Marka Hakkına Tecavüz Suçu ve Cezası 2026: Taklit Ürün Satmanın Cezası (SMK m. 30)

Hazırlayan: Av. Atakan Aylar, Ankara Barosu (sicil no 40239) ve TÜRKPATENT marka vekili (sicil no 2890) · Son güncelleme: 5 Kasım 2026 · Kanun hükümleri Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerinden, Yargıtay kararları tam metinlerinden incelenmiştir.

Taklit ürün satmanın cezası nedir?

Taklit ürün satmanın cezası, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 30. maddesinin birinci fıkrasına göre bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır. Bu iki ceza birlikte verilir ve tescilli bir markanın aynısını veya karıştırılacak kadar benzerini taşıyan malı satan, satışa sunan, üreten, ithal eden ya da depolayan kişiye uygulanır.

“Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.”

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 30/1

Sayılan fiillerden birinin işlenmesi yeterlidir; taklit malı yalnızca depolamak veya taşımak da aynı cezayı gerektirir. SMK m. 30’daki üç suç tipinin cezaları aşağıdadır.

Rakamlar kanundaki alt ve üst sınırlardır; somut ceza mahkemenin takdiriyle belirlenir. Adli para cezasının TL hesabı ve paraya çevirme Bölüm 2‘dedir.

1 Suçun unsurları

Marka hakkına tecavüz suçu nedir?

Marka hakkına tecavüz suçu, başkasına ait ve Türkiye’de tescilli bir marka üzerindeki hakkın, markanın aynısı veya karıştırılacak kadar benzeri kullanılarak ihlal edilmesiyle işlenen ve SMK m. 30’da düzenlenen suçtur. Günlük dilde marka ihlali cezası, sahte veya çakma ürün satma cezası ya da izinsiz marka kullanımı cezası olarak da anılır.

Kanun bu suçu üç fiil grubunda düzenler: taklit markalı mal veya hizmetle ilgili ticari fiiller (m. 30/1), koruma işaretinin kaldırılması (m. 30/2) ve marka hakkı üzerinde yetkisiz tasarruf (m. 30/3). “Taklit ürün satmanın cezası” sorusunun karşılığı birinci fıkradır; ikinci ve üçüncü fıkralar daha dar durumları kapsar. Üç suçun fiilleri, cezaları ve ortak şartları aşağıdaki şemada bir arada gösterilmiştir.

Birinci fıkra ticari zincirin her halkasını kapsar: üreten, ithal eden, dağıtan, taşıyan, depolayan ve perakende satan kişi aynı hükme tâbidir. “Ticari amaçla” kaydı, satın alma fiilini malı ticarete konu etmek için edinmeyle sınırlar. Madde “hizmet sunan” kişiyi de saydığı için, başkasının tescilli hizmet markasıyla hizmet sunmak da SMK m. 30/1 kapsamında değerlendirilebilir.

İktibas ve iltibas ne demek?

İktibas, tescilli bir markanın aynen kullanılması, yani markanın birebir taklit edilmesidir. İltibas ise markanın aynısının değil, tüketicinin karıştırabileceği kadar benzerinin kullanılmasıdır. SMK m. 30/1 iki yolu birlikte saydığı için ceza, logonun birebir kopyalandığı durumda da harfleri veya renkleri değiştirilmiş benzer bir işarette de gündeme gelir.

Ceza dosyasında bu ayrım, el konulan ürünler üzerinde yapılan bilirkişi incelemesiyle ortaya konur. Benzerliğin hangi ölçütlerle tartıldığı marka benzerliği ve iltibas rehberimizde anlatılmıştır.

Suçun oluşması için hangi şartlar gerekir?

Marka hakkına tecavüz suçunun oluşması için üç şart birlikte aranır: markanın Türkiye’de tescilli olması (SMK m. 30/5), failin kasten hareket etmesi ve marka sahibinin şikâyette bulunması (SMK m. 30/6). Bu şartlardan biri eksikse, taklit ürün ele geçirilmiş olsa bile mahkûmiyet hükmü kurulamaz.

