® (R) İşareti Nedir? Yuvarlak İçinde R Ne Demek, ™ ve © Farkı (Kopyala)

® (R) işareti ne demek: yuvarlak içinde R tescilli markayı gösterir; ™ ve © farkı, Alt + 0174 ve Option + R ile yazma — Av. Atakan Aylar

Kısa cevap

® (R) işareti, yuvarlak içindeki büyük R harfiyle markanın tescilli olduğunu gösteren simgedir; Türkiye’de yalnızca TÜRKPATENT’te tescil edilmiş markalar için ve tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde kullanılmalıdır.

Hazırlayan: Av. Atakan Aylar, Ankara Barosu (sicil no 40239) ve TÜRKPATENT marka vekili (sicil no 2890) · Son güncelleme: 4 Kasım 2026 · Kanun hükümleri Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerinden alınmıştır.

® işaretini kopyala ve klavyede yaz

® işaretini kopyalamak için aşağıdaki düğmeye basmanız yeterlidir. Klavyede yazmak için Windows’ta Num Lock açıkken Alt tuşuna basılı tutup sayısal tuş takımında 0174, Mac’te Option + R tuşlarına basılır. Word’de (r) yazınca otomatik düzeltme ® işaretine çevirir; HTML’de ® kodu kullanılır.

® ™ © ℠ işaretini kopyala · Tek dokunuşla panoya alın



İşaretWindowsMacWordHTML
®Alt + 0174Option + R(r)®
™Alt + 0153Option + 2(tm)™
©Alt + 0169Option + G(c)©
Kullanım: Windows kısayolları sayısal tuş takımıyla (Num Lock açık) yazılır; Word’deki karşılıklar otomatik düzeltme özelliğiyle çalışır. Telefonda en kolay yol yukarıdaki kopyala düğmesidir. Unicode kodları: ® U+00AE, ™ U+2122, © U+00A9, ℠ U+2120.

Aynı yöntem diğer işaretler için de geçerlidir: ™ işareti Windows’ta Alt + 0153, Mac’te Option + 2; © işareti Windows’ta Alt + 0169, Mac’te Option + G ile yazılır. Word’de (tm) ve (c) yazımı otomatik düzeltmeyle simgeye dönüşür; HTML’de ™ ve © kullanılır. Unicode kodları ® için U+00AE, ™ için U+2122, © için U+00A9, ℠ için U+2120’dir. Telefonda en pratik yol, sayfadaki kopyala düğmesiyle simgeyi alıp yapıştırmaktır.

İçindekiler
  1. ® işaretini kopyala ve klavyede yaz
  2. Bölüm 1 — Anlamı
  3. Yuvarlak içinde R ne demek?
  4. ® ile ™ ve © arasındaki fark nedir?
  5. ™ (TM) işareti ne demek?
  6. © işareti ne demek?
  7. Patent işareti var mı? ® patent demek mi?
  8. ℠ işareti nedir?
  9. Bölüm 2 — Kullanım kuralları
  10. ® işareti ne zaman kullanılabilir?
  11. Tescil olmadan ® kullanmak suç mu?
  12. ® işaretini kaldırmanın cezası nedir?
  13. ® işareti nereye ve nasıl konur?
  14. ® işareti tescil dışındaki ürünlerde kullanılabilir mi?
  15. Yurt dışında tescilli markada ® kullanılabilir mi?
  16. Bölüm 3 — ® için tescil
  17. ® kullanabilmek için marka nasıl tescil edilir?
  18. Tescil ne kadar sürer ve ücreti nedir?
  19. ® işaretini kullanırken koruma nasıl sürdürülür?
  20. ® (R) işareti terimler sözlüğü
  21. Sıkça sorulan sorular
  22. Kaynaklar

1 Anlamı

Yuvarlak içinde R ne demek?

Yuvarlak içinde R, İngilizce “registered” (tescilli) kelimesinin baş harfidir ve markanın resmî sicile kaydedildiğini gösterir. Türkiye’de bu kayıt TÜRKPATENT’te yapılır; tescilli markanın yanında görülen ® işareti, o adın veya logonun tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde marka sahibine ait olduğunu üçüncü kişilere duyurur.

Günlük dilde aynı simge için farklı adlar kullanılır: r işareti, r simgesi, register işareti, tescilli marka işareti, r logosu ya da yalnızca “yuvarlak R”. Hepsi aynı karakteri, yani ® işaretini anlatır. “Markaların yanındaki R ne demek?” veya “markaların sonundaki R harfi ne demek?” sorularının cevabı da budur: ürün ambalajında, logonun sağ üst köşesinde ya da marka adının hemen arkasında duran küçük ®, markanın tescilli olduğunu belirtir.

® işareti uluslararası alanda tescilli marka anlamında kullanılır. Bu nedenle yabancı bir markanın ambalajında görülen ® ile yerli bir markanın ambalajındaki ® aynı mesajı verir. Ancak işaretin ne anlattığı ile hangi ülkede koruma sağladığı ayrı sorulardır; marka koruması her ülkede o ülkenin tescil sistemine göre doğar. Türkiye’deki durum yurt dışında tescilli markalar başlığında açıklanmıştır.

