlar, işletmenin gayrimaddi varlık değerini artırır. Lisans sözleşmelerine konu edilebilir, devredilebilir ve franchise modellerinde kullanılabilir.

Rekabet üstünlüğü: Özgün tasarımlar, ürünlerin rakiplerinden ayrışmasını sağlar. Tescil ile bu farklılık hukuki güvence altına alınarak sürdürülebilir bir rekabet avantajı oluşturulur.

Uluslararası koruma imkanı: WIPO’nun Lahey Sistemi aracılığıyla tek bir başvuru ile birden fazla ülkede tasarım koruması elde edilebilir. Bu durum uluslararası pazarlara açılan işletmeler için büyük avantaj sağlar.

Tasarım Hukukunun Tarihçesi ve Gelişimi

Tasarım hukukunun temelleri XVI. yüzyılda Fransa’da tekstil ürünlerindeki desenlerin taklit edilmesinin önüne geçmek amacıyla atılmıştır. Dünyada tasarımların tescilli olarak korunması 1787 yılında Birleşik Krallık’ta başlamıştır.

Türkiye’de ise 1995 yılına kadar tasarımlar yalnızca 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında korunurken, 27.06.1995 tarihinde 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlüğe girmiştir. Son olarak 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile tasarım korumasına ilişkin güncel düzenleme oluşturulmuştur.

Günümüzde dünya genelinde yıllık yaklaşık 1,1 milyon endüstriyel tasarım başvurusu yapılmaktadır. Bu başvuruların büyük çoğunluğu Asya ülkelerinden gelmekte olup, Türkiye de tasarım tescil başvurularında yıldan yıla artış gösteren ülkeler arasında yer almaktadır.

Endüstriyel Tasarım Tescili ile İlgili Yargıtay Kararları

Endüstriyel tasarım tescilinde yenilik ve ayırt edicilik kriterlerinin nasıl değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyan emsal niteliğinde Yargıtay kararları aşağıda birebir olarak yer almaktadır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/161 E. 2022/3686 K. – Yenilik ve Ayırt Edicilik İncelemesi

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/7358 E. 2022/1612 K. – Bilgilenmiş Kullanıcı ve Mutlak Yenilik

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/12 E. 2020/141 K. – Tasarım Hukukunun Kapsamı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/6261 E. 2024/2640 K. – Mutlak Yenilik Araştırması ve Hükümsüzlük

Tescilli Tasarım Hakkının İhlali ve Hukuki Yollar

Tescilli bir endüstriyel tasarımın izinsiz olarak kopyalanması, üretilmesi veya satılması halinde tasarım sahibi aşağıdaki hukuki yollara başvurabilir:

Tecavüzün tespiti ve durdurulması davası: Tasarım hakkına tecavüz eden fiillerin tespiti, durdurulması ve gelecekte tekrar edilmesinin önlenmesi talep edilir.

Maddi ve manevi tazminat davası: İhlal nedeniyle uğranılan zararın, yoksun kalınan kazancın ve itibar kaybının tazmini istenebilir.

Ürünlerin toplatılması ve imha: Tasarım hakkını ihlal eden ürünlerin piyasadan toplatılması ve gerektiğinde imhası talep edilebilir.

İhtiyati tedbir: Davanın sonucunu beklemeden, ihlalin devamını engellemek amacıyla mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alınabilir.

Bu davalarda görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir. Bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Aylar Patent’in hukuki danışmanlık hizmetlerinden yararlanarak tasarım haklarınızı en etkin şekilde koruyabilirsiniz.

Tescilli ve Tescilsiz Tasarım Koruması Karşılaştırması

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynak ve Yasal Dayanak: 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Madde 55-105), 554 Sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında KHK, Türk Patent ve Marka Kurumu (turkpatent.gov.tr), Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu emsal kararları.

Markanız, işletmenizin en değerli varlıklarından biridir. Ancak piyasadaki rekabet ortamında marka haklarının ihlali sık karşılaşılan bir durumdur. Taklit ürünler, izinsiz kullanım, dijital ortamda marka gaspı ve benzer ihlal türleri hem itibar kaybına hem de ciddi ekonomik zarara yol açar. Bu rehberde; marka hakkına tecavüz teşkil eden fiiller, ihtarname hazırlama süreci, hukuki ve cezai yaptırımlar, Yargıtay’ın güncel içtihadı ve dava sürecinin tüm aşamaları ele alınmaktadır.

Marka Hakkına Tecavüz Teşkil Eden Fiiller

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 29. maddesi ve 7. maddesi, marka hakkına tecavüz sayılan fiilleri açıkça belirlemiştir. Bu fiillerin herhangi birinin gerçekleşmesi, marka sahibine hukuki ve cezai başvuru hakkı tanır.