• Türkiye’de tescil: SMK m. 30’daki suçlardan cezaya hükmedilebilmesi için markanın Türkiye’de tescilli olması gerekir (m. 30/5). Yalnızca yurt dışında tescilli olan veya hiç tescil edilmemiş bir işaret için bu madde uygulanmaz. Bir markanın tescil durumu marka sorgulama ile ön kontrolden geçirilebilir; kesin bilgi TÜRKPATENT sicil kaydındadır.
• Kast: Suç kasten işlenir; failin, ürünün taklit olduğunu bilerek hareket ettiğinin dosyadaki delillerle ortaya konması gerekir. Yargıtay bir kararında kastı fatura, alış fiyatı ve tedarik yolu gibi somut olgulardan çıkarmış (K. 2023/7051), başka bir kararında ise kasta dair başkaca delil bulunmadığı için SMK m. 30/1 mahkûmiyetini bozmuştur (K. 2024/12130).
• Şikâyet: Soruşturma ve kovuşturma marka sahibinin şikâyetine bağlıdır (m. 30/6). Şikâyet, fiil ve fail öğrenildikten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m. 73/1-2); şikâyet hakkı TÜRKPATENT sicilinde adına marka tescilli olan kişiye aittir (K. 2024/10361).

Tescilsiz bir markanın taklit edilmesi hâlinde SMK m. 30’a göre cezaya hükmedilemez; hukuki yollar ve somut olaya göre başka hükümler ise ayrıca değerlendirilir.

İnternetten veya sosyal medyada taklit ürün satmak suç mu?

İnternetten, Instagram’dan veya pazaryerlerinden taklit ürün satmak da suçtur; SMK m. 30/1 fiilin işlendiği yeri değil fiilin kendisini cezalandırır. Tescilli markanın aynısını veya benzerini taşıyan ürünü bir internet sitesinde, sosyal medya hesabında ya da pazaryeri mağazasında satışa sunmak, maddede sayılan “satışa arz etme” fiilidir.

Çevrim içi satışta da suçun bütün şartları aynen aranır: markanın Türkiye’de tescilli olması, marka sahibinin süresinde şikâyeti ve satıcının kastı. Yargıtay, bir internet sitesinde satılan bandrolsüz kitaba ilişkin dosyada, sanığın marka hakkına tecavüz kastıyla hareket ettiğine dair başkaca delil bulunmadığını belirterek SMK m. 30/1’den kurulan mahkûmiyeti bozmuştur (K. 2024/12130). Kararın ayrıntısı Bölüm 5‘tedir.

Marka sahibi için ilan sayfaları, satıcı hesabı ve sipariş kayıtları; satıcı için tedarik faturaları ve alış fiyatı delil niteliği taşır. Sosyal medyadaki ihlallere karşı adımlar sosyal medyada marka ihlali yazımızdadır.

Replika veya “A kalite” diye satmak cezayı ortadan kaldırır mı?

Ürünün “replika”, “A kalite”, “muadil” veya “birebir” diye tanıtılması, SMK m. 30/1’de bir istisna olarak sayılmamıştır. Ürünün replika veya muadil diye satışa sunulması, tescilli markanın aynısının veya benzerinin kullanıldığı durumlarda SMK m. 30/1 kapsamında değerlendirilebilir; somut sonuç ürüne, üzerindeki işarete ve dosyadaki delillere göre belirlenir.

Belirleyici olan ürünün üzerindeki işarettir. Ürün üzerinde başkasına ait bir işaret hiç bulunmuyor ve ilanda yalnızca bir karşılaştırma ifadesi yer alıyorsa, ifadenin marka olarak kullanılıp kullanılmadığı ayrıca incelenir. “Lisanssız ürün” marka sahibinin izni olmadan üretilmiş ve markayı taşıyan ürünü anlatıyorsa aynı kapsamda değerlendirilir; izinle piyasaya sürülmüş orijinal ürünün yeniden satılması ise farklı bir durumdur.

Ürün üzerindeki ® işaretinin kaldırılması ise ayrı bir suç tipidir: marka koruması olduğunu belirten işareti mal veya ambalaj üzerinden yetkisiz kaldıran kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (SMK m. 30/2). İşaretin anlamı ve kullanımı ® sembolü nedir yazımızdadır.