Eski hukuk dilinde tescilli marka için müseccel marka ifadesi kullanılır. “Müseccel”, Arapça kökenli ve “sicile kaydedilmiş” anlamına gelen bir sözcüktür; eski ambalajlarda, tabelalarda ve belgelerde görülen “müseccel marka” ibaresi bugünkü ® işaretiyle aynı anlamı taşır. Günümüzde mevzuatta “tescilli marka” ifadesi kullanılır.

® işareti markanın kendisi değildir; markanın tescilli olduğunu bildiren bir uyarıdır. Koruma işaretten değil tescilden doğar. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 7/1’e göre marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Dolayısıyla ® işareti tek başına hak yaratmaz, var olan bir hakkı görünür kılar. Markanın ne olduğu ve hangi işaretlerin marka olabileceği için marka nedir rehberimize bakabilirsiniz.

® ile ™ ve © arasındaki fark nedir?

® işareti tescilli markayı, ™ işareti tescil iddiası taşımadan marka olarak kullanılan işareti, © işareti ise eser üzerindeki telif hakkını belirtir. ® için Türkiye’de TÜRKPATENT tescili gerekir; ™ tescil gerektirmez ve tek başına koruma sağlamaz; © bir marka işareti değildir ve eser koruması tescile bağlı değildir.

®, ™ ve © farkı · Üç işaret, üç ayrı hukuki anlam
  • ® Tescilli markaMarkanın TÜRKPATENT’te tescil edildiğini gösterir. Marka koruması tescille doğar (SMK m. 7/1); bu işaretin üründen veya ambalajdan yetkisiz kaldırılması suçtur (SMK m. 30/2).yalnız tescilden sonra
  • ™ Ticari markaBir işaretin marka olarak kullanıldığını duyurmak için kullanılır; tescil gerektirmez. Türk mevzuatında ™ işaretine özgü bir hüküm yoktur ve tek başına marka koruması sağlamaz.koruma sağlamaz
  • © Telif hakkıEser sahipliğini (yazı, fotoğraf, yazılım, tasarım çalışması) belirtir; markayla ilgili değildir. Eser koruması tescile bağlı değildir; FSEK m. 13’teki kayıt ve tescil, sinema ve müzik yapımları dışında isteğe bağlıdır.marka işareti değil
Pratik sonuç: ® yalnızca tescil edilmiş marka için ve tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde kullanılmalıdır. Başvuru aşamasında ® yerine ™ tercih edilebilir; ancak ™ markayı korumaz, koruma TÜRKPATENT tescilinden gelir.
İşaretAnlamıTescil gerekir mi?Hukuki dayanak
® (R)Tescilli marka (registered)Evet; Türkiye’de TÜRKPATENT tesciliSMK m. 7/1: koruma tescille doğar; SMK m. 30/2: işareti yetkisiz kaldırma suçu
™ (TM)Marka olarak kullanılan işaret (trademark)Hayır; tek başına koruma sağlamazTürk mevzuatında ™ işaretine özgü hüküm yoktur
© (C)Telif hakkı, eser sahipliği (copyright)Hayır; kayıt kural olarak isteğe bağlıdırFSEK m. 13: sinema ve müzik yapımları dışında kayıt eser sahibinin talebine bağlı
℠ (SM)Hizmet markası (service mark)Hayır; tek başına koruma sağlamazTürk mevzuatında özel düzenleme yoktur

Tablodaki temel ayrım şudur: ® ve ™ marka dünyasına, © telif dünyasına aittir. Marka, bir işletmenin mal veya hizmetini diğerlerinden ayırt eden addır, logodur ya da başka bir işarettir. Telif ise bir kitabın, fotoğrafın, yazılımın, müziğin ya da resmin yaratıcısına tanınan haktır. Bir logo hem marka hem eser olabilir; bu durumda logonun marka olarak korunması TÜRKPATENT tescilinden, eser olarak korunması ise yaratılış anından ve eserin sahibinden kaynaklanır.

® ile ™ arasındaki fark ise tescildir. ® “bu marka tescillidir” der; ™ yalnızca “bu işareti marka olarak kullanıyorum” der. ™ işareti tescil başvurusu yapılmış ama henüz tescil edilmemiş markalarda veya hiç başvuru yapılmamış işaretlerde kullanılabilir. Tescille birlikte ™ yerine ® kullanılmaya başlanır.

™ (TM) işareti ne demek?

™ işareti, İngilizce “trademark” (marka) kelimesinin kısaltmasıdır ve bir adın veya logonun marka olarak kullanıldığını belirtir. Türk mevzuatında ™ işaretine özgü bir hüküm yoktur; işaret tescil gerektirmez, ancak tek başına marka koruması da sağlamaz. Türkiye’de marka koruması yalnızca TÜRKPATENT tesciliyle doğar (SMK m. 7/1).

™ işareti uygulamada iki durumda görülür. Birincisi, marka başvurusu yapılmış ve süreç devam ediyorken işletmenin markayı sahiplendiğini göstermek istemesidir. İkincisi, henüz başvuru yapılmamış bir adın ambalajda ya da tanıtımda marka olarak kullanılmasıdır. Her iki durumda da ™, üçüncü kişilere “bu adı ben kullanıyorum” mesajı verir; fakat bu mesaj, aynı adı başka birinin TÜRKPATENT’e başvurmasını engellemez.