Bu fiillerden yalnızca iktibas (aynen kullanma) ve iltibas (karıştırılma) suretiyle yapılan tecavüzler suç olarak düzenlenmiştir. Diğer tecavüz fiilleri ise hukuk davası ve tazminat yoluyla takip edilir. Marka hakkına tecavüz iddiası yalnızca tescilli markalar için doğrudan ileri sürülebilir; tescilsiz markalar ise haksız rekabet hükümleri kapsamında sınırlı düzeyde korunur.

Marka Hakkı İhlalinde İhtarname Nedir?

İhtarname, marka hakkı ihlal edilen kişi veya işletmenin, ihlalin durdurulmasını noter aracılığıyla karşı tarafa resmi olarak bildirdiği hukuki belgedir. İhtarname göndermek yasal bir zorunluluk olmasa da, dava öncesi atılması gereken stratejik ilk adımdır.

İhtarnamenin hukuki süreçteki işlevi son derece kritiktir. İhtarname ile karşı tarafa ihlalin farkında olduğunuz resmi olarak bildirilir ve bu durum kötüniyetin ispatında önemli bir delil teşkil eder. Ayrıca ihtarname, karşı tarafa ihlalin durdurulması için makul bir süre tanıyarak mahkemede davacının iyi niyetini ortaya koyar. İhtarname sonrası ihlal devam ederse, tazminat miktarının hesaplanmasında ihlalin bilinçli olarak sürdürüldüğü kabul edilir.

İhtarname Nasıl Hazırlanır?

Etkili bir marka ihlali ihtarnamesi aşağıdaki unsurları içermelidir:

Marka Hakkı İhlali İhtarname Örneği

Marka Hakkı İhlalinde Hukuki Yaptırımlar

SMK’nın 149. ve 150. maddeleri, marka hakkı ihlal edilen kişiye geniş kapsamlı hukuki başvuru yolları tanımaktadır. Bu yollar aşağıda detaylı olarak ele alınmaktadır.

Tecavüzün Tespiti, Durdurulması ve Önlenmesi Davası

Marka sahibi, tecavüz fiilinin gerçekleştiğinin tespitini, devam eden ihlalin durdurulmasını ve gelecekte tekrar edilmesinin önlenmesini mahkemeden talep edebilir. Bu dava, ihlalin boyutu ne olursa olsun açılabilir ve tazminat talebiyle birleştirilebilir.

Maddi Tazminat Davası

Marka sahibi, ihlal nedeniyle uğradığı fiili zararı ve yoksun kaldığı kazancı talep edebilir. SMK m.151 uyarınca yoksun kalınan kazanç; marka sahibinin muhtemel geliri, ihlalcinin elde ettiği kazanç veya lisans bedeli üzerinden hesaplanır. Mahkeme bu üç yöntemden birini esas alarak tazminat miktarını belirler.

Manevi Tazminat Davası

Markanın itibarının zedelenmesi halinde manevi tazminat da talep edilebilir. Özellikle düşük kaliteli taklit ürünlerin piyasaya sürülmesi suretiyle marka değerinin aşınması, manevi tazminata hükmedilmesinin en yaygın sebebidir.

İhtiyati Tedbir

Davanın sonucunu beklemeksizin, ihlalin derhal durdurulması için mahkemeden ihtiyati tedbir kararı istenebilir. İhtiyati tedbir; ürünlerin üretiminin, satışının ve dağıtımının geçici olarak yasaklanmasını, gümrüklerde ürünlerin durdurulmasını ve dijital ortamda erişimin engellenmesini kapsayabilir.

Ürünlerin Toplatılması ve İmha

Marka hakkını ihlal eden ürünlerin ve bu ürünlerin üretiminde kullanılan araçların toplatılması ve gerektiğinde imhası talep edilebilir. Bu karar, ihlalin etkilerini tamamen ortadan kaldırmayı amaçlar.

Marka Hakkı İhlalinde Cezai Yaptırımlar

SMK’nın 30. maddesi, marka hakkına tecavüzün cezai boyutunu düzenlemektedir. Ancak tüm tecavüz fiilleri suç oluşturmaz; yalnızca iktibas (aynen kullanma) ve iltibas (karıştırılma) suretiyle yapılan tecavüzler ceza hukuku kapsamında değerlendirilir.

Ceza davası, marka sahibinin şikayeti üzerine başlatılır. Şikayet, suçun ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde yapılmalıdır. Marka hakkına tecavüz suçunda uzlaşma hükümleri uygulanabilir; bu durum tarafların anlaşması halinde ceza yargılamasının sona ermesini sağlar.

