Markanızla benzer bir başvurunun tescil edilmesi, yıllar içinde oluşturduğunuz marka değerini, müşteri sadakatini ve piyasadaki konumunuzu doğrudan tehdit eder. Bu rehberde; benzer marka itirazının hukuki temeli, SMK’nın ilgili maddeleri, itiraz süreci, karşı görüş mekanizması, YİDK aşaması, 2026 yılı güncel ücretleri, benzerlik değerlendirme kriterleri ve Yargıtay’ın emsal kararları detaylı olarak ele alınmaktadır.
Benzer Marka İtirazının Hukuki Temeli
Benzer marka itirazı, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 6. maddesinde düzenlenen nispi red sebeplerine dayanır. 556 sayılı mülga KHK’da da yer alan bu düzenleme, AB Marka Direktifi (2015/2436) ile uyumludur. Nispi red sebepleri, itiraz sahibinin önceki haklarıyla ilgilidir ve TÜRKPATENT tarafından resen incelenmez; ancak itiraz üzerine değerlendirilir.
SMK Madde 6 – Nispi Red Sebepleri (Özet)
| Bent | İtiraz Gerekçesi |
|---|---|
| m.6/1 | Tescilli veya önceki tarihli başvuruyla aynılık ya da benzerlik nedeniyle karıştırılma ihtimali (ilişkilendirilme ihtimali dahil) |
| m.6/2 | Ticari vekil veya temsilcinin izinsiz başvurusu |
| m.6/3 | Tescilsiz marka veya ticaret sırasında kullanılan başka bir işaret için önceden hak elde edilmesi |
| m.6/4 | Paris Sözleşmesi kapsamında tanınmış markalarla aynılık veya benzerlik |
| m.6/5 | Türkiye’de tanınmış markanın itibarından haksız yarar sağlama veya ayırt edici karakterin zedelenmesi |
| m.6/6 | Başkasına ait kişi ismi, ticaret unvanı, telif hakkı veya fikri mülkiyet hakkını içeren başvuru |
| m.6/7 | Ortak marka veya garanti markasının sona ermesinden itibaren 3 yıl içindeki benzer başvuru |
| m.6/8 | Yenilenmemiş markanın sona ermesinden itibaren 2 yıl içindeki benzer başvuru (kullanım şartıyla) |
| m.6/9 | Kötüniyetli marka başvurusu |
Uygulamada en sık kullanılan itiraz gerekçesi SMK m.6/1 yani karıştırılma ihtimalidir. Bu bent, tescilli veya önceki tarihli marka ile yeni başvuru arasında aynılık ya da benzerlik bulunması ve kapsanan mal veya hizmetlerin de aynı ya da benzer olması halinde, halk nezdinde karıştırılma ihtimalinin varlığını esas alır.
Karıştırılma İhtimali Nasıl Değerlendirilir?
TÜRKPATENT ve mahkemeler, karıştırılma ihtimalini değerlendirirken çok boyutlu bir analiz yapar. Bu analizde markaların görsel, işitsel ve kavramsal benzerliği ile mal ve hizmetlerin benzerliği birlikte ele alınır.
Markaların Benzerlik Kriterleri
1 Görsel Benzerlik: Markaların yazılış biçimi, harf dizilimi, logo tasarımı, renk kullanımı ve genel görünümü karşılaştırılır. Tüketicinin ilk bakışta edindiği izlenim esas alınır.
2 İşitsel (Fonetik) Benzerlik: Markaların okunuşu, ses uyumu, hece yapısı ve vurgu noktaları değerlendirilir. Özellikle radyo, televizyon ve sözlü iletişimde markaların birbirine karıştırılıp karıştırılamayacağı incelenir.
3 Kavramsal Benzerlik: Markaların çağrıştırdığı anlam, düşünce veya imaj karşılaştırılır. Farklı dillerde aynı anlama gelen sözcükler veya aynı kavramı çağrıştıran görseller kavramsal benzerlik oluşturabilir.
4 Bütünsel İzlenim: Markalar parçalara ayrılarak değil, bıraktıkları genel izlenime göre değerlendirilir. Ortalama tüketici perspektifi, yani makul düzeyde bilgilendirilmiş ve dikkatli tüketicinin algısı esas alınır.