Bu yüzden ™ işareti bir hak değil, bir beyandır. Markanızı ™ ile kullanırken başkası aynı adı sizden önce tescil ettirirse, ™ işaretini kullanmış olmanız tek başına sizi korumaz; ancak önceden kullanıma dayanan itiraz ve hükümsüzlük yolları ayrıca değerlendirilir. Güvenli yol, markayı kullanmaya başlamadan önce araştırma yapıp başvurmak ve tescilden sonra ® işaretine geçmektir.

™ işaretinin yazılışı da ® ile aynı mantıktadır: Windows’ta Alt + 0153, Mac’te Option + 2, Word’de (tm); Unicode kodu U+2122’dir. İşaret, marka adının sağ üst köşesine küçük boyutta yerleştirilir.

© işareti ne demek?

© işareti, İngilizce “copyright” (telif hakkı) kelimesinin simgesidir ve bir eserin sahibini, yani yazı, fotoğraf, yazılım, müzik, resim gibi bir ürünün telif hakkının kime ait olduğunu belirtir. © bir marka işareti değildir. Eser koruması tescile bağlı değildir; kayıt, sinema ve müzik yapımları dışında eser sahibinin talebine bağlıdır (FSEK m. 13).

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) m. 13, eserlerin kayıt ve tescilini düzenler. Bu maddeye göre sinema ve müzik yapımlarında yapımcılar için kayıt zorunludur; bunların dışındaki eserlerde kayıt ve tescil eser sahiplerinin talebine bağlıdır. Yani bir fotoğrafçı ya da yazar, eserini kayıt ettirmeden de eser sahibi olarak korunur; © işareti ise bu sahipliği okuyucuya hatırlatan bir bilgilendirmedir.

© işareti web sitelerinin alt kısmında, kitapların künye sayfasında, fotoğrafların köşesinde ve yazılım ekranlarında görülür. Yanına yıl ve hak sahibinin adı da yazılabilir; örneğin “© 2026 Şirket Adı”. Bu yazım bir marka tescili anlamına gelmez. Şirket adı ya da logo ayrıca marka olarak korunmak isteniyorsa TÜRKPATENT’e marka başvurusu yapılmalıdır. Telif hakkının kapsamı ve süresi için telif hakkı nedir rehberimize bakabilirsiniz.

© işareti Windows’ta Alt + 0169, Mac’te Option + G, Word’de (c) yazılarak elde edilir; HTML kodu ©, Unicode kodu U+00A9’dur.

Patent işareti var mı? ® patent demek mi?

Hayır; ® patent işareti değildir, yalnızca tescilli markayı belirtir. Patent, buluşları koruyan ayrı bir haktır ve Türk mevzuatında patent için ® gibi özel bir simge öngörülmez. “Patent işareti” ya da “r patent işareti” diye aranan simge, halk dilinde marka tescili için “marka patenti” denmesinden kaynaklanan bir karışıklıktır.

Günlük konuşmada “markamın patentini aldım”, “isim patenti” veya “marka patenti” denir; oysa bir adın, logonun ya da sloganın korunması hukuken marka tescilidir. Patent ise yeni bir ürün, yöntem ya da teknik çözüm gibi buluşlar için verilir. Bu nedenle ambalajdaki ®, ürünün patentli olduğunu değil, ürünün üzerindeki markanın tescilli olduğunu gösterir.

Bir ürün hem tescilli bir marka taşıyabilir hem de patentli bir buluşa dayanabilir. Bu durumda ® yalnızca marka için kullanılır; patent bilgisi varsa ambalajda patent numarası gibi açıklamalarla ayrıca belirtilebilir. İsim ve marka koruması için isim hakkı alma, buluşlar için bir ürüne patent nasıl alınır rehberlerimize bakabilirsiniz.

℠ işareti nedir?

℠ işareti, İngilizce “service mark” (hizmet markası) ifadesinin kısaltmasıdır ve mal yerine hizmet sunan işletmelerin marka olarak kullandığı adı belirtmek için kullanılır. Türk mevzuatında ℠ işaretine özel bir düzenleme yoktur; işaret tescil gerektirmez ve ™ gibi tek başına koruma sağlamaz.

Türkiye’de mal markası ile hizmet markası aynı sistemle tescil edilir; bir restoran, danışmanlık şirketi ya da kargo firması da markasını TÜRKPATENT’e başvurarak tescil ettirir. Hizmet markası tescil edildiğinde de kullanılacak işaret ®’dir. ℠ işaretinin Unicode kodu U+2120’dir.

Akılda kalsın

  • ® “registered”, yani tescilli marka demektir; eski dildeki karşılığı “müseccel marka”dır.
  • ™ ve ℠ tescil gerektirmez ama tek başına koruma da sağlamaz; Türk mevzuatında bunlara özgü hüküm yoktur.
  • © telif işaretidir, marka işareti değildir; eser koruması tescile bağlı değildir (FSEK m. 13).
  • ® patent işareti değildir; “marka patenti” denen işlem hukuken marka tescilidir.
  • Koruma işaretten değil tescilden doğar (SMK m. 7/1).

2 Kullanım kuralları

® işareti ne zaman kullanılabilir?

