Özgün bir yüzük, kolye, küpe veya bileklik tasarımının görünümünü taklitçilere karşı korumak için TÜRKPATENT'e tasarım tescili başvurusu yapılır. Mücevherat sektöründe tasarım çalıntılığı çok hızlı gerçekleştiğinden, tescil belgesi ihtiyati tedbir, tazminat ve cezai şikâyet gibi güçlü araçlar sağlayan en pratik hukuki kalkandır.
- Locarno 11-01: Değerli mücevher ve kuyumculuk (yüzük, kolye, küpe, bileklik, broş)
- Locarno 11-02: Değerli olmayan kostüm takısı, fantezi takı ve aksesuar
- Yenilik şartı: Tasarım başvurudan önce dünyada hiçbir yerde kamuya sunulmamış olmalı
- 12 aylık hoşgörü süresi (SMK m. 57/2): Kendi açıklamanızdan sonra en geç 12 ay içinde başvurun
- Görsel anlatım: Koruma kapsamı sunulan görselle sınırlıdır; nötr arka plan, 300 DPI, her görünüm ayrı dosya
- Çoklu başvuru: Aynı koleksiyon tek başvuruda; 6. tasarımdan itibaren birim ücret 760 TL
- Uluslararası koruma: Lahey Sistemi ile 6 aylık rüçhan süresi içinde 90+ ülkede tescil
📋 İçindekiler
- 1. Takı ve Mücevherat Tasarım Tescili Neden Önemlidir?
- 2. Takı Tasarımcısı Neden Tasarım Tescili Yaptırmalı?
- 3. Takı ve Mücevheratta Hangi Unsurlar Kapsamdadır?
- 4. Locarno Sınıflandırması: Takı Hangi Sınıfa Girer?
- 5. Yenilik Şartı ve Hoşgörü Süresi
- ↳ 12 Aylık Hoşgörü Süresi (SMK m. 57/2)
- 6. Takı Tasarımında Görsel Anlatım
- ↳ Örnek Görsel Anlatım — Üstten Görünüm
- ↳ Teknik Gereklilikler
- ↳ Sık Yapılan Hatalar
- 7. Takı Tasarımında Korunmayan Durumlar
- 8. Çoklu Tasarım Başvurusu: Koleksiyon Tescili
- 9. Uluslararası Takı Tasarım Tescili — Lahey Sistemi
- 10. 2026 Güncel Tasarım Tescil Ücretleri
- 11. Sıkça Sorulan Sorular
- 12. Sonuç
Takı ve Mücevherat Tasarım Tescili Neden Önemlidir?
Takı ve mücevherat tasarım tescili, ürettiğiniz ya da tasarladığınız yüzük, kolye, küpe, bileklik veya broş gibi ürünlerin özgün görünümünü yasal güvence altına alan bir süreçtir. Tasarım tescili için Türk Patent ve Marka Kurumu'na (TÜRKPATENT) başvuru yapılması gerekir. Başvuru öncesinde tasarımın tescil için uygunluğu denetlenmeli ve koruma kapsamı doğru belirlenmelidir.
Mücevherat sektörü, tasarım çalıntılığının en yoğun yaşandığı sektörler arasındadır. Özgün bir yüzük tasarımı sosyal medyada yayımlandıktan birkaç hafta sonra taklit ürünlerle karşılaşmak, takı tasarımcıları için artık sıradan bir deneyimdir. Tasarım tescili bu döngüyü kırmak için en güçlü ve en pratik hukuki araçtır.
Bu rehberde takı ve mücevherat tasarım tescilinde dikkat edilmesi gereken kritik noktaları, Locarno sınıflandırmasını, görsel anlatım gerekliliklerini, yenilik şartını ve 2026 güncel ücretleri ele alıyoruz. Tüm içerik Aylar Patent avukat ve marka vekili kadrosu tarafından hazırlanmıştır.
Takı Tasarımcısı Neden Tasarım Tescili Yaptırmalı?