Patentli ürün satmanın cezası ve izinsiz logo kullanımı

“Patentli ürün satmanın cezası” diye aranan durumların bir kısmı aslında marka ihlalidir; halk dilinde “patentli” kelimesi tescilli marka anlamında da kullanılır. Ürün tescilli bir markayı taşıyorsa ceza SMK m. 30’dadır. Patent ve endüstriyel tasarım haklarına tecavüz için ise kanunda ayrı hükümler bulunur.

Patent ve tasarım

Ürünün teknik çözümü patentle, görünümü endüstriyel tasarımla korunur. Tasarım bakımından ayrıntılar tasarım hakkına tecavüz suç mu yazımızda, patentin nasıl alındığı ve neyi koruduğu patent nasıl alınır rehberimizde yer alır. “Patentli ismi kullanma cezası” aramasında söz konusu olan koruma da bir ismin marka olarak tescilidir; tescilli bir ismin izinsiz kullanımı marka hükümlerine göre değerlendirilir.

İzinsiz logo kullanımı

İzinsiz logo kullanımı, logo şekil markası olarak tescilliyse ve mal veya hizmet üzerinde aynen ya da karıştırılacak kadar benzer biçimde kullanılıyorsa SMK m. 30/1 kapsamına girer. Logonun Türkiye’de tescilli olmaması hâlinde m. 30/5 uyarınca bu maddeye göre cezaya hükmedilemez; çizimin başka haklarla korunup korunmadığı ayrıca incelenir.

Markayı kötüleme suç mu?

SMK m. 30’da “markayı kötüleme” diye ayrı bir suç tipi yoktur. Bir rakibin mallarını veya işini kötüleyen açıklamalar, somut olayın özelliklerine göre haksız rekabet olarak değerlendirilebilir.

2 Ceza ve hesap

Marka cezası ne kadar? Adli para cezası nasıl hesaplanır?

Marka cezası, hapis cezasıyla birlikte verilen adli para cezasını da içerir. Adli para cezası, mahkemenin belirlediği tam gün sayısının bir gün karşılığı olan miktarla çarpılmasıyla bulunur (TCK m. 52/1). Güncel metne göre bir gün karşılığı en az 100, en fazla 500 TL’dir (TCK m. 52/2); SMK m. 30/1’de gün sayısının üst sınırı 20.000 gündür.

Hesap iki aşamalıdır. Önce gün sayısı belirlenir: en az beş gündür ve kanunda aksine hüküm yoksa en fazla 730 gündür (TCK m. 52/1); SMK m. 30 kendi üst sınırını koyduğu için bu sayı birinci fıkrada 20.000, ikinci ve üçüncü fıkralarda 5.000 güne kadar çıkabilir. Sonra bir günün karşılığı, kişinin ekonomik ve şahsi hâllerine göre 100 ile 500 TL arasında takdir edilir (TCK m. 52/2).

Somut ceza, mahkemenin takdirine göre belirlenir; tablo yalnız hesap yöntemini gösterir.

Ödeme için bir yılı geçmeyen bir süre (mehil) verilebilir veya ceza, iki yılı geçmemek ve taksit sayısı dörtten az olmamak üzere taksitlendirilebilir (TCK m. 52/4). Bu nedenle “marka ihlali cezası kaç TL?” sorusunun tek bir cevabı yoktur; hapis cezası ise ayrıca bir ile üç yıl arasında belirlenir.

Hapis cezası paraya çevrilir mi, ertelenir mi?

Marka hakkına tecavüz suçunda hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha azsa adli para cezasına ya da kanunda sayılan diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK m. 50/1); bir yılı aşan hapis cezası çevrilemez. İki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir (TCK m. 51/1) ve aynı sınırda hükmün açıklanmasının geri bırakılması da gündeme gelir (CMK m. 231/5).

Paraya çevirme. TCK’da kısa süreli hapis, bir yıl veya daha az süreli hapistir. SMK m. 30/1’in alt sınırı bir yıl olduğundan, bir yıl hapse hükmedilirse çevirme mümkündür; bir yılı aşan ceza çevrilemez. Maddedeki adli para cezası ayrı bir cezadır ve hapsin çevrilmesiyle ortadan kalkmaz.

Erteleme. İki yıl veya daha az hapis cezasının ertelenmesi için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkûm edilmemiş olması ve tekrar suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması gerekir (TCK m. 51/1). Erteleme, zararın giderilmesi koşuluna bağlanabilir (TCK m. 51/2).

HAGB. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmamasıdır; müsadere bunun dışındadır (CMK m. 231/5). Şartlarını düzenleyen CMK m. 231/6, 16 Temmuz 2026’da 7589 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir; şartları kanunda sayılmıştır ve dosyaya göre değerlendirilir.

Tüzel kişi (şirket) sorumlu olur mu?

Şirketin kendisine hapis veya adli para cezası verilmez; ceza sorumluluğu fiili işleyen gerçek kişilere aittir. Suç bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenirse, SMK m. 30/4 uyarınca tüzel kişi hakkında ona özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Taklit ürün bir şirketin mağazasında veya deposunda ele geçirildiğinde kimin sorumlu tutulacağı, malın siparişini, satışını veya depolanmasını kimin gerçekleştirdiğine göre dosyada belirlenir. Hukuk davasında kimin davalı olabileceği ise marka davalarında taraflar rehberimizde ayrıca ele alınmıştır.

3 Süreç

Marka hakkına tecavüz suçunda ceza süreci nasıl işler?

Marka hakkına tecavüz suçunda ceza süreci marka sahibinin şikâyetiyle başlar; savcılık delilleri toplar, el konulan ürünler bilirkişiye incelettirilir, dosya uzlaştırmaya gönderilir ve uzlaşma sağlanamazsa iddianameyle dava açılır. Yargılama fikri ve sınai haklar ceza mahkemesinde yapılır ve mahkûmiyet, beraat ya da düşme kararıyla sonuçlanır.

1. Şikâyet: Fiil ve fail öğrenildikten itibaren altı ay içinde (TCK m. 73/1-2).
2. Delil toplama: İş yerinde, depoda veya araçta arama ve ürünlere el koyma.
3. Bilirkişi: Ürünlerin orijinalliği ve işaretin benzerliği incelenir.
4. Uzlaştırma: Dava açılmadan önce uzlaştırma girişimi (CMK m. 253/1-a).
5. Yargılama: Fikri ve sınai haklar ceza mahkemesinde (SMK m. 156/1).
6. Hüküm: Mahkûmiyet, beraat veya düşme; paraya çevirme, erteleme veya HAGB değerlendirilir.

Şikâyet süresi ve kimin şikâyet edebileceği

Şikâyet süresi, marka sahibinin fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı aydır; bu süre içinde şikâyet edilmezse soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m. 73/1-2). Süre, dava zamanaşımını geçmemek koşuluyla işler. Şikâyet hakkı, TÜRKPATENT sicilinde adına marka tescilli olan kişiye aittir ve şahsa sıkı sıkıya bağlıdır.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, şikâyet hakkının münhasıran marka sahibine ait olduğunu ve başkaları tarafından kullanılamayacağını belirtmiştir. Avukat aracılığıyla şikâyet ancak şikâyet tarihinde yetki veren vekâletnameyle mümkündür; bu yetki gösterilemediği için davanın düşürülmesi gerektiğine karar verilmiştir (K. 2024/10361).

Şikâyetten vazgeçme de sonucu doğrudan etkiler: marka sahibi şikâyetinden vazgeçerse dava düşer. Hükmün kesinleşmesinden sonra yapılan vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m. 73/4).

Taklit ürün uzlaşma: uzlaştırma nasıl yapılır?

Taklit ürün satmak uzlaştırmaya tabidir: SMK m. 30’daki suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olduğundan, uzlaştırma girişiminde bulunulur (CMK m. 253/1-a). Taraflar uzlaşır ve şüpheli üstlendiği edimi bir kerede yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; bu durumda dava açılmaz.

• Cevap süresi: Uzlaştırma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m. 253/4).
• Birden çok mağdur: Aynı dosyada birden fazla marka sahibi şikâyetçiyse uzlaşma için hepsinin kabulü gerekir (CMK m. 253/7).
• Edimin ifası: Edim bir kerede yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına; ileri bir tarihe bırakılır veya taksitlendirilirse kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir (CMK m. 253/19).
• Tek hak: Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa aynı suç için tekrar uzlaştırmaya gidilemez (CMK m. 253/18).
• Tazminata etkisi: Uzlaşma sağlanırsa, tespit edilemeyen veya sonradan doğan zararlar hariç, o suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK m. 253/19).