® işareti, marka TÜRKPATENT’te tescil edildikten sonra ve yalnızca tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde kullanılabilir. Başvuru yapmış olmak yeterli değildir. SMK m. 7/1’e göre marka koruması tescil yoluyla elde edilir; m. 7/4’e göre de marka hakları üçüncü kişilere karşı tescilin yayım tarihi itibarıyla hüküm ifade eder.

Marka başvurusu yapıldığı gün başvuru sahibine bir başvuru numarası verilir; ancak bu numara markanın tescilli olduğu anlamına gelmez. Başvuru önce Kurum incelemesinden geçer, ardından Resmî Marka Bülteni’nde yayımlanarak itiraza açılır, itiraz süreci tamamlanır, tescil ücreti ödenir ve marka sicile kaydedilir. ® işaretini kullanma zamanı bu son adımdan, yani tescilden sonradır. Başvuru süresince ® yerine ™ işareti kullanılabilir ya da hiçbir işaret kullanılmaz.

Başvuru döneminde marka sahibi tamamen korumasız değildir. SMK m. 7/4’e göre başvurunun Bültende yayımlanmasından sonra gerçekleşen fiiller için başvuru sahibi tazminat davası açabilir; ancak mahkeme, tescil yayımlanmadan karar veremez. Yani başvuru sahibi, yayımdan sonraki taklitlere karşı hakkını saklı tutar; fakat bu koruma tescile bağlıdır ve ® işaretini kullanma yetkisi vermez.

Aşağıdaki karar şeması, markanızın durumuna göre hangi işareti kullanmanız gerektiğini adım adım gösterir.

® işaretini kullanabilir miyim? · Üç soruluk kontrol
1. Markanız TÜRKPATENT’te tescil edildi mi? (Başvuru yapılmış olması yetmez.)
Evet® işaretini tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde kullanabilirsiniz. Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır; yenilemeyi kaçırmayın (SMK m. 23).® kullanılabilir
Hayırİkinci soruya geçin.
2. Başvurunuz yapıldı ve süreç devam ediyor mu?
Evet® yerine ™ kullanılabilir. Tescil gerçekleşmeden ® kullanmak, işletme işaretleri hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklama sayılarak haksız rekabet oluşturabilir (TTK m. 55/1-a-2).™ tercih edin
HayırÜçüncü soruya geçin.
3. Marka yalnızca yurt dışında mı tescilli?
EvetTürkiye’deki marka koruması Türkiye’de tescille doğar; SMK m. 30’daki ceza hükümleri için de markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (SMK m. 30/5). Türkiye pazarı için tescil değerlendirilmelidir.Türkiye’de koruma yok
HayırMarka tescilli değil: ® kullanmayın; önce başvuru yapın.® kullanmayın
Not: Bu kontrol genel bilgilendirme amaçlıdır; somut kullanımın hukuki sonucu dosyanın özelliklerine göre değerlendirilir.

Tescil olmadan ® kullanmak suç mu?

SMK’da tescilsiz markada ® kullanımına özel bir ceza hükmü yoktur. Ancak tescilli olmayan bir markayı tescilliymiş gibi göstermek, Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 55/1-a-2’de sayılan, işletme işaretleri hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamada bulunma hâli kapsamında haksız rekabet olarak değerlendirilebilir.

TTK m. 55/1-a-2, kişinin kendisi, ticari işletmesi, işletme işaretleri ve malları hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamalarda bulunmasını haksız rekabet hâlleri arasında sayar. ® işareti, tüketiciye ve rakiplere “bu marka tescillidir” mesajı verdiği için, tescil olmadan kullanıldığında bu mesaj gerçeği yansıtmaz. Somut olayda yanıltıcılığın bulunup bulunmadığı; kullanımın biçimine, başvurunun durumuna ve işaretin kimlere yöneldiğine göre değerlendirilir.

Tescilsiz ® kullanımının pratik sakıncaları da vardır. Başvuru reddedilir ya da bir itiraz sonucu tescil gerçekleşmezse, ® basılmış ambalaj, etiket ve tabelaların değiştirilmesi gerekir. Aynı adı kullanan başka bir işletmeyle uyuşmazlık çıktığında, tescilsiz markada ® kullanılmış olması karşı tarafın dikkat çekebileceği bir husus hâline gelir. Bayi, distribütör ve yatırımcı gibi iş ortaklarının markanın tescilli olduğuna güvenerek karar vermesi de ayrı bir risk yaratır.

Doğru uygulama, başvuru süresince ™ kullanmak veya işaret kullanmamak, tescil belgesi alındıktan sonra ® işaretine geçmektir. Markanın tescilli olup olmadığından emin değilseniz TÜRKPATENT kayıtlarından kontrol edebilir ya da marka sorgulama aracımızı kullanabilirsiniz. Tescil belgesinin içeriği ve nasıl okunacağı için marka tescil belgesi rehberimize bakabilirsiniz.

® işaretini kaldırmanın cezası nedir?

Marka koruması olduğunu belirten işareti mal veya ambalaj üzerinden yetkisi olmadan kaldıran kişi, SMK m. 30/2’ye göre bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Bu suç için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (m. 30/5); soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır (m. 30/6).