Takı ve mücevherat sektöründe özgün bir tasarımın kopyalanması son derece hızlı gerçekleşebilmektedir. Küçük ölçekli atölyelerde bile birkaç gün içinde benzer bir ürün üretilebilmekte; e-ticaret platformları aracılığıyla düşük fiyatlı kopyalar piyasaya sürülmektedir.
Tescilsiz bir tasarım sahibi bu durumda yalnızca haksız rekabet hükümlerine başvurabilir; ancak ispat yükü ağır, sonuçlar belirsizdir. Tescilli bir tasarım ise hak sahibine çok daha güçlü ve hızlı araçlar sunar: ihtiyati tedbir yoluyla kopya ürünlerin piyasadan çekilmesini sağlama, tazminat davası açma ve cezai şikâyette bulunma.
Ayrıca mücevherat ihracatı yapan veya uluslararası platformlarda satış gerçekleştiren tasarımcılar için Lahey Sistemi kapsamında uluslararası tasarım tescili stratejik bir zorunluluk haline gelmektedir. Sektöre özgü koruma stratejisi için tasarım tescili rehberimizi inceleyebilirsiniz.
✅ Kuyumcular ve toptan satış yapanlar için de tasarım tescili kritik önem taşır: stokta bulunan ürünlerin tescilsiz rakip tasarımlarla çakışması durumunda mağdur taraf siz olabilirsiniz. Raf ürünlerinizi kamuya sunmadan önce araştırma yaptırmak riskinizi minimize eder.
Takı ve Mücevheratta Hangi Unsurlar Tasarım Tescili Kapsamındadır?
Tasarım tescili, takı ve mücevherin yalnızca teknik işlevinden kaynaklanan değil, görsel ve estetik nitelik taşıyan tüm unsurlarını kapsar. Hangi unsurların tescil kapsamında olduğu, hangilerinin dışında kaldığı aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
| Takı/Mücevher Unsuru | Durum | Açıklama |
|---|---|---|
| Yüzük formu ve taş yerleşim düzeni | ✅ | Özgün form ve kompozisyon tasarım koruması kapsamındadır |
| Kolye ucu ve zincir bağlantı tasarımı | ✅ | Özgün bağlantı formu ve kolye ucu görünümü tescil edilebilir |
| Küpe formu, sarkıt ve kanca tasarımı | ✅ | Ayırt edici form taşıyan her küpe tasarımı koruma kapsamındadır |
| Bileklik desen ve tekstür tasarımı | ✅ | Yüzey dokusu, renk kombinasyonu ve desen korunabilir |
| Mücevher kutusu ve ambalaj tasarımı | ✅ | 9. sınıfta ayrı başvuruyla tescil edilebilir |
| Yalnızca teknik işlevden kaynaklanan kanca formu | ❌ | Fonksiyonel zorunluluktan gelen şekiller korunamaz |
| Sektörde yaygın standart taş montür formu | ❌ | Ayırt edicilik taşımayan genel formlar koruma dışıdır |
📌 Kısmi Koruma İmkânı: Takı tasarımının tamamını değil yalnızca belirli bir bileşenini — örneğin özgün kolye ucunu veya yüzük kaşı tasarımını — tescil ettirmek mümkündür. Korunmak istenmeyen kısımlar görselde kesik çizgiyle gösterilir.
Locarno Sınıflandırması: Takı Hangi Sınıfa Girer?
Tasarım tescil başvurularında ürün sınıflandırması, Locarno Anlaşması kapsamındaki uluslararası sınıflandırma sistemine göre yapılır. Takı ve mücevherat ürünleri için doğru sınıfı bilmek hem başvurunun hızını hem çoklu başvuru imkânını doğrudan etkiler.
| Locarno Sınıfı | Kapsam | Örnekler |
|---|---|---|
| 11-01 | Mücevher ve kuyumculuk ürünleri | Yüzük, kolye, küpe, bileklik, broş, gerdanlık, toka |
| 11-02 | Değerli olmayan takılar (kostüm mücevheri) | Fantezi takı, aksesuar, trend mücevher |
| 11-00 | Süs eşyaları ve kuyumculuk (genel) | Saat ve saat aksesuarları, anahtarlık (süs amaçlı) |
| 9-00 | Ambalaj ve kutular | Mücevher kutusu ve özel ambalaj tasarımı (ayrı başvuru) |
⚠️ Değerli mücevher (11-01) ile kostüm takısı (11-02) farklı alt sınıflardadır. Çoklu başvuru yapılacaksa her iki kategorideki tasarımların hangi alt sınıfa girdiği dikkatle belirlenmeli; yanlış sınıflandırma başvuruyu geciktirebilir.
Yenilik Şartı ve Hoşgörü Süresi — Takı Sektörüne Özgü Riskler
Tasarım tescilinde yenilik şartı, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmayı gerektirir. Takı ve mücevherat sektöründe bu kural özellikle kritiktir; çünkü sektörde görsel içerik paylaşımı son derece hızlı gerçekleşmektedir.
Bir yüzük tasarımını Instagram veya Pinterest'te paylaşmak, ürünü fuarda sergilemek ya da e-ticaret sitesine yüklemek — bunların tümü kamuya sunum sayılır ve başvurudan önce yapılmışsa yenilik şartını zedeler.
12 Aylık Hoşgörü Süresi (SMK m. 57/2)
SMK m. 57/2 uyarınca, tasarımcı veya halefleri tarafından başvuru tarihinden önceki 12 ay içinde yapılan açıklamalar yenilik şartını etkilemez. Bu düzenleme sayesinde tasarımınızı kamuya açıkladıktan sonra en geç 12 ay içinde başvuru yapma imkânınız bulunmaktadır.
Ancak bu istisna yalnızca sizin yaptığınız açıklamaları kapsar. Başka bir kişi tasarımınızı izinsiz kamuya açıklamışsa — örneğin bir takipçi görseli paylaştıysa veya rakip bir üretici kopyayı piyasaya sürdüyse — bu açıklama hoşgörü süresinden yararlanamaz.
⚠️ Takı tasarımcılarının en sık yaptığı hata: yeni koleksiyonu sosyal medyada duyurmak, siparişleri almak ve aylar sonra tescilin farkına varmak. 12 aylık hoşgörü süresi bittikten sonra yenilik şartı geri kazanılamaz. En güvenli strateji her yeni tasarımı kamuya açıklamadan önce başvurmak ya da yayım ertelemesinden yararlanmaktır.
Takı Tasarımında Görsel Anlatım: En Kritik Konu
Tasarım tescilinde koruma kapsamı sunulan görsel anlatımla sınırlı kalır. Bu nedenle takı başvurularında görsellerin TÜRKPATENT standartlarına eksiksiz uyması hem başvurunun kabul edilmesi hem de ileride hak ihlali iddiasında tutarlı bir koruma sağlanması açısından belirleyicidir.
Örnek Görsel Anlatım — Üstten Görünüm
Aşağıdaki fotoğraf, takı tasarım tescilinde başvuruya eklenecek görsel anlatımın nasıl olması gerektiğini göstermektedir. Görsel, yüzüğün üstten çekimini arka plan unsuru içermeksizin sunan, TÜRKPATENT standartlarına uygun bir örnek niteliğindedir. Üç boyutlu ürünlerde bu tek görünüm yeterli değildir; ön, yan ve perspektif açılar da ayrı dosyalar olarak eklenmelidir.
📌 Şekil: Yüzük tasarımının üstten görünümü — TÜRKPATENT başvurusunda '1.1' numaralı görsel anlatım olarak sunulabilir. Bu fotoğraf yalnızca ürünü içermekte olup arka plan sade ve kontrastlıdır. Üç boyutlu yüzük tasarımlarında ek görsel anlatım olarak ön, yan ve perspektif görünümler de ayrı dosyalar hâlinde sunulmalıdır.
Teknik Gereklilikler
- Boyut: en az 8×8 cm, en fazla 16×16 cm. Küçük takı ürünleri için detayların görünmesi adına 16×16 cm tercih edilmelidir.
- Çözünürlük: en az 300 DPI. Yüzük gibi detaylı ürünlerde yüksek çözünürlük olmazsa olmaz koşuldur.
- Arka plan: nötr, düz, tercihen beyaz. Kumaş, ahşap veya renkli yüzey üzerine yerleştirilen görseller kabul edilmez.
- Her görünüm ayrı dosya: takılarda perspektif, üst, ön, yan ve alt görünümler ayrı dosyalar olarak 1.1'den itibaren numaralandırılır.
- Mücevher üzerinde kişi, el, maket veya aksesuar bulunmamalıdır — görsel yalnızca tasarımı içermelidir.
- Açıklayıcı yazı, ok veya ölçek eklenmemelidir.
Takı Görsellerinde Sık Yapılan Hatalar
- Yüzüğü modelin parmağında gösteren fotoğraf: görsel yalnızca ürünü içermelidir, el veya model kullanılamaz.
- Fotoğrafta elmas, pırlanta veya kıymetli taştan kaynaklanan aşırı parlama: tasarımın dış hatlarını gizliyorsa kabul edilmez.
- Kolye takılı manken fotoğrafı: kolye koruması talep ediliyorsa görsel yalnızca kolyeyi göstermelidir.
- Küpe çiftini tek görselde birlikte sunmak: her küpe ayrı dosya olarak sunulur ya da çifti gösteren tek görünüm kümesi düzgün numaralandırılır.
- Kataloğa uygun estetik fotoğraf yerine doğrudan ürün çekimi yapılmaması: TÜRKPATENT profesyonel standartlarda net çekim bekler.
Takı ve mücevherat tasarımınızı doğru Locarno sınıfında, TÜRKPATENT standartlarına uygun görsellerle tescil ettirmek için Aylar Patent ekibiyle görüşün.
📞 0541 723 85 52 — Ücretsiz Değerlendirme Mücevherat ve tasarım tescilinde tecrübeli avukat + marka vekili ekibi · TÜRKPATENT Sicil No: 2890Takı Tasarımında Korunmayan Durumlar
- Yalnızca teknik işlevden kaynaklanan görünüm: menteşe veya kilit mekanizmasının zorunlu formu, vidanın diş yapısı gibi teknik zorunluluktan gelen şekiller korunamaz.
- Sektörde herkesçe kullanılan standart formlar: klasik solitaire yüzük taşıyıcısı, standart zincir halkası gibi yaygın şekiller tek başına tescil edilemez.
- Yalnızca malzeme veya renk farkı: aynı forma farklı renk uygulanması tek başına yenilik sağlamaz; özgün form unsuru şarttır.
- Başvurudan 12 aydan önce kamuya sunulan tasarımlar: hoşgörü süresi geçtikten sonra yenilik şartı geri kazanılamaz.
- Ham madde veya işlenmemiş değerli taş görünümü: doğal formu olan materyallerin işlenmemiş halleri tasarım korumasından yararlanamaz.
Çoklu Tasarım Başvurusu: Koleksiyon Tescili
Takı ve mücevherat sektöründe en pratik ve maliyet avantajlı yol çoklu tasarım başvurusudur. Aynı koleksiyondaki yüzük, küpe, kolye ve bileklik gibi birden fazla ürün, aynı Locarno sınıfında yer aldıkları sürece tek başvuruda tescil edilebilir.
Çoklu başvuruda 2. tasarımdan itibaren birim başı ücret belirgin biçimde azalır: tek tasarım için 2.070 TL olan ücret, 6. ve sonraki her tasarım için 760 TL'ye iner. Bir koleksiyonda 10 farklı ürün tescil ettiren tasarımcı, birim başına düşen maliyeti yaklaşık %63 oranında azaltmış olur.
📌 Önemli Kural: 11-01 (değerli mücevher) ve 11-02 (kostüm takısı) farklı alt sınıflardır. Bununla birlikte aynı ana sınıf (11. sınıf) içinde yer aldıklarından çoklu başvuruda bir arada sunulabilirler. Mücevher kutusu (9. sınıf) ise ayrı bir başvuru gerektirir.
Uluslararası Takı Tasarım Tescili — Lahey Sistemi
E-ticaret ve sosyal medya aracılığıyla dünya genelinde satış yapan takı tasarımcıları için Lahey Sistemi kapsamında uluslararası tasarım tescili büyük stratejik önem taşımaktadır. Türkiye'deki başvurudan itibaren 6 aylık rüçhan süresi içinde yapılan uluslararası başvuruyla 90'dan fazla ülkede tek başvuruyla koruma talep edilebilir.
Takı sektöründe özellikle İtalya, Fransa, Almanya ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde üretim ve satış yapan ya da bu pazarlara ihracat hedefleyen tasarımcılar için Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi (EUIPO) üzerinden AB tasarım tescili de değerlendirilebilecek bir seçenektir.
⚠️ 6 aylık rüçhan süresi uzatılamaz. Türkiye'deki başvurudan itibaren 6 ay geçmeden uluslararası başvuru yapılmazsa yurt dışı pazarlarda öncelik hakkı kaybedilir.
2026 Güncel Tasarım Tescil Ücretleri
Aşağıdaki ücretler TÜRKPATENT'in 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli resmi tarifesinden derlenmiştir. Tüm tutarlar KDV ve harç dahil toplam resmi işlem ücretlerini yansıtmakta olup danışmanlık ve vekâlet ücretleri ayrıca eklenmektedir.
| İşlem | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Tek tasarım başvuru ücreti | 1.720 TL | 2.070 TL |
| 2. tasarım ücreti (çoklu başvuruda) | 1.392 TL | 1.674,90 TL |
| 6 ve sonrası her tasarım | — | 760 TL |
| Yayım ücreti (tek tasarım) | — | 1.030 TL |
| Yenileme — 1. dönem (6-10. yıl) | — | 3.280 TL |
| Yenileme — 2. dönem (11-15. yıl) | — | 5.240 TL |
| Yenileme — 3. dönem (16-20. yıl) | — | 7.700 TL |
| Yenileme — 4. dönem (21-25. yıl) | — | 11.560 TL |
Kaynak: turkpatent.gov.tr/tasarim-islem-ucretleri | Danışmanlık ve vekâlet ücretleri bu tutarlara ayrıca eklenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yüzük tasarımımı tescil ettirebilir miyim?
Aynı koleksiyondaki farklı modelleri ayrı ayrı mı tescil ettirmeliyim?
Tasarımımı Instagram'da paylaştım, artık tescil ettiremez miyim?
Takı tasarımı ile marka tescili arasındaki fark nedir?
Tasarım tescili 2026'da ne kadar sürer?
Pırlanta veya değerli taş takıları tasarım tesciline konu olabilir mi?
Yurt dışında da korunmak istiyorum, ne yapmalıyım?
Sonuç
Takı ve mücevherat tasarım tescili, görünüm korumasının en pratik ve etkili aracıdır. Özgün bir yüzük, küpe veya kolye tasarımının kopyalanmasına karşı hukuki zemin oluşturmak; e-ticaret ve sosyal medya üzerinden gelen ihlalleri engellemek için tescil belgesi en güçlü araçtır.
Başvuruyu kamuya açıklamadan önce yapmak ya da en geç 12 aylık hoşgörü süresi içinde tamamlamak, görselleri TÜRKPATENT standartlarında hazırlamak ve doğru Locarno alt sınıfını belirlemek — bu adımların her biri uzmanlık gerektirmektedir.