İnternet ve E-Ticaret Ortamında Marka İhlali

Dijitalleşme ile birlikte marka ihlalleri artık fiziksel piyasanın çok ötesine geçmiştir. E-ticaret platformlarında taklit ürün satışı, sosyal medyada marka kullanımı, alan adı gaspı (cybersquatting) ve arama motoru reklamlarında marka kullanımı günümüzün en yaygın ihlal türleri arasındadır.

Trendyol, Hepsiburada, Amazon Türkiye gibi e-ticaret platformları bünyesinde fikri mülkiyet şikayet mekanizmaları bulunmaktadır. Tescilli marka sahipleri bu platformlar üzerinden ihlalin kaldırılmasını talep edebilir. Ancak bu idari başvurular hukuki dava haklarınızı ortadan kaldırmaz; paralel olarak hukuki süreç de başlatılabilir.

Alan adı uyuşmazlıklarında ise ICANN’ın Tekdüzen Alan Adı Uyuşmazlık Çözümü Politikası (UDRP) veya Türkiye’deki .tr uzantılı alan adları için Nic.tr Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması başvuru yolları mevcuttur.

Marka Hakkına Tecavüz ve Haksız Rekabet İlişkisi

Marka hakkına tecavüz ile Türk Ticaret Kanunu’ndaki haksız rekabet hükümleri arasındaki ilişki, Yargıtay’ın güncel içtihadı ile önemli bir değişime uğramıştır. Uzun yıllar boyunca Yargıtay, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet hükümlerinin birlikte (kümülatif olarak) uygulanabileceğini kabul etmiştir. Ancak aşağıdaki karar ile bu içtihat değişmiştir.

Marka Hakkı İhlali ile İlgili Yargıtay Kararları

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/5189, K. 2022/1852 – Kümülatif Koruma İlkesinin Değişmesi

Bu emsal karar ile Yargıtay, uzun yıllardır süregelen içtihadını değiştirmiştir. Karara göre; 6102 sayılı yeni TTK’de eskisinden farklı olarak “ad, unvan ve marka” kavramlarına bilinçli olarak yer verilmemiştir. Bu nedenle markalar yalnızca SMK kapsamında korunmalı, ayrıca TTK’nin haksız rekabet hükümleriyle de korunmasına gerek bulunmamaktadır.

Ancak bu kararın her durumda uygulanması mümkün değildir. Tescilli markanın ihlal teşkil eden kullanımına ek olarak; davalının benzer bir ticari sunum kullandığı, davacıyı veya ürünlerini kötülediği ya da bunlar hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamalarda bulunduğu durumlarda, marka hakkına tecavüz hükümlerinin yanı sıra haksız rekabet koruması da hak sahipleri bakımından ayrıca mevcut olmaya devam etmektedir. Bu eylemler TTK uyarınca haksız rekabet teşkil eden haller arasında sayılmaktadır.

Bu nedenle marka hakkına tecavüz ve haksız rekabete dayalı dava açmadan önce, somut olayda TTK uyarınca haksız rekabet eylemi olarak ele alınabilecek ek unsurların olup olmadığının dikkatlice incelenmesi ve bu eylemin halihazırda SMK kapsamında düzenlenip düzenlenmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

Marka Hakkı İhlalinde Dava Süreci

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Yetkili mahkeme, davacının yerleşim yeri veya ihlalin gerçekleştiği yer mahkemesidir. İnternet üzerinden yapılan ihlallerde davacının yerleşim yeri mahkemesi de yetkili sayılabilir.

Zamanaşımı Süreleri

Marka hakkı ihlaline ilişkin zamanaşımı süreleri dava türüne göre farklılık gösterir. Hukuk davalarında zamanaşımı süresi, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her halükarda fiilin gerçekleşmesinden itibaren 10 yıldır. Ceza davalarında ise şikayet süresi, suçun ve failin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, fiilin işlenmesinden itibaren 3 yıldır.

Zamanaşımı süreleri oldukça kısa olduğundan, ihlal tespit edildiğinde hızlı hareket edilmesi büyük önem taşır. İhtarname, zamanaşımı sürelerini durdurmasa da ihlalin bilinçli olarak sürdürüldüğünü ispat açısından kritik bir delil niteliğindedir.

Marka Hakkı İhlalinden Korunma Yöntemleri

Marka hakkı ihlalini önlemenin en etkili yolu güçlü bir koruma stratejisi oluşturmaktır. Bu stratejinin temel unsurları arasında markanızın tüm faaliyet alanlarını kapsayacak şekilde tescil edilmesi, düzenli piyasa izleme ve takip hizmeti alınması, TÜRKPATENT bülten takibi ile benzer başvurulara itiraz edilmesi, e-ticaret platformlarında marka koruma programlarına kayıt olunması ve uluslararası pazarlarda Madrid Protokolü ile koruma sağlanması yer alır.

Aylar Patent olarak marka tescil, izleme ve ihlal takibi hizmetlerimizle markanızı proaktif olarak koruma altına alıyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynak ve Yasal Dayanak: 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Madde 7, 29, 30, 149, 150, 151), 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (Madde 54-63), Türk Patent ve Marka Kurumu (turkpatent.gov.tr), Yargıtay 11. Hukuk Dairesi emsal kararları.

İşletmenizin hukuki kimliğini oluşturan ticaret unvanı, yalnızca bir isimden ibaret değildir. Sözleşme imzalamaktan fatura düzenlemeye, banka hesabı açmaktan dava açmaya kadar tüm resmi işlemlerde kullanılan bu isim, aynı zamanda ticari itibarınızın da taşıyıcısıdır. Bu rehberde; ticaret unvanının tanımı, işletme adı ve markadan farkları, şirket türlerine göre oluşturma kuralları, tescil süreci, yasal koruma, cezai yaptırımlar ve Yargıtay’ın güncel içtihadı ele alınmaktadır.

Ticaret Unvanı ile İşletme Adı ve Marka Arasındaki Farklar

Uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılan bu üç kavram, hukuki açıdan tamamen farklı işlevlere sahiptir. Doğru ayrımı yapmak, hem ticari koruma hem de olası ihlal risklerini önleme açısından kritik önem taşır.

Örneğin; “ABC Tekstil Limited Şirketi” bir ticaret unvanı, “ABC Mağazası” bir işletme adı, “ABC” ise TÜRKPATENT nezdinde tescil edilen bir marka olabilir. Bu üç unsurun ayrı ayrı tescil edilmesi, işletmenin hem ticari hem de hukuki güvencesini en üst düzeye çıkarır.

Ticaret Unvanının Yasal Dayanağı

Ticaret unvanına ilişkin düzenlemeler, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 39 ila 52. maddeleri ile Ticaret Unvanları Hakkında Tebliğ’de yer almaktadır. Kanunun temel hükümleri şöyledir:

Ticaret Unvanının Yapısı: Çekirdek ve Ek

Her ticaret unvanı iki temel unsurdan oluşur: çekirdek (zorunlu kısım) ve ek (isteğe bağlı veya belirli durumlarda zorunlu kısım).

Çekirdek Unsur

Çekirdek, unvanda mutlaka bulunması gereken zorunlu unsurdur. Gerçek kişi tacirlerde ad ve soyad, tüzel kişi tacirlerde ise şirket türünü gösteren ibare çekirdek kısmını oluşturur. Çekirdek unsurun içeriği şirket türüne göre değişir ve kanunda açıkça düzenlenmiştir.

Ek Unsur

Ek unsur, unvanı diğer unvanlardan ayırt etmeye yarayan kısımdır. Kural olarak isteğe bağlıdır; ancak Türkiye’de daha önce tescil edilmiş bir unvanla karışıklığı önlemek için (TTK m.45) veya şube kullanımlarında (TTK m.48) ek yapılması zorunlu hale gelir. Ek belirlenirken TTK m.46’daki sınırlamalara dikkat edilmelidir.

Şirket Türlerine Göre Ticaret Unvanı Kuralları

Ticaret Unvanı Belirlerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

TTK m.46 ve Ticaret Unvanları Hakkında Tebliğ, unvan seçiminde uyulması gereken kuralları net biçimde belirlemiştir. Bu kurallar, hem tacirin hem de üçüncü kişilerin haklarını korumayı amaçlar.

Ticaret Unvanı Tescil Süreci

Ticaret Unvanının Korunması

TTK m.50 uyarınca, usulüne uygun şekilde tescil ve ilan edilmiş ticaret unvanını kullanma hakkı yalnızca sahibine aittir. Bu koruma, Türkiye sınırları içinde geçerlidir ve unvan tescil edildiği sürece devam eder.

Ticaret unvanı haksız olarak kullanıldığında, hak sahibi TTK m.52 uyarınca şu haklara sahiptir: haksız kullanımın tespiti ve durdurulması davası, unvanın sicilden terkini talebi, maddi tazminat davası (yoksun kalınan kazanç dahil), manevi tazminat davası ve hükmün ilanı talebi. Tescil edilmemiş unvanlar ise bu özel korumadan yararlanamaz, yalnızca TTK’nın haksız rekabet hükümleri (m.54-63) kapsamında sınırlı düzeyde korunabilir.

Ticaret Unvanı Kullanma Yükümlülükleri

Tacirin unvan kullanımına ilişkin temel yükümlülükleri kanunda açıkça belirlenmiştir. Tescil edilen ticaret unvanı, işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı bir biçimde yazılmalıdır. Ticari mektuplarda, faturalarda, çeklerde, senetlerde ve tüm resmi belgelerde unvanın tamamı kullanılmalıdır. Kurumsal internet sitesi ve e-ticaret platformlarında da unvanın tam olarak yer alması zorunludur. Şubeler, merkez unvanını “şube” ibaresi ekleyerek kullanmak zorundadır; şubeler için farklı unvan kullanılamaz.

Ticaret Unvanı Değişikliği ve Devri

Unvan Değişikliği

Ticaret unvanı değişikliği, şirket merkezinin bulunduğu Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne dilekçeyle başvurularak yapılır. Dilekçede eski ve yeni unvan belirtilmeli, genel kurul kararı veya ortaklar kurulu kararı eklenmeli ve değişiklik Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilmelidir. İlan sonrasında vergi dairesi, SGK ve diğer resmi kurumlara bildirim yapılması gerekir.

Unvanın Devri

Ticaret unvanı, işletmeden bağımsız olarak devredilemez. TTK’ya göre unvan devri, ancak işletmenin tamamıyla devredilmesi halinde mümkündür. Aksi açıkça kararlaştırılmadıkça işletmenin devri, ticaret unvanının da devrini kapsar. Devralan kişi, devredilen unvanı aynen kullanma hakkına sahiptir.

SGK İşyeri Unvan Listesi

İşyeri ünvanı kavramı, SGK uygulamalarında da karşımıza çıkar. SGK işyeri unvan listesi, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından oluşturulan ve sigortalının çalıştığı tüm işyerlerinin sicil numarası ile unvanlarının yer aldığı resmi belgedir. Bu belge e-Devlet üzerinden “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” bölümünden barkodlu belge oluşturularak alınabilir. İşyeri unvan listesi; ustalık belgesi başvurularında, kamuda işe alım süreçlerinde, İSG ve MYK mesleki belge işlemlerinde talep edilmektedir.

İşyeri açılışında ise SGK’ya “İşyeri Bildirgesi” verilmesi zorunludur. 5510 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca, çalışan istihdam eden her işveren SGK’ya işyeri bildirgesini elektronik ortamda göndermekle yükümlüdür. Bu bildirgede işyeri unvanı, faaliyet kodu (NACE), vergi bilgileri ve işveren bilgileri yer alır.

2026 Yılı İdari Para Cezaları

Bu cezalar, yalnızca idari para cezası niteliğindedir. Ticaret unvanının haksız kullanımından doğan zararlar için ayrıca hukuk davası yoluyla maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.

Ticaret Unvanı ile Marka İlişkisi ve Hukuki Koruma

Ticaret unvanı ve marka farklı işlevlere sahip olmakla birlikte, uygulamada sıklıkla kesişen hukuki sorunlara yol açar. Bir başkasının tescilli markasını kendi ticaret unvanında kullanan tacir, hem marka hakkına tecavüz hem de haksız rekabet hükümleri kapsamında sorumlu tutulabilir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 29/1 maddesi, tescilli markayı izinsiz olarak ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanmayı açıkça tecavüz fiili olarak saymaktadır.

Bu nedenle işletmenizin ticaret unvanını belirlerken, seçtiğiniz ibarenin TÜRKPATENT nezdinde tescilli bir markayla çakışıp çakışmadığını mutlaka araştırmanız, hem ticaret unvanı hem de marka tescilini birlikte yaptırmanız önerilir.

Ticaret Unvanı ile İlgili Yargıtay Kararları

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/5189, K. 2022/1852, T. 14.03.2022 – Ticaret Unvanı, Marka ve Haksız Rekabet Hükümlerinin Kümülatif Uygulanması

Bu emsal karar, ticaret unvanı koruması açısından son derece önemlidir. Yargıtay, 6102 sayılı yeni TTK’de “ad, unvan ve marka” kavramlarına bilinçli olarak yer verilmediğini tespit ederek, markaların yalnızca SMK ile korunacağını, ayrıca haksız rekabet hükümleriyle kümülatif koruma sağlanmasına artık gerek olmadığını belirtmiştir. Ancak ticaret unvanının tek başına SMK kapsamında değil, doğrudan TTK hükümleri ile korunmaya devam ettiği unutulmamalıdır.

Kararda ayrıca; tescilli bir markanın ihlal teşkil eden kullanımına ek olarak davalının benzer bir ticari sunum kullandığı, davacıyı kötülediği veya gerçek dışı açıklamalarda bulunduğu hallerde haksız rekabet korumasının hâlâ mevcut olduğu vurgulanmıştır. Bu nedenle marka ve ticaret unvanının birlikte ileri sürüldüğü davalarda somut olayın dikkatli analiz edilmesi gerekmektedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/446, K. 2023/61, T. 08.02.2023 – Ticaret Unvanının Markasal Kullanımı ve Marka Hakkına Tecavüz

Bu karar, ticaret unvanı seçimi konusunda son derece önemli bir uyarı niteliğindedir. Artık bir başkasının tescilli markasıyla aynı veya benzer ibareyi ticaret unvanında kullanmak, markasal kullanım bulunmasa dahi, marka işlevlerine zarar verme ihtimali varsa marka hakkına tecavüz sayılabilmektedir. Bu nedenle unvan belirlerken mutlaka TÜRKPATENT marka taraması yapılmalıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2000/3792, K. 2000/4770, T. 29.05.2000 – Aynı Soyadının Ticaret Unvanında Kullanılması ve Ayırt Edici Ek Zorunluluğu

Bu karar, özellikle aile şirketlerinde sıkça karşılaşılan soyadı benzerliği sorununa açıklık getirmektedir. Aynı soyadını taşıyan farklı kişiler ticaret unvanlarında soyadlarını kullanabilirler; ancak önceden tescilli unvanla karışıklığı önlemek için mutlaka ayırt edici ek yapmaları zorunludur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/11-27, T. 2019 – Sessiz Kalma Yoluyla Hak Kaybı ve Ticaret Unvanının Terkini

Bu karar, ticaret unvanı ihlallerinde zamanlama konusunda kritik bir uyarı niteliğindedir. Ticaret unvanınıza benzer bir unvanın tescil edildiğini tespit ettiğinizde, makul süre içinde hukuki adım atmanız gerekmektedir. Uzun süre sessiz kalmak, hak kaybına yol açabilir ve sonradan terkin davası açmanız reddedilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynak ve Yasal Dayanak: 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (Madde 39-52), 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Madde 7, 29), Ticaret Unvanları Hakkında Tebliğ, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Madde 11), Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi (ticaretsicil.gov.tr), Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu emsal kararları.

Bir dükkan açan veya açmayı planlayan girişimci için en önemli adımlardan biri, dükkan isminin yasal koruma altına alınmasıdır. Uygulamada “isim hakkı”, “isim patenti” veya “isim tescili” olarak bilinen bu kavram, hukuki anlamda marka tescilidir. Dükkan adınızı tescil ettirmeden ticari faaliyete başlamanız durumunda, bir başkasının aynı ismi tescil ettirip size karşı hukuki süreç başlatma riski bulunmaktadır.

Bu rehberde; dükkan isim hakkının ne olduğu, nasıl alındığı, 2026 yılı güncel ücretleri, başvuru süreci, gerekli belgeler ve Yargıtay kararları ışığında marka korumasının kapsamı detaylı olarak ele alınmaktadır.

Dükkan İsim Hakkı Nedir?

Dükkan isim hakkı, bir işletmenin ticari faaliyetlerinde kullandığı veya kullanacağı dükkan adının marka olarak tescil edilmesi yoluyla elde edilen hukuki korumadır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu‘nun 4. maddesi çerçevesinde marka şu şekilde tanımlanmıştır:

“Bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlaması ve marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olması şartıyla kişi adları dahil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi olmak üzere her tür işaretten oluşabilir.”

Bu tanımdan hareketle; dükkan adı, logosu, sloganı veya bu unsurların kombinasyonu marka olarak tescil ettirilebilir. Dükkan isim hakkı alındığında, tescil kapsamındaki mal ve hizmet sınıflarında aynı veya benzer ismin başka kişiler tarafından kullanılması hukuken engellenir.

Halk arasında “isim patenti” olarak bilinen bu işlem, teknik olarak patent değil marka tescilidir. Patent, buluşlar ve teknik yenilikler için alınırken, bir dükkan adının korunması marka tescili yoluyla gerçekleştirilir. Bu ayrımın doğru bilinmesi, başvuru sürecinde hak kaybı yaşanmaması açısından kritik önem taşır.

Dükkan İsim Hakkı ile Ticaret Sicil Tescili Arasındaki Fark

Girişimcilerin en sık yaptığı hatalardan biri, ticaret sicil kaydı veya vergi levhasına işletme adının yazılmasının isim hakkı sağladığını düşünmektir. Ancak bu iki işlem birbirinden tamamen farklıdır:

Aynı şekilde, bir internet alan adı (domain) satın almak da dükkan isim hakkı anlamına gelmez. Alan adını marka olarak tescil ettirmek ayrı bir hukuki işlemdir. Dolayısıyla hem ticaret sicil tescili hem de domain tescili yaptırmış olsanız bile, dükkan isminiz marka olarak tescilsizse yasal korumadan yoksun kalırsınız.

Dükkan İsim Hakkı Nasıl Alınır? Adım Adım Süreç

Dükkan isim hakkı almak, TÜRKPATENT nezdinde yürütülen resmi bir başvuru sürecidir. Bu süreci doğru ve eksiksiz yönetmek için her adımın dikkatle takip edilmesi gerekir. Başvuru aşamaları şu şekildedir:

Dükkan İsim Hakkı Başvurusu İçin Gerekli Belgeler

TÜRKPATENT’e dükkan isim hakkı başvurusu yaparken aşağıdaki belgelerin hazırlanması gerekir:

Belgelerin eksik veya hatalı olması başvurunun reddine yol açabilir ve ödenen harçlar iade edilmez. Bu nedenle başvuru sürecinin TÜRKPATENT siciline kayıtlı yetkili bir marka vekili aracılığıyla yürütülmesi tavsiye edilir. Aylar Patent olarak marka tescil sürecinizi en hızlı ve güvenli şekilde yönetiyoruz.

2026 Yılı Dükkan İsim Hakkı Tescil Ücretleri

TÜRKPATENT tarafından belirlenen 2026 yılı güncel marka tescil ücretleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Bu ücretler resmi harç bedelleri olup, marka vekili hizmet bedeli ayrıca hesaplanır.

Örnek hesaplama: 3 sınıflı bir dükkan isim hakkı başvurusu için toplam resmi harç; 2.820 TL (1. sınıf) + 2.820 TL (2. sınıf) + 3.150 TL (3. sınıf) + 7.010 TL (tescil belgesi) = 15.800 TL olarak hesaplanır. Doğru sınıf seçimi ve maliyet optimizasyonu için profesyonel danışmanlık almak önemlidir.

Dükkan İsim Hakkı Almanın Avantajları

Dükkan isminizi marka olarak tescil ettirmek, işletmenize hem hukuki hem de ticari açıdan önemli avantajlar sağlar. Bu avantajlar şu şekilde özetlenebilir:

Hukuki koruma: Tescilli dükkan ismi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında korunur. Aynı veya benzer ismi kullanan kişilere karşı maddi tazminat, manevi tazminat ve itibar tazminatı davaları açılabilir. Ayrıca marka hakkına tecavüz suçu kapsamında 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.

Rakiplere karşı tekelci kullanım hakkı: Tescil, dükkan isminizin aynısının veya benzerinin başka bir işletme tarafından aynı sektörde tescil edilmesini doğrudan engeller. TÜRKPATENT, benzer marka başvurularını resen reddeder.

Ticari değer ve marka bilinirliği: Tescilli bir dükkan ismi, franchise verme, lisanslama ve marka devri işlemlerine konu edilebilir. İşletmenizin maddi değerini artıran en önemli gayrimaddi varlıklardan biri tescilli markadır.

İnternette koruma: Tescilli marka sahibi olarak, isminizi izinsiz kullanan web siteleri, sosyal medya hesapları ve e-ticaret platformlarına karşı hukuki süreç başlatabilirsiniz.

Dükkan İsim Hakkı Almamanın Riskleri

Tescilsiz bir dükkan ismi kullanmak, işletmenizi ciddi hukuki ve ticari risklere açık hale getirir. En sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:

Başkasının isminizi tescil etme riski: Marka hukukunda “önce gelen alır” ilkesi geçerlidir. Yıllardır kullandığınız dükkan ismini bir başkası sizden önce tescil ettirirse, o ismi kullanmanız hukuka aykırı hale gelebilir. Bu durumda tabelanızın indirilmesi, ürünlerinizin toplatılması ve tazminat ödemeniz söz konusu olabilir.

Marka hakkına tecavüz davası: Tescilli bir markaya benzer dükkan ismi kullanan işletmeler, marka hakkına tecavüz nedeniyle yüksek tutarlı tazminat davaları ile karşılaşabilir. Yargıtay kararlarında bu tür tecavüz fiillerinin ağır yaptırımlarla sonuçlandığı görülmektedir.

Haksız rekabet iddiaları: Tescilsiz bir isim kullanan işletme, daha sonra aynı isimle faaliyet gösteren başka bir işletmeye karşı etkin bir hukuki korumadan yararlanamaz. Marka tescil belgesi olmadan açılacak davalar, ispat ve koruma açısından çok daha güçtür.

Dükkan İsim Hakkı ile İlgili Yargıtay Kararları

Dükkan isim hakkı ve marka tescilinin önemini ortaya koyan çok sayıda Yargıtay kararı bulunmaktadır. Aşağıda konuyla doğrudan ilgili emsal kararlar yer almaktadır:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/7024 E. 2022/1138 K. (15.02.2022)

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/1360 E. 2021/4186 K. (28.04.2021) – Kötüniyetli Marka Tescili

Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 2017/4081 E. 2018/8236 K. (05.07.2018) – Marka Hakkı ve Kişilik Hakkı Ayrımı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu – Kötüniyetli Tescil ve Tazminat Sorumluluğu

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi – Önceye Dayalı Kullanım Hakkı

Dükkan İsim Hakkını Başkası Alırsa Ne Yapılır?

Yıllardır kullandığınız dükkan isminin bir başkası tarafından marka olarak tescil ettirilmesi durumunda hukuki yollar mevcuttur. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde başvurabileceğiniz yollar şu şekildedir:

Yayıma itiraz: Başvuru bültende yayımlandıktan sonra 2 ay içinde TÜRKPATENT nezdinde itiraz edebilirsiniz. İtiraz gerekçenizi, önceye dayalı kullanım hakkınızı kanıtlayan belgelerle desteklemeniz gerekir.

Markanın hükümsüzlüğü davası: İtiraz süresini kaçırdıysanız veya itirazınız reddedildiyse Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde markanın hükümsüzlüğü davası açabilirsiniz. Kötüniyetli tescillerde zamanaşımı süresi bulunmaz.

Marka hakkına tecavüz davası: Tescilsiz de olsa uzun süredir markasal kullanım gerçekleştiriyorsanız, Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabet hükümleri çerçevesinde tazminat talebinde bulunabilirsiniz.

Bu süreçlerde hak kaybı yaşamamak için bir marka vekili ve avukat ile çalışmanız büyük önem taşır. Aylar Patent’in marka tescil ve hukuki danışmanlık hizmetlerinden yararlanarak haklarınızı en etkin şekilde koruyabilirsiniz.

Dükkan İsim Hakkı Başvurusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Dükkan isim hakkı başvurunuzun sorunsuz tamamlanması ve güçlü bir koruma sağlaması için aşağıdaki hususlara dikkat etmelisiniz:

Benzersiz ve ayırt edici isim seçimi: Genel tanımlayıcı kelimeler (örneğin “Market”, “Bakkal”, “Restoran” gibi) tek başına tescil edilemez. İsminizin özgün ve ayırt edici olması gerekir.

Doğru sınıf seçimi: Marka tescilinde koruma yalnızca seçilen sınıflar kapsamında geçerlidir. Faaliyet alanınızla uyumsuz sınıf seçimi, dükkan isminizi korumada yetersiz kalır.

Ön araştırma zorunluluğu: Başvurudan önce kapsamlı bir benzerlik araştırması yapılmalıdır. Aynı veya benzer bir marka zaten tescilli ise başvurunuz reddedilir ve ödenen harçlar iade edilmez.

Logo ve kelime markası birlikte tescil: Dükkan isminizi hem kelime markası hem de logolu olarak ayrı ayrı tescil ettirmeniz, daha geniş bir koruma kapsamı sağlar.

Süre takibi: Marka tescili 10 yıl geçerlidir. Süre sonunda yenileme işlemi yapılmalıdır; aksi halde marka koruması sona erer.

Sınai Mülkiyet Kanunu ve Dükkan İsim Hakkının Yasal Dayanağı

Dükkan isim hakkının temel yasal dayanağı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’dur. Bu kanunun 1. maddesi şu şekildedir:

“Bu Kanunun amacı; marka, coğrafi işaret, tasarım, patent, faydalı model ile geleneksel ürün adlarına ilişkin hakların korunması ve bu suretle teknolojik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçekleştirilmesine katkı sağlamaktır.”

Kanunun marka tesciline ilişkin temel hükümleri şu şekilde özetlenebilir: SMK’nın 7. maddesi, tescilli marka sahibinin haklarını düzenler ve izinsiz kullanımı engelleme yetkisi verir. 29. madde, marka hakkına tecavüz sayılan filleri tanımlar. 30. madde ise marka hakkının ihlalinde cezai yaptırımları içerir ve 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile adli para cezası öngörür.

Tescilli marka sahibi; markasının aynısının veya ayırt edilemeyecek derecede benzerinin izinsiz kullanılması halinde, tecavüzün tespitini, durdurulmasını ve önlenmesini, maddi ve manevi tazminat ile itibar tazminatını, taklit ürünlerin toplatılmasını ve tabelaların indirilmesini talep edebilir.

Sıkça Sorulan Sorular