Kanun bu hükümde ® simgesini adıyla anmaz; kullandığı ifade “marka koruması olduğunu belirten işaret”tir. ® işareti bu ifadenin en bilinen örneğidir. Suçun konusu, işaretin mal veya ambalaj üzerinden ve yetkisi olmadan kaldırılmasıdır. Örneğin bir ürünün ambalajındaki ® işaretinin, marka sahibinin izni olmadan silinmesi, kazınması ya da üzerinin kapatılması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Üç şart birlikte aranır. Birincisi, kaldırılan işaret marka korumasını belirten bir işaret olmalıdır. İkincisi, kaldırma yetkisiz yapılmalıdır; marka sahibinin kendi ambalajını yenilemesi ya da iznine dayanan bir değişiklik bu kapsamda değildir. Üçüncüsü, SMK m. 30/5 uyarınca markanın Türkiye’de tescilli olması gerekir. Suç şikâyete bağlı olduğundan, soruşturma marka sahibinin şikâyeti üzerine başlar.

Marka hakkına tecavüzün diğer suç tipleri ve cezaları için marka hakkına tecavüz suçu ve cezası, hukuk davası yolları için marka hakkına tecavüz davası rehberlerimize bakabilirsiniz.

® işareti nereye ve nasıl konur?

® işareti, marka adının veya logonun sağ üst köşesine ya da hemen sağ yanına, markadan belirgin şekilde küçük boyutta konur. Kanunda ® kullanma zorunluluğu yoktur; işaret kullanılmasa da tescilli marka korunur. Tasarım açısından işaretin ambalajda, web sitesinde ve tanıtım metinlerinde markanın ilk ve belirgin kullanımında yer alması önerilir.

® işaretinin yerleşimi için uygulanabilecek tasarım önerileri şunlardır:

  • Konum: Marka adının son harfinin sağ üst köşesi, üst simge (superscript) biçiminde. Logoda, logonun sağ üst ya da sağ alt köşesi.
  • Boyut: Markanın okunmasını engellemeyecek kadar küçük, ancak ambalajda ve ekranda seçilebilecek kadar net.
  • Sıklık: Uzun metinlerde markanın her tekrarında değil; ilk geçtiği yerde ve ambalaj, tabela gibi öne çıkan kullanımlarda.
  • Renk: Marka ile aynı renk ya da logonun okunurluğunu bozmayan nötr bir renk.
  • Kapsam: Yalnızca tescilli olan unsurun yanında. Marka adı tescilli ama slogan tescilli değilse ® sloganın değil, marka adının yanına konur.

Word, Google Dokümanlar ve tasarım programlarında ® karakteri yazıldıktan sonra üst simge biçimi verilerek marka adının sağ üstüne taşınabilir. Logo dosyalarında ® işaretli ve işaretsiz iki ayrı sürüm bulundurmak, işaretin küçük boyutlarda okunamaz hâle geldiği kullanımlarda (örneğin uygulama simgesi, favicon) işaretsiz sürümün kullanılmasına imkân verir. İşaretin kullanılmadığı yerlerde de tescilden doğan koruma devam eder.

® işareti, markanın tescil edildiği biçimle de uyumlu olmalıdır. Bir kelime markası tescil edilmişse ® o kelimenin yanında yer alır; tescil edilen logo ile kullanılan logo arasında belirgin farklar oluşmuşsa, yeni biçimin ayrıca tescil ettirilip ettirilmeyeceği değerlendirilmelidir. Logonun tescili için logo tescili rehberimize bakabilirsiniz.

® işareti tescil dışındaki ürünlerde kullanılabilir mi?

Hayır; ® işareti yalnızca markanın tescil edildiği mal ve hizmetlerde kullanılmalıdır. Marka tescili, başvuruda seçilen sınıflar ve mal-hizmet listesiyle sınırlıdır. Tescil kapsamı dışındaki bir üründe ® kullanmak, o ürün bakımından tescil varmış gibi yanlış bir izlenim yaratır ve TTK m. 55/1-a-2 kapsamında haksız rekabet olarak değerlendirilebilir.

Mal ve hizmetler, uluslararası Nis (Nice) sınıflandırmasına göre 45 sınıfa ayrılır. Örneğin yalnızca 30. sınıfta (kahve, pastane ürünleri) tescilli bir marka, aynı adla tişört (25. sınıf) ya da kafe hizmeti (43. sınıf) sunulduğunda bu alanlarda tescilli sayılmaz. İşletme yeni bir alana genişliyorsa, o alan için ayrı bir başvuru yapılması gerekir; tescil edilmiş başvuruya sonradan yeni sınıf eklenemez.

Bu nedenle ® işaretini kullanmadan önce tescil belgesindeki sınıflar ve mal-hizmet listesi kontrol edilmelidir. Sınıfların içeriğini ve sektörünüz için hangi sınıfların gerektiğini sektörlere göre marka sınıfları rehberimizde bulabilirsiniz.

Yurt dışında tescilli markada ® kullanılabilir mi?

Yurt dışında tescilli bir marka, Türkiye’de tescil edilmedikçe Türkiye’de tescilli marka korumasından yararlanmaz; bu nedenle Türkiye pazarında ® kullanımı için Türkiye’de tescil esas alınmalıdır. Türkiye’deki koruma Türkiye’de yapılan tescille doğar (SMK m. 7/1); SMK m. 30’daki ceza hükümlerinin uygulanması için de markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (m. 30/5).