Mal ve Hizmet Benzerliği
Markalar arasında işaret benzerliği tek başına yeterli değildir; aynı zamanda kapsanan mal ve hizmetlerin de aynı veya benzer olması gerekir. Mal ve hizmet benzerliği değerlendirilirken; ürünlerin nitelikleri ve kullanım alanları, hedef tüketici kitlesi, dağıtım kanalları ve birbirini tamamlayıcı veya ikame edici olup olmadıkları göz önünde bulundurulur. NICE sınıflandırmasında aynı sınıfta yer almak otomatik olarak benzerlik anlamına gelmediği gibi, farklı sınıflardaki mal ve hizmetler de benzer sayılabilir.
Benzer Marka İtiraz Süreci
1 Bülten Takibi: TÜRKPATENT, şekli incelemeyi geçen marka başvurularını Resmi Marka Bülteni’nde yayımlar. Bülten takibi ile markanıza benzer başvuruları tespit etmek, hak kaybını önlemenin ilk adımıdır.
2 Benzerlik Analizi: Tespit edilen başvurunun görsel, işitsel ve kavramsal açıdan markanızla benzerlik derecesi profesyonel olarak analiz edilir. Kapsanan mal ve hizmetlerin örtüşme düzeyi belirlenir.
3 İtiraz Dilekçesi Hazırlama: SMK m.6 kapsamındaki gerekçeler, somut deliller ve benzerlik analiziyle desteklenen itiraz dilekçesi hazırlanır. TÜRKPATENT nezdinde kayıtlı marka vekilleri itirazı sunabilir.
4 İtirazın Sunulması: İtiraz, bültende yayım tarihinden itibaren 2 ay içinde TÜRKPATENT’e sunulur ve 1.150 TL itiraz ücreti ödenir. Süre hak düşürücüdür; kaçırılması halinde itiraz hakkı sona erer.
5 Karşı Tarafa Tebliğ: TÜRKPATENT, itirazı marka başvuru sahibine tebliğ eder. Başvuru sahibi, tebliğden itibaren 1 ay içinde itiraza karşı görüş bildirme hakkına sahiptir.
6 TÜRKPATENT Kararı: Kurum, itirazı ve varsa karşı görüşü birlikte değerlendirerek başvurunun tesciline veya reddine karar verir. Karar ortalama 6 ay içinde verilir.
İtiraza Karşı Görüş (Savunma)
Marka başvurusuna itiraz gelmesi, başvurunun otomatik olarak reddedileceği anlamına gelmez. Başvuru sahibi, itiraza karşı görüş bildirerek savunma yapma hakkına sahiptir. Karşı görüş bildirmek zorunlu olmamakla birlikte, bildirmemek itirazı kabul ettiğiniz şeklinde yorumlanabilir ve başvurunuzun reddedilme olasılığını artırır.
Etkili bir karşı görüşte markaların bıraktığı genel izlenimin farklı olduğu somut gerekçelerle ortaya konmalı, mal ve hizmetlerin hedef kitlesi ve dağıtım kanallarının farklılığı açıklanmalı, itiraz sahibinin markasının ayırt edici gücünün zayıf olduğu (tanımlayıcı unsur içerdiği) ileri sürülebilmeli, markanın uzun süredir sorunsuz kullanıldığı ve piyasada fiili karıştırılma yaşanmadığı ispatlanmalı ve gerektiğinde kullanım delilleri, fatura, reklam materyalleri ve müşteri portföyü gibi belgeler sunulmalıdır.
YİDK İtirazı (Karara İtiraz)
TÜRKPATENT’in itiraz hakkındaki kararından memnun olmayan taraf, kararın tebliğinden itibaren 2 ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu’na (YİDK) itiraz edebilir. YİDK itiraz ücreti 2026 yılı için 2.720 TL‘dir.
YİDK, dosyayı yeniden inceler ve aynı yönde veya farklı yönde karar verebilir. YİDK kararı da kesin olmayıp, bu karara karşı Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde 2 ay içinde iptal davası açılabilir. Dava sürecinde bilirkişi incelemesi yapılır ve mahkeme kararına karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır.
2026 Yılı TÜRKPATENT İtiraz Ücretleri
| İşlem | 2026 Ücreti |
|---|---|
| Resmi Marka Bülteni’nde yayımlanan başvurulara itiraz | 1.150 TL |
| Marka karara itiraz (YİDK) | 2.720 TL |
| Tek sınıflı marka başvuru ücreti | 2.820 TL |
| Marka tescil belgesi düzenleme ücreti | 7.010 TL |
| Tanınmışlık tespiti talebi inceleme ücreti | 35.320 TL |
| Marka iptal talebi ücreti | 35.320 TL |
İtiraz Süreleri Özet Tablosu
| Aşama | Süre | Nitelik |
|---|---|---|
| Bültende yayıma itiraz | 2 ay (yayım tarihinden itibaren) | Hak düşürücü süre |
| İtiraza karşı görüş bildirme | 1 ay (tebliğden itibaren) | Tavsiye edilen süre |
| TÜRKPATENT karar süresi | Ortalama 6 ay | Tahmini süre |
| YİDK’ya itiraz | 2 ay (kararın tebliğinden itibaren) | Hak düşürücü süre |
| YİDK karar süresi | Ortalama 6 ay | Tahmini süre |
| Mahkemeye başvuru (iptal davası) | 2 ay (YİDK kararının tebliğinden itibaren) | Hak düşürücü süre |
Mutlak Red Sebepleri ile Nispi Red Sebepleri Arasındaki Fark
Marka başvurusunun reddedilmesine yol açabilecek iki farklı kategori vardır ve bunların ayrımını bilmek itiraz stratejisi açısından kritik önemdedir.
| Özellik | Mutlak Red Sebepleri (SMK m.5) | Nispi Red Sebepleri (SMK m.6) |
|---|---|---|
| İnceleme şekli | TÜRKPATENT tarafından resen incelenir | Yalnızca itiraz üzerine incelenir |
| Kaynak | Kamusal nitelikte, genel menfaat | Önceki hak sahiplerinin bireysel hakları |
| Örnekler | Ayırt edici olmaması, tanımlayıcı olması, kamu düzenine aykırılık | Karıştırılma ihtimali, tanınmış markaya tecavüz, kötüniyet |
| İtiraz zorunluluğu | Gerekli değil (resen incelenir). Ancak SMK m.5/1(ç) hariç | Zorunlu (itiraz edilmezse incelenmez) |
Benzer marka itirazı, nispi red sebepleri kapsamında yapılır. Bu nedenle TÜRKPATENT’in resen inceleme yapması beklenmemeli; itiraz hakkınızı 2 aylık yasal süre içinde mutlaka kullanmalısınız. Aksi halde benzer marka başvurusu tescil edilerek kesinleşir.
Bülten Takibi ve Erken Uyarı Sistemleri
Benzer marka itirazının etkili olabilmesi için bülten takibinin düzenli ve sistematik yapılması gerekir. TÜRKPATENT, marka başvurularını iki haftada bir Resmi Marka Bülteni’nde yayımlar. Bültende yayımlanan binlerce başvuru arasından markanıza benzer olanları tespit etmek profesyonel izleme hizmetini zorunlu kılar.
Aylar Patent marka izleme hizmeti kapsamında, markanızla aynı veya benzer başvuruları otomatik olarak tespit eder, benzerlik raporunu hazırlar ve itiraz gerekiyorsa süreyi kaçırmadan işlemleri başlatır. İzleme hizmeti olmaksızın 2 aylık itiraz süresinin kaçırılması, benzer markanın tescil edilmesine ve hak kaybına yol açar.
İtirazda Başarı Şansını Artıran Faktörler
İtirazın kabul edilme olasılığını artırmak için dikkat edilmesi gereken temel hususlar vardır. Öncelikle markanızın tescil tarihinin yeni başvurudan daha eski olması (öncelik hakkı) en güçlü avantajdır. İtiraz dilekçesinde görsel, işitsel ve kavramsal benzerliğin üçünün birden somut şekilde ortaya konması ikna gücünü artırır. Mal ve hizmet sınıflarının örtüşme düzeyinin yüksek olması itirazı güçlendirir. Markanızın tanınmış marka statüsünde olması veya yüksek tanınırlığa sahip olması halinde koruma kapsamı genişler ve farklı sınıflardaki başvurulara da itiraz edilebilir. Ayrıca itiraz dilekçesinin profesyonel marka vekili tarafından hazırlanması, teknik terminolojinin doğru kullanılması ve TÜRKPATENT’in yerleşik değerlendirme kriterlerine uygun argüman geliştirilmesi başarı oranını önemli ölçüde yükseltir.
