Yenilik, bir tasarımın tescil edilebilmesi için sağlaması gereken iki temel şarttan biridir, diğeri ayırt ediciliktir.
“Bir tasarımın aynısı başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamışsa o tasarım yenidir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.”
Bu tanım kısa görünüyor ama uygulamada en çok yanlış anlaşılan kriter burada. “Benim tasarımım farklı, çünkü rengi veya boyutu değişik” diyen çoğu başvuru sahibi, TÜRKPATENT’in “küçük ayrıntı” değerlendirmesiyle karşılaşıp ret kararı alıyor. Aşağıda altı gerçek karar üzerinden bu sınırın nerede çizildiğini gösteriyoruz.
📋 İçindekiler
- 1. Tasarımda Yenilik Unsuru Nedir?
- 2. “Küçük Ayrıntı” Ne Demektir?
- 3. TÜRKPATENT’in Gerçek Ret Kararlarından Örnekler
- ↳ 1. Kedi Barınağı
- ↳ 2. Sehpa
- ↳ 3. Oyuncak Yazı Tahtası
- ↳ 4. Desen
- 4. İtiraz Üzerine Kabul Edilen Örnekler
- ↳ 5. Koltuk
- ↳ 6. Avize
- 5. Yenilik Değerlendirmesinde Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar
- 6. 12 Aylık Hoşgörü Süresi
- 7. Sıkça Sorulan Sorular
- 8. Sonuç
Tasarımda Yenilik Unsuru Nedir?
Yenilik, bir tasarımın tescil edilebilmesi için sağlaması gereken iki temel şarttan biridir; diğeri ayırt ediciliktir. SMK m. 56/4 uyarınca bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamışsa o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.
Bu tanım kısa görünse de, uygulamada başvuru sahiplerinin en çok zorlandığı ve en çok yanlış anladığı kriterdir. “Benim tasarımım farklı, çünkü rengi, malzemesi veya boyutu değişik” diyen pek çok başvuru sahibi, TÜRKPATENT’in “küçük ayrıntı” değerlendirmesiyle karşılaşıp ret kararı alır. Bu yazıda, TÜRKPATENT Tasarım İnceleme Kılavuzu’nda yer alan gerçek ret ve kabul kararlarını görsellerle birlikte inceleyerek, yenilik kriterinin pratikte nasıl uygulandığını göstereceğiz.
Tasarım tesciline ilişkin genel bilgiler için Endüstriyel Tasarım Tescili 2026 Kapsamlı Rehberi‘ni inceleyebilirsiniz.
“Küçük Ayrıntı” Ne Demektir?
Yenilik tanımındaki en kritik kavram “küçük ayrıntı”dır, çünkü iki tasarım birebir aynı olmasa da, aralarındaki fark küçük ayrıntı seviyesinde kalıyorsa kanun onları aynı kabul eder. TÜRKPATENT’in kılavuzunda bu sınır şöyle netleştirilir: aynı tasarımlardaki renk, malzeme veya boyutsal farklılıklar çoğu zaman tek başına bir ürünü farklılaştırmada yeterli değildir, çünkü bu özellikler tasarımın görünüm özellikleri açısından aslî unsuru oluşturmaz.
✅ Pratik sonuç: tasarımınız önceki bir tasarımla birebir aynıysa, sadece renk, malzeme veya boyut değiştirerek ek tasarım başvurusu yapmanıza gerek yoktur — bu başvuru zaten reddedilecektir. Yenilik, görünümün asli unsurlarında aranır.
TÜRKPATENT’in Gerçek Ret Kararlarından Örnekler
Aşağıdaki altı örnek, TÜRKPATENT Tasarımlar Dairesi Başkanlığı ve Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu’nun (YİDK) gerçek kararlarından alınmıştır. İlk dördü yenilik kriterini karşılamadığı için reddedilmiş başvurulardır; son ikisi ise ilk aşamada reddedilmiş ama itiraz üzerine YİDK tarafından tescil edilmiştir.
1. Kedi Barınağı — Köşedeki Delik Yeterli Farklılık Sayılmadı
Şekil 164-165: Kedi barınağı — köşedeki delik farkı yenilik için yeterli görülmedi (TÜRKPATENT Tasarım İnceleme Kılavuzu 2026)
İki kedi barınağı tasarımı karşılaştırıldığında, başvuruya konu tasarımın köşesindeki deliğin önceki tasarımda bulunmaması, TÜRKPATENT tarafından sadece “ayrıntıda farklılık” olarak değerlendirilmiş ve başvuru reddedilmiştir.
2. Sehpa — Genel Form Aynıysa Eğim ve Yükseklik Farkı Yetmiyor
Şekil 166-167: Sehpa — genel form ve çapraz bağlantı kuşağı aynı olduğu için başvuru reddedildi
Sehpa tasarımında üst tablanın dairesel kenar eğimi ve ayak bağlantı kuşağının yerden yüksekliği farklı olsa da, her iki tasarımın üst tablasının yuvarlak olması ve ayaklarında çapraz bağlantı kuşağının bulunması, tasarımları TÜRKPATENT nezdinde aynı kılmıştır.
3. Oyuncak Yazı Tahtası — Beş Ayrı Unsurun Aynı Olması Reddi Doğurdu
Şekil 168-169: Oyuncak yazı tahtası — beş tasarımsal unsurun örtüşmesi yenilik kriterini ortadan kaldırdı
Bu örnek, TÜRKPATENT’in karşılaştırmayı ne kadar ayrıntılı yaptığını gösterir. Dikdörtgen yazı alanı, çevresindeki yeşil-kavuniçi çerçeve, çerçevenin sol-alt tarafındaki üçgen/dairesel/kalp düğmeler, sağ taraftaki ipli kalem ve üstteki tutma sapı — bu beş unsurun birlikte aynı olması, iki ayrı üreticinin ürünü olsa da tasarımları aynı kategoriye sokmuştur.
4. Desen — “Dökülen Yapraklar” Detayı Yeniliği Kurtarmadı
Şekil 170-171: Desen — dökülen yaprak ve nota detayı küçük ayrıntı sayıldı, başvuru reddedildi
İki desen tasarımı da papatya, müzik portesi ve yatay çizgilerden oluşuyor. Başvuruya konu tasarımda dökülen papatya yaprakları ve farklı nota dizilimi gibi ufak farklılıklar bulunsa da, TÜRKPATENT bu farklılıkları küçük ayrıntı olarak değerlendirmiş ve başvuruyu reddetmiştir.
İtiraz Üzerine Kabul Edilen Örnekler: Sınır Nerede?
Aşağıdaki iki örnek, ilk aşamada Tasarımlar Dairesi Başkanlığı tarafından reddedilmiş, ancak başvuru sahiplerinin Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’na yaptığı itirazlar sonucunda YİDK tarafından tescil edilmiştir. Bu örnekler, “küçük ayrıntı” ile “belirgin farklılık” arasındaki sınırın nerede çizildiğini gösterir.
5. Koltuk — Kolçak Biçimi ve Çıta Döşemesi Belirgin Farklılık Sayıldı
Şekil 172-173: Koltuk — kolçak biçimi, açı ve çıta döşemesi farkı YİDK tarafından belirgin farklılık sayıldı
YİDK, her iki koltuk tasarımındaki kolçakların biçimlerini ve açılarını, oturma yerlerinin alın kısımlarını ve yaslanma yerlerindeki çıtaların bitişik veya ayrı döşenmesini birlikte değerlendirmiş ve bunları belirgin farklılıklar olarak kabul ederek tasarımı tescil etmiştir.
6. Avize — Jut Halat ve Görünür Ampul Duyu Tescili Kurtardı
Şekil 174-175: Avize — jut halat detayı ve görünür ampul duyu YİDK tarafından belirgin farklılık sayıldı
Ahşap uç kısımlarına jut bitkisinden halat sarılı olması ve ampul duylarının dışarıda, görünür durumda bulunması, YİDK tarafından önceki tasarımdan belirgin biçimde farklı olarak değerlendirilmiş ve tasarımın tesciline karar verilmiştir.
💡 Koltuk ve avize örnekleri ile kedi barınağı, sehpa, oyuncak yazı tahtası örnekleri arasındaki fark şudur: ilk aşamada reddedilen dört örnekte fark tek bir küçük detaya (delik, eğim, yükseklik, yaprak deseni) dayanıyordu. İtiraz üzerine kabul edilen örneklerde ise birden fazla unsurun (kolçak biçimi + açı + çıta döşemesi; jut halat + görünür duy) birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan kümülatif farklılık belirleyici olmuştur.
Yenilik Değerlendirmesinde Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar
Her Tasarım Ayrı Ayrı Kıyaslanır
TÜRKPATENT’in yenilik incelemesinde önemli bir usul kuralı vardır: birden fazla önceki tasarımın özellikleri birleştirilerek tek bir karşılaştırma yapılamaz; her bir önceki tasarım ayrı ayrı kıyaslanır. Bu kural Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın Karen Millen Fashions vs Dunnes Stores kararına (C-345/13, 19.06.2014) dayanmaktadır.
Sadece Sunulan Görünüm Açısı Kıyaslanır
Başvuruda sadece ön perspektiften görünüm verilmişse, önceki tasarımların da yalnızca bu açıdan görünümüyle kıyaslama yapılır; önceki tasarımın diğer açılardan görünümleri dikkate alınmaz. Bu, görsel anlatımın neden bu kadar kritik olduğunu bir kez daha gösterir — yetersiz görünüm sunmak hem koruma kapsamını hem de yenilik değerlendirmesini etkiler.
Bilinen Bir Tasarımı Farklı Ürüne Uygulamak Yeniliği Sağlamaz
Tasarımın uygulandığı ürünün adı veya sınıfı koruma kapsamını etkilemez (SMK m. 61/3). Bilinen bir tasarım farklı bir ürüne uygulanırsa yenilik kriteri sağlanmaz — örneğin bilinen bir oyuncak araba tasarımının yaş pastaya uygulanması, AB Adalet Divanı’nın Easy Sanitary Solutions vs Group Nivelles kararına (C-361/15 P, 21.09.2017) göre yenilik kriterini karşılamaz.
12 Aylık Hoşgörü Süresi: Kendi Paylaşımınız Aleyhinize Sayılmaz
Yenilik kriterinin en pratik istisnası hoşgörü süresidir (grace period). Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru veya rüçhan tarihinden önceki 12 ay içinde tasarımcı veya halefi tarafından kamuya sunulmuşsa, bu açıklama tasarımın yeniliğini etkilemez (SMK m. 57/2).
Bu düzenlemenin amacı açıktır: tasarımcıya, tasarımını piyasada test etme ve ekonomik getirisini ölçme fırsatı vermek. Bir fuarda sergilenen, sosyal medyada paylaşılan veya kataloğa eklenen bir tasarım, paylaşım tarihinden itibaren 12 ay içinde başvuru yapılırsa yenilik kaybına uğramaz.
⚠️ Hoşgörü süresi yalnızca tasarımcının kendi paylaşımı için geçerlidir. Üçüncü bir kişi aynı veya benzer tasarımı bu 12 aylık süre içinde bağımsız olarak (kötü niyetli kopyalama olmadan) kamuya sunarsa, bu açıklama sizin başvurunuzun yeniliğini etkiler. En güvenli strateji, kamuya sunmadan önce başvuru yapmaktır.
Tasarımınızın yenilik kriterini karşılayıp karşılamadığına ilişkin ön araştırma için Av. Atakan AYLAR’dan destek alın.
Sıkça Sorulan Sorular
Tasarımım rengi dışında her şeyiyle aynı, tescil edilir mi?
Tasarımımı fuarda sergiledim, hâlâ başvuru yapabilir miyim?
Tasarımım reddedildi, itiraz etmeye değer mi?
Aynı tasarımı farklı bir ürün için kullanırsam yenilik kazanır mı?
Sonuç
Yenilik kriteri, görünüşte basit bir kural — “aynısı önceden kamuya sunulmamış olmalı” — gibi dursa da, uygulamada TÜRKPATENT’in “küçük ayrıntı” değerlendirmesi pek çok başvuruyu zorlu bir sınavdan geçirir. Yukarıdaki altı gerçek örnek gösteriyor ki, tek bir unsurdaki fark (bir delik, bir eğim, bir yaprak deseni) genellikle yetersizdir; birden fazla unsurun birlikte farklılaşması ise belirgin bir izlenim yaratabilir.
Başvuru öncesi kapsamlı bir ön araştırma yapmak, hangi unsurların asli ve hangilerinin küçük ayrıntı sayılacağını önceden tahmin etmek, hem ret riskini azaltır hem de gerekirse güçlü bir itiraz stratejisi kurmanızı sağlar.
Tasarım tescilinin temel kavramları için Endüstriyel Tasarım Tescili 2026 Rehberi‘ni, tasarım hakkının ihlal edilmesi durumunda izlenecek yol için Tasarım Hakkı İhlali: Hukuki Süreç ve Dava Rehberi 2026‘yı inceleyebilirsiniz. Tasarımınızın yenilik kriterini karşılayıp karşılamadığına ilişkin ön araştırma için Aylar Patent ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Görseller TÜRKPATENT Tasarım İnceleme Kılavuzu 2026’dan alınmıştır. Spesifik durumunuz için lütfen uzman görüşü alınız.