Bir ürünün ambalajındaki ® işareti, markanın başka bir ülkede tescilli olduğunu gösterebilir. Bu ürün Türkiye’de satışa sunulduğunda ® işareti, Türk tüketicisi ve rakipler bakımından Türkiye’de de tescil varmış izlenimi verebilir. Markanın Türkiye’de tescili yoksa bu izlenim gerçeği yansıtmaz ve somut olayın şartlarına göre TTK m. 55/1-a-2 kapsamında değerlendirilebilir.

Türkiye’de satış yapan ya da yapmayı planlayan yabancı marka sahipleri ve ithalatçılar için güvenli yol, markayı Türkiye’de de tescil ettirmektir. Türkiye’de tescilli bir markanın yurt dışında korunması için ise Madrid sistemi gibi uluslararası başvuru yolları kullanılabilir; ayrıntılar uluslararası marka tescili sayfamızdadır.

Örnek senaryo (kurgusal)

“Serin Çekirdek” adıyla filtre kahve satan küçük bir kavurma atölyesi, marka başvurusunu Şubat’ta yapmıştır. Nisan’da yeni ambalaj basımı için matbaaya dosya gönderecek ve logonun yanına ® koymak istemektedir. Başvuru Bültende yayımlanmış, itiraz süresi henüz dolmamıştır.

Bu aşamada marka tescilli değildir; ambalaja ® basılması tescil olmadan tescilli izlenimi verir. Atölye ambalajda ™ kullanabilir ya da işaretsiz basım yaptırabilir. Tescil belgesi alındıktan sonraki ilk basımda ™ yerine ® kullanılır. Atölye ileride aynı adla kafe açmayı planlıyorsa, tescilin 30. sınıfla sınırlı olduğunu, kafe hizmeti için ® kullanmadan önce 43. sınıfta ayrı başvuru gerektiğini dikkate almalıdır.

Akılda kalsın

  • ® yalnızca tescilden sonra kullanılır; başvuru yetmez (SMK m. 7/1, 7/4).
  • SMK’da tescilsiz ® kullanımına özel ceza yoktur; ancak TTK m. 55/1-a-2 kapsamında haksız rekabet olarak değerlendirilebilir.
  • ® işaretini mal veya ambalaj üzerinden yetkisiz kaldırmak 1–3 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası gerektirir (SMK m. 30/2); marka Türkiye’de tescilli olmalı, suç şikâyete bağlıdır.
  • Kanunda ® kullanma zorunluluğu yoktur; işaret kullanılmasa da tescilli marka korunur.
  • ® yalnızca tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde ve tescilli unsurun yanında kullanılır.
  • Yurt dışı tescili Türkiye’de koruma sağlamaz; Türkiye için Türkiye’de tescil gerekir.

3 ® için tescil

® kullanabilmek için marka nasıl tescil edilir?

® kullanabilmek için marka TÜRKPATENT’e başvurularak tescil ettirilir. Önce markanın aynısı veya benzeri araştırılır, mal ve hizmet sınıfları belirlenir ve başvuru yapılır. Başvuru Bültende yayımlanıp iki aylık itiraz süresini tamamlar; tescil ücreti ödenince marka sicile kaydedilir ve tescil belgesi düzenlenir.

  1. Araştırma: Markanın aynısı veya benzeri, önceki marka ve başvurular arasında aranır. İlk kontrol için marka sorgulama aracımızı kullanabilirsiniz.
  2. Sınıf seçimi: Markanın kullanılacağı mal ve hizmetler Nis sınıflandırmasına göre belirlenir. ® işaretinin kullanılabileceği alan bu listeyle sınırlı olacağından seçim dikkatle yapılır.
  3. Başvuru: Başvuru TÜRKPATENT’in elektronik sistemi EPATS üzerinden yapılır ve başvuru ücreti ödenir.
  4. Yayım ve itiraz: Kurum incelemesinden geçen başvuru Resmî Marka Bülteni’nde yayımlanır; üçüncü kişiler iki ay içinde itiraz edebilir.
  5. Tescil ücreti ve belge: İtiraz yoksa veya itiraz reddedilirse tescil ücreti ödenir, marka sicile kaydedilir ve tescil belgesi düzenlenir. ® işareti bu aşamadan sonra kullanılır.

Başvurunun adım adım nasıl yapılacağı marka tescil başvurusu nasıl yapılır rehberimizde, sınıf seçimi ise marka sınıfları rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Araştırma aşaması, ® işaretini ileride güvenle kullanabilmenin ön şartıdır; benzer bir önceki marka varsa başvuru itiraz veya ret riskiyle karşılaşabilir.

Tescil ne kadar sürer ve ücreti nedir?

Marka tescili, itirazsız dosyalarda başvurudan tescil belgesine kadar yaklaşık 6–10 ay sürer. 2026 TÜRKPATENT tarifesine göre tek sınıflı bir markanın toplam resmî ücreti 9.830 TL’dir: başvuruda 2.820 TL, tescil aşamasında 7.010 TL ödenir. Tescil belgesi alınmadan ve süreç tamamlanmadan ® işareti kullanılmamalıdır.