Satıcılar bakımından uzlaştırmanın kapsamı bir kanun değişikliğiyle genişlemiştir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 02.12.2016’da yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun’la CMK m. 253’ten “etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile” ibaresinin çıkarılmasıyla taklit markalı ürünü “satışa arz etme veya satma suçu uzlaştırma kapsamına alınmıştır” tespitini yapmıştır (K. 2023/6768). Aynı karara göre malı üretme fiili bu değişiklikten önce de uzlaştırmaya tabiydi.

Uzlaşma tazminat davasının yolunu kapattığı için marka sahibi edimi belirlerken zararını bütünüyle göz önünde tutmalıdır. Tazminatın kapsamı marka tecavüzü tazminatı rehberimizde anlatılmıştır.

Hangi mahkeme bakar, zamanaşımı ne kadar?

Marka hakkına tecavüz suçuna ilişkin ceza davalarına fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi bakar; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir (SMK m. 156/1). Dava zamanaşımı sekiz yıldır, çünkü SMK m. 30’daki suçların hapis cezası üst sınırı beş yılı geçmez (TCK m. 66/1-e).

Zamanaşımı ile şikâyet süresi farklıdır: altı aylık şikâyet süresi fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren işler ve dava zamanaşımını geçmemek koşuluyla uygulanır (TCK m. 73/1).

Ceza davası ile hukuk (tazminat) davası arasındaki fark

Ceza davası, taklit ürünle ilgili fiili işleyenin hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılmasını amaçlar. Hukuk davası ise marka sahibinin tecavüzün tespitini, durdurulmasını ve uğradığı zararın tazminini istediği davadır (SMK m. 149). Marka sahibi ceza yoluna ek olarak hukuk davası da açabilir.

Ceza yolu fail hakkında yaptırım doğurur; hukuk yolu ise ihlalin durdurulmasını ve zararın karşılanmasını sağlar. Hangi yolun ne zaman kullanılacağı, ihlalin boyutuna, delillere ve uzlaştırmanın tazminata etkisine göre planlanmalıdır.

Hukuk tarafının ayrıntıları için: dava şartları ve talepler marka hakkına tecavüz davası, zararın hesabı marka tecavüzü tazminatı, piyasadaki ürünlerin hızla toplatılması ve gümrük tedbirleri marka davasında ihtiyati tedbir, davalı tarafın itirazları ise marka davasında savunmalar rehberlerimizde yer alır.

4 Savunma

Başvuru ve tescil aşamasında ödenecek güncel resmî ücretler marka tescil ücreti rehberimizde sınıf sayısına göre gösterilmiştir.

Dükkânda taklit ürün çıktı: ne yapmalı?

Dükkânda taklit ürün çıktığında ilk yapılacak iş, ifade vermeden önce bir avukatla görüşmek ve ürünlerin alındığı faturaları, irsaliyeleri ve tedarikçi bilgilerini bir araya getirmektir. Ardından şikâyetin geçerliliği, kast, malın kaynağının bildirilmesi (SMK m. 30/7) ve uzlaştırma seçenekleri birlikte değerlendirilir.

1. Hukuki destek: İfade verirken susma hakkınız ve müdafi yardımından yararlanma hakkınız vardır; tahmine dayalı açıklama yapmayın.
2. Alış belgeleri: Fatura, irsaliye, ödeme dekontları ve tedarikçiyle yazışmalar savunmanın temelidir.
3. El koyma tutanağı: Ürün türü, adet ve markalar doğru yazılmış olmalıdır.
4. Şikâyetin geçerliliği: Şikâyetçi sicilde marka sahibi mi, vekâletname şikâyet tarihini kapsıyor mu, altı ay geçmiş mi?
5. Kaynağı bildirme: Üreticinin bulunmasını ve mallara el konulmasını sağlayan satıcıya ceza verilmez (SMK m. 30/7).
6. Uzlaştırma: Teklife yedi gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır (CMK m. 253/4); uzlaştırma bir kez yapılır (m. 253/18).

Satıcı için dört soruluk ön değerlendirme aşağıdadır.

Hukuk davasında davalı tarafın ileri sürebileceği itirazlar ise marka davasında savunmalar rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.

“Taklit olduğunu bilmiyordum” savunması geçerli mi?

“Taklit olduğunu bilmiyordum” savunması tek başına yeterli değildir; mahkeme, satıcının ürünün taklit olduğunu bilebilecek durumda olup olmadığını fatura, alış fiyatı ve tedarik yolu gibi somut olgulara göre değerlendirir. Kast delillerle ortaya konamıyorsa ise suç oluşmaz.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, el konulan dört tişörtün taklit olduğu dosyada “bilmiyordum” savunmasını kabul etmemiş; sanığın faturasız veya orijinaline göre uygun fiyatlı aldığı ürünlerin taklit olup olmadığını bilebilecek durumda olduğu gerekçesiyle mahkûmiyeti onamıştır (K. 2023/7051). Aynı Daire, internetten bandrolsüz kitap satışına ilişkin dosyada ise marka hakkına tecavüz kastına dair başkaca delil bulunmadığı için SMK m. 30/1 mahkûmiyetini bozmuştur (K. 2024/12130).

İki kararda ölçüt, sanığın iç dünyasındaki bilgiden çok dışa yansıyan olgulardır. Faturasız alım ve orijinaline göre belirgin biçimde düşük alış fiyatı aleyhe değerlendirilebilir. Belgeli alım, piyasa koşullarına uygun fiyat ve kast yönünden başka delil bulunmaması ise savunmayı destekler.

Malın nereden alındığını bildirmek cezayı kaldırır mı?

Taklit malı satışa sunan veya satan kişi, malı nereden temin ettiğini bildirir ve böylece üreticilerin ortaya çıkarılmasını ve mallara el konulmasını sağlarsa hakkında cezaya hükmolunmaz (SMK m. 30/7). Bu etkin pişmanlık hükmü yalnızca satışa arz eden ve satan kişiler içindir; malı üreten kişi bu hükümden yararlanamaz.

“Başkasının hak sahibi olduğu marka taklit edilerek üretilmiş malı, satışa arz eden veya satan kişinin bu malı nereden temin ettiğini bildirmesi ve bu suretle üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve üretilmiş mallara elkonulmasını sağlaması hâlinde hakkında cezaya hükmolunmaz.”

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 30/7

Hüküm yalnızca bilgi vermeyi değil, bildirimin üreticilerin ortaya çıkarılmasını ve mallara el konulmasını sağlamasını arar. Bu nedenle tedarikçinin adı, adresi ve fatura bilgileri gibi doğrulanabilir bilgiler önem taşır.

Silah kasaları üzerinde taklit markaların kullanıldığı ve sanığa mal üretme fiilinin isnat edildiği dosyada Yargıtay, bu hükmün üreticiler için öngörülmediğini belirterek mahkûmiyeti onamıştır (K. 2023/6768).

5 Marka sahibi için

Marka sahibi taklit ürün satanı nasıl şikâyet eder?

Marka sahibi, taklit ürün satanı Cumhuriyet başsavcılığına yapacağı şikâyetle bildirir. Şikâyet, fiil ve fail öğrenildikten itibaren altı ay içinde yapılmalı, markanın Türkiye’de tescilli olduğunu gösteren kayıtlar ve ihlali gösteren delillerle desteklenmelidir. Avukat aracılığıyla yapılan şikâyette vekâletname şikâyet tarihini kapsamalıdır.

1. Tescil kaydı: Tescil belgesi ve güncel sicil kaydı dosyaya konulur (SMK m. 30/5–6).
2. Vekâletname: Şikâyet tarihinde yetki vermeli, yetkiyi daraltan kayıt içermemelidir (K. 2024/10361).
3. Deliller: Satış noktasının adresi, ürün fotoğrafları, satın alınan örnek ürün ve faturası, internet ilanlarının ekran görüntüleri.
4. Süre: Altı ay (TCK m. 73/1-2); hak sahipliği belgeleri de bu süre içinde sunulmalıdır.
5. Arama ve el koyma: Ürünlerin bulunduğu iş yeri, depo veya araç için talep dilekçede açıkça yer almalıdır.
6. Hukuk yolu: İhtarname, ihtiyati tedbir ve tecavüz davası birlikte değerlendirilebilir (SMK m. 149).

Yargıtay, şikâyetçi vekilinin altı aylık süre içinde hak sahipliği belgelerini sunamadığı dosyada davaya katılma kararını da hukuka aykırı bulmuştur (K. 2024/12130).

Taklit ürünün fark edilmesinden şikâyete kadar izlenecek ilk adımlar markam taklit ediliyor, ne yapmalıyım rehberimizde, ihtarnamenin içeriği marka hakkının ihlali ihtarnamesi yazımızda, ürünlerin piyasadan hızla toplatılması ise marka davasında ihtiyati tedbir rehberimizde anlatılmıştır.

Yargıtay kararlarında marka hakkına tecavüz suçu

Yargıtay kararlarında marka hakkına tecavüz suçu; şikâyetin geçerliliği, failin kastı ve uzlaştırma ile etkin pişmanlık hükümlerinin kapsamı üzerinden değerlendirilir. Aşağıdaki dört Yargıtay 7. Ceza Dairesi kararı, geçerli şikâyet olmadan mahkûmiyet kurulamayacağını, kastın somut delillerle ortaya konması gerektiğini ve satıcı ile üreticinin farklı hükümlere tâbi olduğunu gösterir.

Karar metinleri Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’nden alınmıştır. Yargıtay’ın yayımladığı metinlerde bazı marka, taraf ve kelimeler anonimleştirilmiş olabilir. Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi şikâyet belgeleri, bilirkişi raporu ve delilleriyle ayrıca değerlendirilir.

Terimler sözlüğü

Marka hakkına tecavüz suçuna ilişkin dosyalarda geçen temel terimlerin sade karşılıkları aşağıdadır.

İktibas

Tescilli markanın aynen kullanılması; birebir taklit (SMK m. 30/1).

İltibas

Tescilli markanın karıştırılacak kadar benzerinin kullanılması (SMK m. 30/1).

Şikâyet

Marka sahibinin soruşturma istemesi; SMK m. 30’daki suçlarda soruşturmanın şartıdır (m. 30/6). Süresi altı aydır (TCK m. 73).

Uzlaştırma

Şikâyete bağlı suçlarda şüpheli ile mağdurun bir edim üzerinde anlaşmasının denendiği usul (CMK m. 253).

Etkin pişmanlık

Failin belirli bir davranışı nedeniyle cezaya hükmedilmemesi; malın kaynağını bildiren satıcı için öngörülmüştür (SMK m. 30/7).

Adli para cezası

Gün sayısı × bir gün karşılığı; bir gün 100–500 TL arasında takdir edilir (TCK m. 52).

HAGB

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması; kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması (CMK m. 231/5).

Erteleme

İki yıl veya daha az hapis cezasının kanundaki şartlarla ertelenmesi (TCK m. 51).

Müsadere

Suçla bağlantılı eşyanın mülkiyetinin devlete geçirilmesi; HAGB kararı müsadereyi kapsamaz (CMK m. 231/5).

Bilirkişi

El konulan ürünlerin orijinalliğini ve işaretin benzerliğini inceleyen uzman.

Fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi

Sınai mülkiyet suçlarına bakan ihtisas mahkemesi; kurulmadığı yerde asliye ceza mahkemesi görevlidir (SMK m. 156/1).

Kast

Failin suçun unsurlarını bilerek ve isteyerek hareket etmesi; SMK m. 30’daki suçlar kasten işlenir.

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (m. 30, 149, 156)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 50, 51, 52, 66, 73)
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 231, 253)
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2024/6558, K. 2024/10361, T. 26.11.2024 — karar metni
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2023/19459, K. 2024/12130, T. 20.12.2024 — karar metni
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/19606, K. 2023/7051, T. 13.09.2023 — karar metni
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/19260, K. 2023/6768, T. 07.07.2023 — karar metni

Marka Vekili ve Avukat Atakan AYLAR

Avukat Marka Vekili	Av. Atakan AYLAR Marka Vekilliği Sicil No: 2890 Avukatlık Sicil No: 40239 Ankara Barosu
Profil	Hakkımızda · LinkedIn · Marka avukatı
İletişim	0541 723 85 52
E-posta	bilgi@aylarpatent.com