6769 sayılı SMK’nın 30. maddesi uyarınca, tescilli bir markayı taklit ederek (iktibas/iltibas) mal üreten, satan veya ticari amaçla bulunduran kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Suç şikayete bağlıdır ve cezai korumanın ön şartı, markanın Türkiye’de tescilli olmasıdır.
- Ceza: Marka taklidinde 1–3 yıl hapis + 20.000 güne kadar adli para cezası
- Şart: Marka Türkiye’de tescilli olmalı — tescilsiz markada ceza istenemez
- Şikayet: Suç şikayete bağlıdır; süre kaçırılmamalı, vazgeçmede dava düşer
- Ek yollar: Ceza + hukuk (tazminat, tecavüzün durdurulması, ürünlere el koyma)
- Kurumlar: Etkin pişmanlık ve şartları oluşursa HAGB gündeme gelebilir
- Kanıt: Tescil belgesi, ihlalin en güçlü dayanağıdır
📋 İçindekiler
- 1. Marka Hakkına Tecavüz Suçu Nedir?
- 2. Marka Taklidi Cezası (SMK m.30)
- 3. Cezanın Ön Şartı: Tescil
- 4. Şikayet, Süre ve Uzlaşma
- 5. Etkin Pişmanlık ve HAGB
- 6. Ceza Davası ile Tazminat Davası
- 7. Marka İhlaliyle Karşılaşınca Ne Yapmalı?
- 8. Yargıtay Kararları Işığında Marka Suçu
- 9. Sıkça Sorulan Sorular
Marka Hakkına Tecavüz Suçu Nedir?
Tescilli bir markanın sahibine tanınan haklar, hem hukuki hem cezai koruma altındadır. Başkasına ait tescilli markayı aynısı (iktibas) ya da karıştırılacak kadar benzeri (iltibas) biçiminde izinsiz kullanmak, marka hakkına tecavüz oluşturur. Bu tecavüz belirli fiiller bakımından suç olarak da düzenlenmiştir.
Marka hakkına tecavüz eden başlıca fiiller: taklit markalı ürünü üretmek, satmak, satışa arz etmek, ithal veya ihraç etmek, ticari amaçla elde bulundurmak; bir başkasının marka hakkı üzerinde yetkisi olmadığı halde devretmek, lisans vermek veya rehnetmek; ürün üzerindeki markayı yetkisiz kaldırmak. Bu fiiller marka taklidiyle mücadelenin merkezindedir.
Marka Taklidi Cezası (SMK m.30)
SMK m.30, marka hakkına tecavüz suçları için aşağıdaki yaptırımları öngörür:
| Fiil | Öngörülen Ceza |
|---|---|
| Markayı taklit ederek üretme, satma, ithal/ihraç, ticari amaçla bulundurma | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis + 20.000 güne kadar adli para cezası |
| Marka hakkı üzerinde yetkisiz devir, lisans veya rehin | Kanunda öngörülen hapis ve adli para cezası |
| Ürün üzerindeki markayı yetkisiz kaldırma | Kanunda öngörülen hapis ve adli para cezası |
⚠️ Adli para cezası “gün” esasına göre belirlenir; toplam tutar, hâkimin takdir ettiği gün sayısı ile sanığın ekonomik durumuna göre belirlenen günlük miktarın çarpımıyla hesaplanır. Bu nedenle sonuç ceza, somut olaya göre değişir.
Cezanın Ön Şartı: Tescil
SMK m.30’daki cezai koruma, yalnızca Türkiye’de tescilli markalar için geçerlidir. Markası tescilli olmayan kişi, taklit eden hakkında ceza davası açtıramaz.
✅ Tescilli Marka
- Cezai koruma (SMK m.30) mümkün
- Hukuki koruma + tazminat
- Gümrükte el koyma imkânı
- Sosyal medya/platform şikayeti güçlü
⚠️ Tescilsiz Marka
- Ceza davası açılamaz
- Yalnızca koşulları varsa haksız rekabet
- İspat yükü ağır
- Koruma zayıf ve belirsiz
✅ Bu tablo, marka tescilinin neden bu kadar kritik olduğunu gösterir: tescil, hem hukuki hem cezai korumanın kapısını açar. Markanızın tescilli olup olmadığını marka sorgulama ile kontrol edebilirsiniz.
Şikayet, Süre ve Uzlaşma
Marka hakkına tecavüz suçu şikayete bağlı bir suçtur. Bu, sürecin işlemesi için hak sahibinin (veya vekilinin) şikayetçi olmasının şart olduğu anlamına gelir.
- Şikayet hakkı: Marka sahibi, münhasır lisans sahibi ve yetkilendirilmiş vekil şikayette bulunabilir
- Süre: Fiili ve failini öğrenmeden itibaren yasal şikayet süresi içinde başvurulmalıdır; süre kaçırılırsa şikayet hakkı düşer
- Vazgeçme: Şikayetten vazgeçilmesi halinde ceza davası düşer
- Uzlaştırma: Marka suçları uzlaştırma kapsamındadır; taraflar uzlaşabilir
💡 Süre kritik olduğundan, marka ihlaliyle karşılaşıldığında vakit kaybetmeden avukat/marka vekiline başvurmak; delil tespiti ve şikayet sürecini doğru yürütmek gerekir.
Etkin Pişmanlık ve HAGB
Marka hakkına tecavüz suçunda bazı ceza hukuku kurumları uygulanabilir:
- Etkin pişmanlık: Taklit malın nereden temin edildiğini/üretildiğini bildiren ve suç konusu eşyanın ele geçirilmesini sağlayan fail, koşulları varsa cezada indirimden yararlanabilir
- HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması): Kanuni şartlar oluştuğunda gündeme gelebilir; sanığın denetim süresini sorunsuz geçirmesi halinde hüküm hukuki sonuç doğurmaz
⚠️ Bu kurumların uygulanıp uygulanmayacağı somut olayın koşullarına ve mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır; her dosyada otomatik uygulanmaz.
Markanız taklit mi ediliyor ya da bir marka ihlali suçlamasıyla mı karşılaştınız? Aylar Patent ekibiyle hemen görüşün.
📞 0541 723 85 52 — Ücretsiz Değerlendirme
Marka avukatı + marka vekili ekibi · TÜRKPATENT Sicil No: 2890
Ceza Davası ile Tazminat Davası
Marka hakkına tecavüz, hem cezai hem hukuki sonuç doğurur; bu iki yol birbirini tamamlar.
⚖️ Ceza Yolu (Şikayet)
- Hapis + adli para cezası (SMK m.30)
- Şikayet üzerine savcılık soruşturması
- Arama, el koyma, ceza yargılaması
💼 Hukuk Yolu (Dava)
- Tecavüzün durdurulması ve önlenmesi
- Maddi, manevi ve itibar tazminatı
- Ürünlere el konulması ve imhası
💡 Hangi yolun (yalnız ceza, yalnız hukuk ya da her ikisi) izleneceği stratejik bir tercihtir ve somut olaya göre avukatla belirlenir. Hukuki koruma için marka ihlali ve ihtarname içeriğimize bakabilirsiniz.
Marka İhlaliyle Karşılaşınca Ne Yapmalı?
Delilleri Toplayın
Taklit ürün, satış ilanı, fatura, fotoğraf ve ekran görüntülerini kaydedin. Gerekirse noter aracılığıyla delil tespiti yaptırın.
Tescil Durumunuzu Netleştirin
Markanızın tescilli ve geçerli olduğunu teyit edin. Tescil belgesi, hem ceza şikayeti hem platform şikayetleri için temel kanıttır.
Süreyi Kaçırmadan Harekete Geçin
Suç şikayete bağlı olduğundan, yasal süre içinde avukat/marka vekili aracılığıyla şikayet ve/veya hukuk davası sürecini başlatın.
Yargıtay Kararları Işığında Marka Suçu
Yargıtay’ın marka hakkına tecavüz suçuna ilişkin kararları, uygulamanın sınırlarını netleştirir. Öne çıkan bazı ilkeler:
- Tescil şartı mutlaktır: Yargıtay 19. Ceza Dairesi, cezaya hükmedebilmek için markanın Türkiye’de tescilli olmasının zorunlu olduğunu, suçta ve cezada kanunilik ilkesi gereği tescilsiz markada ceza verilemeyeceğini vurgulamıştır (Y. 19. CD, E. 2019/32316 K. 2021/5132, 29.04.2021).
- İltibas yoksa suç yoktur: Suça konu ürün ile tescilli marka arasında, ortalama tüketiciyi yanıltacak derecede (iltibas oluşturacak) benzerlik bulunmuyorsa marka hakkına tecavüz suçu oluşmaz; bu durumda sanığın beraatine karar verilmelidir (Y. 19. CD, E. 2015/4464 K. 2015/5081, 05.10.2015).
- Suçun unsurları — SMK m.30/1: Yargıtay, suçun oluşması için başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üretme/hizmet sunma, satışa arz, satma gibi seçimlik hareketlerin gerçekleşmesi gerektiğini belirtmiştir (Y. 7. CD, E. 2022/10533 K. 2022/17667, 06.12.2022; Y. 11. HD, E. 2024/2705 K. 2025/1797, 13.03.2025).
- Alan adında kullanım: Markanın yalnızca bir alan adı (domain) içinde kullanılması her zaman marka hakkına tecavüz suçunu değil, koşullarına göre haksız rekabet oluşturabilir; bu ayrım titizlikle değerlendirilmelidir (Y. 19. CD, E. 2021/4403 K. 2021/7178, 24.06.2021).
💡 Bu kararlar iki şeyi net gösterir: (1) cezai korumanın önündeki tek anahtar tescildir; (2) suçun oluşup oluşmadığı, iltibas/karıştırılma ihtimalinin somut incelemesiyle belirlenir. Bu inceleme, uzman bir hukuki değerlendirme gerektirir.