Süre, dosyanın seyrine göre değişir. Kurumun eksiklik bildirmesi, bir itirazla karşılaşılması ya da kısmi ret kararı süreci uzatır. Bu nedenle ambalaj, etiket ve tabela basımı planlanırken ® işaretli tasarımın tescil belgesinin alınmasından sonraki ilk basıma bırakılması pratik bir çözümdür. Başvuru tarihinden tescile kadar geçen dönemde ™ işareti kullanılabilir.

Birden fazla sınıf için ücret hesabı, ek sınıf ücretleri ve 2026 tarifesinin tamamı marka tescil ücreti rehberimizde yer alır. Tutarlar TÜRKPATENT’e ödenen resmî ücretlerdir.

® işaretini kullanırken koruma nasıl sürdürülür?

® işaretini kullanmaya devam edebilmek için tescilin geçerli kalması gerekir. SMK m. 23’e göre marka koruması başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır ve onar yıllık dönemler hâlinde yenilenir. Yenilenmeyen markanın koruması sona erer; bu durumda ® işaretinin kullanılmasına da son verilmelidir.

Korumanın sürdürülmesi için üç konuya dikkat edilir. Birincisi yenileme takvimidir; 10 yıllık sürenin sonu yaklaşırken yenileme başvurusu yapılmalıdır. İkincisi markanın kullanılmasıdır; tescil edilen mal ve hizmetlerde uzun süre kullanılmayan marka iptal talebiyle karşılaşabilir. Bu risk ve süreleri için markanın kullanılmaması nedeniyle iptali rehberimize bakabilirsiniz. Üçüncüsü izlemedir; Bültende yayımlanan benzer başvuruların takip edilmesi, markanızla karıştırılabilecek yeni markalara karşı süresinde itiraz edilmesine imkân verir.

® işareti bu üç adımla anlamlı kalır: tescil geçerli, marka kullanımda ve benzer başvurular takip ediliyorsa, işaret tüketiciye ve rakiplere doğru bir mesaj vermeye devam eder. Marka taklit edildiğinde başvurulabilecek yollar için markam taklit ediliyor, ne yapmalıyım rehberimize bakabilirsiniz.

Akılda kalsın

  • ® için yol: araştırma, sınıf seçimi, başvuru, Bültende yayım ve iki aylık itiraz süresi, tescil ücreti ve belge.
  • İtirazsız dosyalarda süreç yaklaşık 6–10 ay sürer; tek sınıf toplam resmî ücret 9.830 TL’dir.
  • Koruma başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır ve onar yıl yenilenir (SMK m. 23).
  • Kullanılmayan marka iptal riskiyle karşılaşabilir; tescil kapsamında kullanım sürdürülmelidir.

Markanızın yanına ® koymadan önce tescil durumunu ve kapsamını birlikte kontrol edelim. Markanızın tescil edilebilirliğini, gereken sınıfları ve başvuru sürecini dosyanız üzerinden değerlendirelim.

0541 723 85 52 — Avukat görüşmesi
Avukat ve marka vekili · TÜRKPATENT Sicil No: 2890 · Marka tescili hizmetimiz · Marka avukatı

® (R) işareti terimler sözlüğü

® işareti ve marka korumasıyla ilgili terimlerin sade karşılıkları aşağıdadır.

Tescilli marka
TÜRKPATENT’te tescil edilerek sicile kaydedilmiş marka; yanında ® işareti kullanılabilir (SMK m. 7/1).
Müseccel marka
Tescilli markanın eski dildeki karşılığı; “sicile kaydedilmiş marka” anlamına gelir.
Marka başvurusu
Markanın tescili için TÜRKPATENT’e yapılan talep; tek başına tescil anlamına gelmez ve ® kullanma yetkisi vermez.
Bülten
Resmî Marka Bülteni; başvuruların itiraza açılmak üzere yayımlandığı resmî yayın.
Tescil
Başvurunun incelemeden ve itiraz süresinden geçtikten sonra sicile kaydedilmesi; koruma başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır (SMK m. 23).
™ (TM)
“Trademark” kısaltması; marka olarak kullanılan işareti belirtir, tescil gerektirmez ve tek başına koruma sağlamaz.
© (C)
“Copyright” simgesi; eser üzerindeki telif hakkını belirtir, marka işareti değildir.
℠ (SM)
“Service mark” kısaltması; hizmet markasını belirtir, Türk mevzuatında özel düzenleme yoktur.
Haksız rekabet
Aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı ticari davranışlar; işletme işaretleri hakkında yanıltıcı açıklama bunlardan biridir (TTK m. 55/1-a-2).
Telif hakkı
Eser sahibine tanınan hak; kayıt, sinema ve müzik yapımları dışında eser sahibinin talebine bağlıdır (FSEK m. 13).