Benzer Marka İtirazı ile İlgili Yargıtay Kararları
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/5189, K. 2022/1852, T. 14.03.2022 – Marka Koruması ve Haksız Rekabet Hükümlerinin Ayrımı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/5189, K. 2022/1852, T. 14.03.2022
Bu karar, benzer marka itirazı sonrasında açılan davaların hukuki çerçevesini doğrudan etkiler. Yargıtay, markaların artık yalnızca SMK kapsamında korunacağını, ayrıca TTK haksız rekabet hükümleriyle kümülatif koruma sağlanmasına gerek olmadığını belirtmiştir. Ancak tescilli markanın ihlal teşkil eden kullanımına ek olarak; davalının benzer bir ticari sunum kullandığı, davacıyı kötülediği veya gerçek dışı açıklamalarda bulunduğu durumlarda haksız rekabet koruması hâlâ ayrıca mevcuttur. Bu nedenle benzer marka itirazı reddedilse dahi, somut olayın koşullarına göre ek hukuki başvuru yolları değerlendirilmelidir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/446, K. 2023/61, T. 08.02.2023 – Ticaret Unvanı Kullanımının Marka Hakkına Tecavüz Teşkil Etmesi
YHGK, E. 2021/446, K. 2023/61, T. 08.02.2023
Bu karar, benzer marka itirazının yalnızca TÜRKPATENT nezdindeki başvurularla sınırlı olmadığını göstermektedir. Markanıza benzer bir ibarenin ticaret unvanında kullanılması halinde de, markasal kullanım aranmaksızın, marka işlevlerinin zarar görme ihtimali yeterliyse tecavüzden söz edilebilir. Dolayısıyla bülten takibinin yanı sıra ticaret sicili takibi de marka korumasının önemli bir parçasıdır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/11949, K. 2018/3900, T. 23.05.2018 – Ticaret Unvanında Benzerlik ve İltibas Değerlendirmesi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/11949, K. 2018/3900, T. 23.05.2018
Bu karar, benzerlik değerlendirmesinde “bütünsel izlenim” ilkesinin önemini ortaya koymaktadır. Markalar parçalara ayrılarak değil, tüketicinin algısında bıraktığı genel izlenime göre değerlendirilir. İtiraz dilekçelerinde bu ilkeye uygun argüman geliştirilmesi başarı şansını artırır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/11-2498 – Tanımlayıcı Unsurların Marka Koruması Kapsamı
YHGK, E. 2017/11-2498
Bu karar, benzer marka itirazında “tanımlayıcı unsur” savunmasının sınırlarını çizmektedir. Markanın ayırt edici gücü zayıf ise veya sektörde genel kullanıma açık bir ibare içeriyorsa, bu ibarenin başkaları tarafından kullanılması tek başına karıştırılma ihtimali oluşturmayabilir. İtiraz stratejisinde karşı tarafın markasındaki tanımlayıcı unsurlar dikkatlice analiz edilmelidir.
İtiraz Reddedilirse Ne Yapılır?
Benzer marka itirazınız TÜRKPATENT tarafından reddedilse dahi kullanabileceğiniz hukuki yollar mevcuttur. Öncelikle kararın tebliğinden itibaren 2 ay içinde YİDK’ya itiraz başvurusu yapılabilir. YİDK kararı da olumsuz ise 2 ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde YİDK kararının iptali davası açılabilir. Ayrıca tescil edilen benzer markanın kullanılması halinde marka hakkına tecavüz davası ve 5 yıl içinde kullanılmaması halinde iptal davası da değerlendirilebilecek seçeneklerdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Markanıza benzer bir başvuru mı tespit ettiniz?
Aylar Patent, marka vekili avukat Atakan Aylar liderliğinde bülten takibi, benzerlik analizi, itiraz dilekçesi hazırlama, itiraza karşı görüş bildirme ve YİDK süreçlerinde profesyonel hukuki destek sunar.
Kaynak ve Yasal Dayanak: 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Madde 5, 6, 7, 18, 19, 29), AB Marka Direktifi (2015/2436 m.5), Türk Patent ve Marka Kurumu 2026 İşlem Ücretleri (turkpatent.gov.tr), Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu emsal kararları.