Sıkça sorulan sorular

R işareti ne demek?
R işareti (®), İngilizce “registered” kelimesinin baş harfidir ve markanın tescilli olduğunu gösterir. Türkiye’de bu işaret yalnızca TÜRKPATENT’te tescil edilmiş markalar için ve tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde kullanılmalıdır. Marka koruması işaretten değil tescilden doğar (SMK m. 7/1).
Yuvarlak içinde R ne anlama gelir?
Yuvarlak içindeki büyük R harfi (®), “tescilli marka” anlamına gelir. Register işareti, r simgesi veya tescilli marka işareti diye de anılır. Ambalajda veya logonun sağ üst köşesinde görülen ®, o markanın resmî sicile kayıtlı olduğunu üçüncü kişilere duyurur.
® işareti nasıl yazılır?
Windows’ta Num Lock açıkken Alt tuşuna basılı tutup sayısal tuş takımında 0174 yazılır. Mac’te Option + R tuşlarına basılır. Word’de (r) yazınca otomatik düzeltme ® işaretine çevirir; HTML’de ® kodu, Unicode’da U+00AE kullanılır.
® işareti nasıl kopyalanır?
Sayfanın başındaki kopyala düğmesine basarak ® işaretini panoya alabilir ve istediğiniz yere yapıştırabilirsiniz. Telefonda en pratik yol budur. Aynı araçla ™, © ve ℠ işaretlerini de kopyalayabilirsiniz.
TM ne demek?
TM (™), İngilizce “trademark” kelimesinin kısaltmasıdır ve bir adın veya logonun marka olarak kullanıldığını belirtir. Türk mevzuatında ™ işaretine özgü bir hüküm yoktur; işaret tescil gerektirmez, ancak tek başına koruma da sağlamaz. Türkiye’de marka koruması TÜRKPATENT tesciliyle doğar (SMK m. 7/1).
® ile TM arasındaki fark nedir?
® tescilli markayı, ™ ise tescil iddiası taşımadan marka olarak kullanılan işareti belirtir. ® için TÜRKPATENT tescili gerekir; ™ başvuru sürecinde veya hiç başvuru yapılmamış işaretlerde kullanılabilir. Tescil belgesi alındıktan sonra ™ yerine ® kullanılmaya başlanır.
© işareti ne anlama gelir?
© işareti telif hakkını, yani bir eserin sahibini belirtir; marka işareti değildir. Eser koruması tescile bağlı değildir. FSEK m. 13’e göre sinema ve müzik yapımları dışında eserlerin kayıt ve tescili eser sahibinin talebine bağlıdır.
Markaların yanındaki R ne demek?
Markaların yanındaki veya sonundaki küçük R (®), markanın tescilli olduğunu gösterir. İşaret, marka adının sağ üst köşesine ya da logonun yanına konur. Ürünün patentli olduğunu değil, ürün üzerindeki markanın tescilli olduğunu anlatır.
Tescilsiz markada ® kullanılabilir mi?
Kullanılmamalıdır. SMK’da tescilsiz markada ® kullanımına özel bir ceza hükmü yoktur; ancak tescilli olmayan markayı tescilliymiş gibi göstermek, TTK m. 55/1-a-2 kapsamında işletme işaretleri hakkında yanıltıcı açıklama sayılarak haksız rekabet olarak değerlendirilebilir. Tescilsiz markada ™ kullanılabilir.
Başvuru yaptım, ® kullanabilir miyim?
Hayır; başvuru tescil anlamına gelmez. SMK m. 7/1’e göre marka koruması tescille elde edilir ve m. 7/4’e göre haklar üçüncü kişilere karşı tescilin yayım tarihi itibarıyla hüküm ifade eder. Başvuru süresince ™ kullanılabilir; ® tescil belgesi alındıktan sonra kullanılır.
® işaretini kaldırmak suç mu?
Evet. Marka koruması olduğunu belirten işareti mal veya ambalaj üzerinden yetkisi olmadan kaldıran kişi, SMK m. 30/2’ye göre bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Bunun için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (m. 30/5); soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır (m. 30/6).
® kullanmak zorunlu mu?
Hayır; kanunda ® kullanma zorunluluğu yoktur. Tescilli marka, yanında ® işareti bulunmasa da korunur. Tasarım açısından işaretin ambalajda, web sitesinde ve tanıtım metinlerinde markanın ilk ve belirgin kullanımında yer alması önerilir.
® patent işareti mi?
Hayır; ® yalnızca tescilli markayı belirtir. Patent buluşları koruyan ayrı bir haktır ve patent için ® kullanılmaz. Halk dilinde marka tescili için “marka patenti” denmesi, ®’nin patent işareti sanılmasına yol açar.
Yurt dışında tescilli markamda ® kullanabilir miyim?
Yurt dışı tescili Türkiye’de koruma sağlamaz; Türkiye’deki koruma Türkiye’de yapılan tescille doğar (SMK m. 7/1). SMK m. 30’daki ceza hükümleri için de markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (m. 30/5). Türkiye pazarında ® kullanmak için markanın Türkiye’de de tescil ettirilmesi gerekir.
Müseccel marka ne demek?
Müseccel marka, tescilli markanın eski dildeki karşılığıdır ve “sicile kaydedilmiş marka” anlamına gelir. Eski ambalaj ve tabelalarda görülen “müseccel marka” ibaresi, bugünkü ® işaretiyle aynı anlamı taşır. Günümüz mevzuatında “tescilli marka” ifadesi kullanılır.

Kaynaklar

Av. Atakan Aylar

Marka Vekili ve Avukat Atakan AYLAR

Avukat Marka VekiliAv. Atakan AYLAR
Marka Vekilliği Sicil No: 2890
Avukatlık Sicil No: 40239 Ankara Barosu
ProfilHakkımızda · LinkedIn · Marka avukatı
İletişim0541 723 85 52
E-postabilgi@aylarpatent.com

İlgili Rehberler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir