Marka Davasında Taraflar 2026 — Kısa Cevap
Marka davasında taraflar, uyuşmazlık konusu marka hakkının sahibi olarak korunma isteyen davacı (aktif husumet) ile bu hakkın kendisine karşı ileri sürülmesi gereken davalıdır (pasif husumet). Kimin davacı, kimin davalı olacağı dava türüne göre 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile belirlenir; yanlış tarafa açılan dava esastan reddedilir.
- Hükümsüzlük davası: Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları, ilgili kamu kurumları açar; davalı dava tarihinde sicilde kayıtlı marka sahibi veya hukuki halefleridir. TÜRKPATENT taraf gösterilmez (SMK m. 25/2–3).
- Tecavüz davası: Hak sahibi açar; sözleşmede aksi yoksa inhisari lisans alan kendi adına açabilir, inhisari olmayan lisans alan önce hak sahibine bildirim yapar ve üç ay bekler (SMK m. 149, 158).
- YİDK kararının iptali davası: Kurum kararından zarar gören açar; TÜRKPATENT ile başvuru veya marka sahibi zorunlu dava arkadaşı olarak birlikte davalıdır; mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir (SMK m. 156/2).
- Devir ve halefiyet: Husumet sicil kaydına göre belirlenir; dava sırasında marka devredilirse davacı davaya devralana karşı devam edebilir (Yargıtay HGK, 2011/46 K.).
- E-ticaret: Pazaryeri yer sağlayıcısı durdurma ve kaldırma talepleri bakımından davalı olabilir; tazminat için önceden uyarı aranır (Yargıtay 11. HD, K. 2024/2541).
- Yetki: Hak sahibinin açtığı davada davacının yerleşim yeri veya fiilin gerçekleştiği ya da etkilerinin görüldüğü yer; hak sahibine karşı açılan davada davalının yerleşim yeri (SMK m. 156/3 ve 156/5).
- Resmî ücret: Mahkeme davalarında yargı harçları ödenir; Kurum’a sunulan marka iptal talebinde 2026’da 35.320 TL iptal ücreti ve aynı tutarda emanet tutarı (toplam 70.640 TL), yayıma itiraz ücreti 1.150 TL’dir. Vekillik hizmet bedeli resmî ücretlere dahil değildir.
İçindekiler
- 1. Marka Davasında Taraflar: Aktif ve Pasif Husumet
- 2. Dava Türlerine Göre Taraflar, Mahkeme, Süre ve Dayanak
- 3. Davacı Tarafı: Kim Dava Açabilir?
- 4. Davalı Tarafı: Dava Kime Karşı Açılır?
- 5. Özel Durumlar: Devir, Mirasçı, Birleşme, Ortak Sahiplik, Yabancı Hak Sahibi
- 6. Husumet Hataları ve Sonuçları
- 7. Marka Davası Süreci Adım Adım
- 8. Husumet Konusunda Yargıtay Kararları
- 9. Sıkça Sorulan Sorular
- 10. Kaynaklar
Marka Davasında Taraflar: Aktif ve Pasif Husumet
Marka davasında taraflar, dava konusu hakkın sahibi olarak korunma isteyen kişi (davacı) ile bu hakkın kendisine karşı ileri sürülmesi gereken kişidir (davalı). Hukuk dilinde davacının bu sıfatına aktif husumet (aktif dava ehliyeti), davalınınkine pasif husumet denir. Taraf sıfatı, dava açma ehliyetinden farklıdır: bir şirketin dava ehliyeti tamdır, ama başka bir şirkete ait marka için tecavüz davası açma sıfatı yoktur.
Yargıtay’ın onadığı bir kararda Bölge Adliye Mahkemesi, taraf olarak gösterilen kişilerin “hakkın sahibi veya kendisine karşı hakkın himayesi istenmesi gereken kişiler olmadıkları belirlenir ise, davanın sıfat yokluğundan (husumetten) reddi gerektiği”, husumetten ret kararının usule değil esasa ilişkin olduğu ve husumetin yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetileceğini belirtmiştir (K. 2023/6913). Sonuç ağırdır: yanlış tarafa açılan dava yıllar süren yargılamanın sonunda reddedilebilir, karşı taraf vekâlet ücreti ödenir ve bu arada süreler işlemeye devam eder.
Bu yazı, dizinin merkez yazısıdır: her marka davası türünde kimin davacı, kimin davalı olacağını, hangi mahkemenin görevli ve yetkili olduğunu ve süreleri tek tabloda toplar; ardından husumet hatalarını ve özel durumları Yargıtay kararlarıyla açıklar. Somut dosyada tarafların belirlenmesi için bir marka avukatı ile sicil kayıtlarının birlikte incelenmesi gerekir. Dava türlerinin ayrıntıları dizinin diğer yazılarındadır: marka hükümsüzlük davası, marka hakkına tecavüz davası, tazminat, savunmalar ve ihtiyati tedbir.
Dava Türlerine Göre Taraflar, Mahkeme, Süre ve Dayanak
Marka uyuşmazlıklarında davacı ve davalı, dava türüne göre değişir: hükümsüzlükte sicil sahibi, tecavüzde fiili gerçekleştiren, Kurum kararlarına karşı davada ise Kurum ve başvuru sahibi birlikte davalıdır. Aşağıdaki tablo bütün dava türlerini aynı eksende karşılaştırır.
| Dava türü | Davacı | Davalı | Mahkeme ve yetki | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|---|---|
| Marka hükümsüzlüğü | Menfaati olanlar; Cumhuriyet savcıları; ilgili kamu kurum ve kuruluşları | Dava tarihinde sicilde kayıtlı marka sahibi veya hukuki halefleri; Kurum taraf değildir | Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi; davalının yerleşim yeri | Genel süre yok; beş yıl sessiz kalan önceki marka sahibi markasına dayanamaz, kötü niyet hâli hariç | SMK m. 25, 156/5 |
| Marka hakkına tecavüz (tespit, önleme, durdurma, kaldırma, el koyma, ilan) | Hak sahibi; aksi kararlaştırılmamışsa inhisari lisans alan; şartları varsa inhisari olmayan lisans alan | Tecavüz fiilini gerçekleştiren kişi; durdurma ve kaldırma bakımından yer sağlayıcı | Davacının yerleşim yeri, fiilin gerçekleştiği veya etkilerinin görüldüğü yer | Zamanaşımı TBK hükümlerine tabidir | SMK m. 29, 149, 156/3, 157, 158 |
| Maddi ve manevi tazminat | Hak sahibi; inhisari lisans alan | Tecavüz eden; yer sağlayıcı yalnızca uyarıya rağmen içeriği kaldırmamışsa | Tecavüz davasıyla aynı | Zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıl; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre | SMK m. 149/1-ç, 150, 157; TBK m. 72 |
| Tecavüz olmadığının tespiti | Menfaati olan herkes (kendisine karşı tecavüz davası açılmış olan hariç) | Sicile kayıtlı marka hakkı sahibi | Davalının (hak sahibinin) yerleşim yeri | Kanunda süre öngörülmemiştir | SMK m. 154, 156/5 |
| Kurum kararlarına karşı dava (YİDK kararının iptali) | Kurum kararından zarar gören taraf (ret kararı alan başvuru sahibi veya itirazı reddedilen önceki hak sahibi) | TÜRKPATENT ile karşı taraf başvuru veya marka sahibi birlikte (zorunlu dava arkadaşlığı) | Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi (görevli ve yetkili) | Önce Kurum içi itiraz: kararın bildiriminden itibaren 2 ay (m. 20/2); YİDK kararına karşı dava: bildirimden itibaren 2 ay | SMK m. 20, 156/2 |
| Kullanmama nedeniyle iptal | İlgili kişiler (TÜRKPATENT’e talep) | Talep tarihinde sicilde kayıtlı marka sahibi veya hukuki halefleri | Karar mercii TÜRKPATENT; kararlarına karşı yukarıdaki yol | Tescilden itibaren beş yıl kullanmama; iptal talep tarihinden itibaren etkili | SMK m. 9, 26, 27/2 |
| Haksız rekabet (marka tecavüzüyle birlikte) | Ekonomik menfaati zarar gören veya tehlikeye düşen kişi; şartları varsa müşteriler ve meslek kuruluşları | Haksız rekabet fiilini gerçekleştiren | Fikri ve sınai haklar mahkemesi tecavüz talebiyle birlikte bakar | TTK hükümlerine tabidir | TTK m. 54 vd. |
| Ceza yolu (marka hakkına tecavüz suçu) | Hak sahibinin şikâyeti; kamu davasını savcılık açar | Sanık (fiili gerçekleştiren) | Fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi; yoksa asliye ceza mahkemesi | Ceza mevzuatına tabidir | SMK m. 30, 156/1 |
Hak sahibinin Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, açacağı davalarda yetkili mahkeme sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yer, vekillik kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yerdir (SMK m. 156/4); hak sahibine karşı açılan davalarda da aynı kural uygulanır (m. 156/5). Kullanmama nedeniyle iptal yetkisini TÜRKPATENT, SMK m. 192 ve geçici m. 4 uyarınca 10.01.2024’ten itibaren kullanmaktadır.
Tablodaki dava türleri çoğu zaman aynı dilekçede birleştirilir. Örneğin önceki marka sahibi, sonraki markanın hükümsüzlüğünü, tecavüzün tespitini ve tazminatı birlikte talep eder; bu durumda her talebin davalısı ayrı ayrı belirlenmelidir. Sonraki markanın sicil sahibi bir şirket, fiilen kullanan ise başka bir şirket olabilir: hükümsüzlük talebi yalnızca sicil sahibine, tecavüz talebi kullanan şirkete yöneltilir. Ceza yolu için marka hakkına tecavüz suçu, dava öncesi ihtar için marka hakkının ihlali ve ihtarname yazılarımıza bakılabilir.
Davacı Tarafı: Kim Dava Açabilir?
Marka hakkına dayalı davaları kural olarak hak sahibi, yani sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişi açar; lisans alan, hukuki halef ve hükümsüzlükte menfaat sahibi ise kanunun saydığı şartlarla dava açabilir. Aşağıdaki tablo davacı olabilecek kişileri özetler.
| Taraf | Kim olabilir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Hak sahibi | Sicilde marka sahibi olarak kayıtlı gerçek veya tüzel kişi; birden fazla sahip varsa paydaşlar | SMK m. 7, 149 |
| İnhisari lisans alan | Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa hak sahibinin açabileceği bütün davaları kendi adına açar | SMK m. 158/1 |
| İnhisari olmayan lisans alan | Dava hakkı sözleşmede açıkça sınırlandırılmamışsa, hak sahibine bildirim yapar; hak sahibi kabul etmez veya üç ay içinde dava açmazsa bildirimi ekleyerek kendi adına ve kendi menfaati ölçüsünde dava açar | SMK m. 158/2 |
| Lisans alan (acil durum) | Ciddi zarar tehlikesinde üç ay dolmadan ihtiyati tedbir isteyebilir; tedbir verilirse dava açmaya da yetkilidir | SMK m. 158/3 |
| Hükümsüzlükte menfaat sahibi | Önceki tescilsiz kullanıcı, ticaret unvanı sahibi, eser sahibi, grup şirketi; Cumhuriyet savcıları ve ilgili kamu kurumları | SMK m. 25/2 |
| Hukuki halef | Markayı devralan (devir sicile işlendikten sonra), mirasçılar (birlikte), birleşmede devralan şirket | SMK m. 25/3, 26/3 (“hukuki halefler”); TMK m. 640 |
Lisans alan ne zaman kendi adına dava açabilir?
SMK m. 158, lisans türüne göre iki ayrı rejim kurar. İnhisari lisans alan, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa, üçüncü kişinin tecavüzü hâlinde hak sahibinin açabileceği davaları kendi adına açabilir. İnhisari olmayan lisans alan ise önce yapacağı bildirimle hak sahibinden davayı açmasını ister; hak sahibi bu talebi kabul etmez veya bildirimden itibaren üç ay içinde davayı açmazsa, bildirimi de ekleyerek kendi adına ve kendi menfaatlerinin gerektirdiği ölçüde dava açabilir ve dava açtığını hak sahibine bildirir. Lisans sözleşmesinin türü ve dava yetkisine ilişkin hükmü bu nedenle davanın ilk belgesidir; lisansın sicile kaydı ve sözleşme hükümleri için marka lisans sözleşmesi yazımıza bakılabilir.
Yargıtay’ın mülga 556 sayılı KHK dönemine ait bir kararında, sözleşmeyle kendisine dava açma hakkı tanınan lisans alanın tecavüz davası kabul edilmiş ve karar oyçokluğuyla onanmıştır; karşı oy yazısı ise lisansın inhisari nitelik taşımadığını ve inhisari olmayan lisans alanın her olayda önce hak sahibine bildirim yapması gerektiğini savunmuştur (K. 2021/7002). SMK m. 158/2 bugün bu bildirimi açıkça düzenlediğinden, inhisari olmayan lisans alanın bildirim ve üç aylık bekleme şartını belgeyle karşılaması en güvenli yoldur.
Marka sahibi şirketin ortağı veya grup şirketi dava açabilir mi?
Tecavüz davasında hayır: şirketin ayrı tüzel kişiliği vardır ve marka hakkı şirkete aittir. Markalarını dava açılmadan önce kendi ortağı ve yetkilisi olduğu şirkete devreden kişinin açtığı tecavüz davası, aktif husumet yokluğundan reddedilmiş ve bu karar onanmıştır (K. 2023/6913). Hükümsüzlük davasında ise ölçüt “menfaat”tir; Yargıtay, başvuru sahibinin grup şirketi olduğunu ileri süren davacının menfaatinin TTK m. 195 vd. çerçevesinde araştırılması gerektiğine hükmetmiştir (Yargıtay 11. HD, K. 2023/5784; ayrıntı hükümsüzlük yazısında).
Marka hakkı ile haksız rekabet farkı: Marka hakkına dayalı talepler yalnızca hak sahibini (ve kanunun saydığı lisans alanı) korur. Haksız rekabet hükümleri ise ekonomik menfaati zarar gören veya tehlikeye düşen herkesi korur (TTK m. 54 vd.). Marka sahibi olmayan bir kullanıcı, marka hakkına dayanamasa da şartları varsa haksız rekabet talebinde bulunabilir.
Davalı Tarafı: Dava Kime Karşı Açılır?
Davalı, talebin niteliğine göre belirlenir: hükümsüzlük ve iptal taleplerinde sicil kaydı, tecavüz ve tazminat taleplerinde fiili gerçekleştiren kişi, Kurum kararlarına karşı davada ise Kurum ile karşı taraf birlikte davalıdır.
- Hükümsüzlük: Dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiler veya hukuki halefleri (SMK m. 25/3). Markası şirket adına kayıtlıysa şirket yöneticisi davalı olamaz; yönetim kurulu başkanı yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddi gerektiği gerekçesiyle Yargıtay kararı bozmuştur (K. 2025/2162).
- TÜRKPATENT: Hükümsüzlük davasında taraf gösterilmez (SMK m. 25/3). YİDK kararının iptali davasında ise Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre “TPMK ve marka yahut başvuru sahipleri zorunlu dava arkadaşı”dır (K. 2022/905). Kurum’u hükümsüzlük davasında davalı göstermenin sonucu, Kurum lehine vekâlet ücretidir.
- Tecavüz eden: Markayı izinsiz kullanan, satan, ithal eden veya reklamını yapan kişi (SMK m. 29). Üretici ile satıcı ayrı kişilerse her biri kendi fiilinden sorumludur.
- E-ticaret ve yer sağlayıcı: Pazaryeri yer sağlayıcısı, sitesindeki tecavüz oluşturan içerik bakımından durdurma, önleme ve kaldırma taleplerinde kusur aranmaksızın davalı olabilir; maddi ve manevi tazminattan sorumlu tutulması için ise önceden uyarılmış ve içeriği makul sürede kaldırmamış olması gerekir (K. 2024/2541). İçeriği yükleyen satıcıya karşı açılacak tam kapsamlı dava için satıcı kimliği dava öncesinde tespit edilmelidir. Ayrıca bkz. sosyal medyada marka ihlali.
- Kullanmama nedeniyle iptal: Talep tarihinde sicildeki sahip veya hukuki halefleri; inceleme sırasında hak sahibi değişirse sicilde görünen kişiye karşı devam edilir (SMK m. 26/3 ve 26/6).
Özel Durumlar: Devir, Mirasçı, Birleşme, Ortak Sahiplik, Yabancı Hak Sahibi
Marka sahibinin değiştiği veya birden fazla kişi olduğu durumlarda husumet, değişikliğin dava açılmadan önce mi sonra mı gerçekleştiğine ve sicile işlenip işlenmediğine göre belirlenir.
Dava açılmadan önce yapılan, sicile işlenmemiş devir
Marka sicili kamu güvenine dayanır ve sicilde malik görünen kişi markanın sahibi sayılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, üçüncü kişilerin dava açarken husumeti sicilde hak sahibi olarak kayıtlı kişiye yöneltmesi gerektiğini ve sicile yansımayan devrin “sadece sözleşmenin tarafları yönünden bağlayıcı olup, üçüncü kişilerin hukukunu etkilemeyeceğini” kabul etmiştir (HGK, K. 2011/46). SMK m. 25/3 de hükümsüzlük davasının dava tarihinde sicilde kayıtlı kişiye açılacağını açıkça düzenler. Devralan taraf bakımından sonuç şudur: devri hemen sicile işletmeyen yeni sahip, kendisini ilgilendiren bir davadan haberdar olmayabilir.
Dava sırasında yapılan devir
Dava açıldıktan sonra marka devredilir ve devir sicile işlenirse, davacı seçimlik hakka sahiptir: davaya markayı devralana karşı devam edebilir veya devreden aleyhine davayı tazminat davasına dönüştürebilir. HGK, bu seçimlik hakkın kullanılmasında yeni bir dava açmaya gerek olmadığını, davanın devralana karşı “kaldığı yerden” sürdürüleceğini belirtmiştir. Karar mülga HUMK m. 186’ya dayanır; bugün aynı kurum HMK m. 125’te (dava konusunun devri) düzenlenmiştir. Davacı tarafında da durum benzerdir: Bölge Adliye Mahkemesi, davacının dava açıldıktan sonra devraldığı markaya dayanamayacağını kabul etmiş, Yargıtay davacının temyiz itirazlarını reddetmiştir (Yargıtay 11. HD, K. 2025/5647). Devralanın, devredenin beş yıllık sessizliğinin sonuçlarına katlanacağına ilişkin karar için hükümsüzlük yazısına bakınız.
Mirasçılar
Marka sahibi gerçek kişinin ölümüyle marka hakkı mirasçılara geçer. Paylaşmaya kadar mirasçılar tereke üzerinde elbirliğiyle hak sahibidir (TMK m. 640); bu nedenle davayı kural olarak bütün mirasçılar birlikte açar veya mirasçılara atanan temsilci açar. Davalı tarafta ise hükümsüzlük davası, sicilde kayıtlı murisin hukuki halefleri olan mirasçıların tamamına yöneltilmelidir. Veraset belgesi ve mirasçıların tamamının davaya dahil edilmesi, ileride taraf eksikliği tartışmasını önler.
Şirket birleşmesi ve bölünme
Birleşmede devrolunan şirketin malvarlığı, markaları dahil, külli halefiyet yoluyla devralan şirkete geçer; devralan şirket SMK m. 25/3 ve 26/3’teki “hukuki halef” sıfatıyla davalı veya davacı olur. Yine de marka sicilinin güncellenmesi ihmal edilmemelidir: sicilde eski unvan görünürken açılan davalarda tebligat ve husumet tartışması yaşanabilir.
Ortak marka sahipliği ve ortak davalı
Marka birden fazla kişi adına kayıtlıysa, hükümsüzlük davası sicildeki sahiplerin hepsine karşı açılmalıdır. Buna karşılık sicilde sahip olarak görünmeyen kişi davalı yapılamaz: Yargıtay, markayı kendi adına değil yönetim kurulu başkanı olduğu şirket adına tescil ettiren kişi hakkında hükümsüzlük davasının pasif husumet yokluğundan reddedilmesi gerektiğine hükmetmiştir (K. 2025/2162). Aynı kişinin tecavüz fiilini bizzat gerçekleştirdiği ileri sürülüyorsa, bu talep hükümsüzlük talebinden ayrı olarak ona yöneltilebilir.
Yabancı hak sahibi
Hak sahibinin Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, açacağı davalarda yetkili mahkeme sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yer mahkemesidir; vekillik kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (SMK m. 156/4). Yabancı marka sahibine karşı açılacak davalarda da aynı kural uygulanır (m. 156/5).
Husumet Hataları ve Sonuçları
Husumet hatası, davanın esastan reddine, karşı taraf lehine vekâlet ücretine ve çoğu zaman kaçırılmış sürelere yol açar; taraf değişikliği ise ancak sınırlı hâllerde mümkündür. Uygulamada en sık görülen altı hata şunlardır:
- Hükümsüzlük davasında TÜRKPATENT’i davalı göstermekKurum yönünden dava husumetten reddedilir ve Kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilir (SMK m. 25/3; 11. HD, K. 2024/5728).
- YİDK kararının iptali davasında başvuru sahibini davaya dahil etmemekKurum ile başvuru veya marka sahibi zorunlu dava arkadaşıdır; biri eksikse taraf teşkili sağlanmadan karar verilemez (K. 2022/905).
- Markayı devretmiş kişinin kendi adına dava açmasıMarka hakkı devralan şirkete geçmişse, devredenin o şirketin ortağı veya yetkilisi olması aktif husumet kazandırmaz (K. 2023/6913).
- Sicilde görünmeyen yönetici veya ortağı hükümsüzlük davasında davalı yapmakBu kişi yönünden dava pasif husumet yokluğundan reddedilir (K. 2025/2162).
- Pazaryerine tazminat davası açıp satıcıyı araştırmamakUyarı yapılmamışsa yer sağlayıcıdan tazminat alınamaz; basit bir araştırmayla bulunabilecek satıcı yerine yer sağlayıcıyı hedef almak, sonradan taraf değişikliği talebinin reddine yol açabilir (K. 2024/2541).
- İnhisari olmayan lisans alanın bildirimsiz dava açmasıSMK m. 158/2’deki bildirim ve üç aylık bekleme yapılmadan açılan dava husumet itirazıyla karşılaşır; acil durumda m. 158/3 uyarınca önce ihtiyati tedbir istenebilir.
Taraf değişikliği bir kurtarma yolu değildir. HMK m. 124’e göre taraf değişikliği kural olarak karşı tarafın açık rızasına bağlıdır; rıza yoksa hâkim, ancak dava açılırken taraf gösterilmesinde kabul edilebilir bir yanılgı veya maddi hata bulunması ve dürüstlük kuralına aykırılık olmaması hâlinde buna karar verebilir. Yargıtay’ın onadığı pazaryeri kararında, internet sitesinde yapılacak basit bir araştırmayla bulunabilecek satıcı yerine yer sağlayıcıya dava açılması “kabul edilebilir bir yanılgı” sayılmamış ve taraf değişikliği talebi reddedilmiştir (K. 2024/2541). Doğru taraf, dava açılmadan önce sicil kaydı ve satıcı bilgileri üzerinden belirlenmelidir.
Sınıf sayısına göre ödenecek resmî tutarları marka tescil ücreti rehberimizde hesaplayabilirsiniz.
Marka Davası Süreci Adım Adım
Marka davası; tarafların ve sürelerin belirlenmesi, dava dilekçesi, ön inceleme, bilirkişi incelemesi, karar ve kanun yolları aşamalarından oluşur. Husumet her aşamada resen gözetildiğinden, ilk adım en kritik adımdır.
Sicil, sözleşme ve satıcı tespiti
TÜRKPATENT sicilinden markaların güncel sahibi, devir ve lisans kayıtları alınır; lisans sözleşmesinin türü ve dava yetkisi incelenir; e-ticaret ihlallerinde satıcının unvanı ve vergi bilgisi tespit edilir. İnhisari olmayan lisans alan için bildirim ve üç aylık süre bu aşamada başlatılır.
Dava dilekçesi ve talep-davalı eşleştirmesi
Her talep doğru davalıya yöneltilir: hükümsüzlük sicil sahibine, tecavüz ve tazminat fiili gerçekleştirene, YİDK kararının iptali Kurum ile karşı tarafa. Yetkili mahkeme SMK m. 156’ya göre seçilir; gerekirse ihtiyati tedbir talep edilir.
Cevap ve ön inceleme
Davalı husumet itirazını, sessiz kalma ve kullanmama def’ilerini cevap dilekçesinde ileri sürer. Ön incelemede dava şartları, husumet ve uyuşmazlık noktaları belirlenir; tarafların dayandığı lisans ve devir sözleşmeleri dosyaya alınır.
Bilirkişi incelemesi
Benzerlik, karıştırılma ihtimali, kullanım delilleri ve zarar hesabı için bilirkişi raporu alınır. Rapordan sonra ilk kez ileri sürülen savunmalar savunmanın genişletilmesi yasağına takılabilir.
Karar, istinaf ve temyiz
İlk derece kararına karşı Bölge Adliye Mahkemesine istinaf, ardından Yargıtay 11. Hukuk Dairesine temyiz yolu açıktır. İncelenen kararların künyelerinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi kararlarını Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin, İstanbul mahkemelerinin kararlarını İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin incelediği görülmektedir.
Kesinleşme ve sicile işlenme
Hükümsüzlük kararı kesinleşince mahkeme kararı Kurum’a resen gönderir ve marka sicilden terkin edilir (SMK m. 27/6–7). Tecavüz kararında ilan talebi, kararın kesinleşmesinden sonra üç ay içinde kullanılmazsa düşer (SMK m. 149/3).
Davanın doğru taraflarla, doğru mahkemede ve süresinde açılması için Aylar Patent’in marka avukatı kadrosuyla görüşebilirsiniz.
0541 723 85 52 — Avukat görüşmesi
Avukat ve marka vekili · TÜRKPATENT Sicil No: 2890 · Marka avukatı hizmetimiz
Husumet Konusunda Yargıtay Kararları
Aşağıdaki altı karar, marka davalarında husumetin nasıl belirlendiğini ve hatalı taraf gösterilmesinin sonuçlarını göstermektedir. Hukuk Genel Kurulu kararı mülga 556 sayılı KHK ve HUMK dönemine aittir; ilkeleri bugün SMK m. 25/3 ve HMK m. 125’te karşılığını bulur.
| Konu | Sonuç | Karar |
|---|---|---|
| Sicile işlenmemiş devir; dava sırasında devralana karşı devam | Direnme bozuldu | HGK K. 2011/46 |
| YİDK iptal davasında Kurum ve başvuru sahibi zorunlu dava arkadaşıdır | Bozma | 11. HD K. 2022/905 |
| Sicilde görünmeyen yönetici hükümsüzlük davasında davalı olamaz | Bozma | 11. HD K. 2025/2162 |
| Markayı devretmiş ortak, tecavüz davası açamaz | Onama (husumetten ret) | 11. HD K. 2023/6913 |
| Pazaryeri yer sağlayıcısının sorumluluğu ve taraf değişikliği | Onama (kısmen kabul) | 11. HD K. 2024/2541 |
| Sözleşmeyle dava yetkisi verilen lisans alanın davası | Onama (oyçokluğu) | 11. HD K. 2021/7002 |
1. Sicil kaydı ve dava sırasında devir
Hükümsüzlüğü istenen marka dava açılmadan önce devredilmiş, ancak devir sicile işlenmemişti; dava sicildeki sahibe karşı açıldı, devir yargılama sırasında sicile işlendi. Yerel mahkeme husumet yokluğundan ret kararında direndi. HGK, üçüncü kişilerin husumeti sicilde kayıtlı kişiye yöneltmesi gerektiğini ve “Dava tarihi itibariyle davacının sicilde kayıtlı marka hakkı sahibine husumet yöneltmiş olması o tarihteki kayıt durumu itibariyle doğrudur” diyerek, davacının seçimlik hakkını kullanmasıyla davaya devralan şirkete karşı devam edilmesi gerektiğine karar verdi. Davacının ayrıca devralana karşı aynı nitelikte ikinci bir dava açmış olması da bu hakkı ortadan kaldırmadı. Karar metni
2. Kurum kararlarına karşı davada taraf teşkili
Davacı, YİDK kararının iptali ile davalı markanın hükümsüzlüğünü aynı davada istemişti. İlk kararın yalnızca Kurum tarafından temyiz edilmesiyle hükümsüzlüğe ilişkin kısım kesinleşmişti. Daire, “YİDK kararlarının iptaline ilişkin davalarda, TPMK ve marka yahut başvuru sahipleri zorunlu dava arkadaşı olup; hükümsüzlük davalarında ise husumet yalnızca marka sahibine düşmektedir” diyerek, bozmadan sonra iki talebi birlikte reddeden ve her iki davalı için yargılama giderine hükmeden kararı resen bozdu. Karar metni
3. Pasif ve aktif husumet hataları
Ortaklığı protokolle sona eren taraflardan biri, ortak markanın esas unsurunu içeren markayı yönetim kurulu başkanı olduğu şirket adına tescil ettirmişti. Mahkemeler hem şirket hem yönetici yönünden davayı kabul etti. Yargıtay, şirket yönünden kararı onarken, SMK m. 25/3 uyarınca hükümsüzlük davasının sicildeki sahibe açılacağını, yöneticinin “sicilde marka sahibi olarak görünmemektedir” tespitine dayanarak onun yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddedilmesi gerektiğine hükmetti. Karar metni
Davacı, dayandığı iki markayı dava açılmadan önce noter sözleşmesiyle ortağı ve yetkilisi olduğu şirkete devretmişti. İlk derece mahkemesi, marka sahibi şirketin ayrı tüzel kişiliği bulunduğunu belirterek davayı aktif husumet yokluğundan reddetti. Bölge Adliye Mahkemesi, husumetten ret kararının esasa ilişkin olduğunu ve husumetin “yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen gözetilmesi gereken bir husus” olduğunu belirterek istinafı reddetti; Yargıtay onadı. Davacının sonradan inhisari lisans sözleşmesine dayanması sonucu değiştirmedi. Karar metni
4. E-ticaret ve lisans alan
Davacı, tecavüz oluşturan ürünlerin satıldığı pazaryeri işletmecisine karşı dava açmış, yargılamada ürünlerin başka bir şirketçe satıldığını öğrenince taraf değişikliği istemişti. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi; yer sağlayıcının devam eden tecavüz yönünden tespit, durdurma, önleme ve sonuçların ortadan kaldırılması taleplerinden “kusurunun varlığı ya da yokluğuna bakılmaksızın sorumlu olduğu”nu, maddi ve manevi tazminattan sorumlu tutulması için ise önceden uyarılması ve içeriği makul sürede kaldırmasının istenmesi gerektiğini belirtti. Basit bir araştırmayla satıcının tespit edilebileceği gerekçesiyle taraf değişikliği talebi reddedildi. Yargıtay kararı onadı. Karar metni
Markanın dava dışı sahibinden noter onaylı lisans sözleşmesiyle kullanım ve dava açma yetkisi alan işletme, karşısında aynı ibareyle döner satan şirkete karşı tecavüzün tespiti, men’i ve manevi tazminat davası açtı. Mahkeme davayı kısmen kabul etti ve Daire çoğunluğu kararı onadı. Karşı oy yazısı, sözleşmenin inhisari lisans niteliğinde olmadığını; mülga 556 sayılı KHK m. 21/7 uyarınca inhisari olmayan lisans alanın “her bir olayda öncelikle marka sahibine durumu Noter ihtarnamesiyle bildirerek” dava açmasını istemesi gerektiğini ve lisans alanın manevi tazminat isteyemeyeceğini savundu. Bugün aynı mesele SMK m. 158/2 ile düzenlenmiştir. Karar metni
Kararlardan çıkan sonuçlar
- Davalıyı sicil belirler. Hükümsüzlükte dava tarihindeki sicil kaydı esastır; devir sicile işlenmemişse eski sahip, yargılamada işlenmişse devralan davalı olur.
- Talebe göre davalı seçin. Aynı dilekçedeki YİDK iptali, hükümsüzlük ve tecavüz talepleri farklı davalılara yöneltilir.
- Şirket ile ortağını ayırın. Ortak, yönetici veya grup şirketi, şirketin marka hakkına kendiliğinden ortak olmaz; hükümsüzlükte ise menfaat ayrıca araştırılır.
- Lisans sözleşmesini davadan önce okuyun. İnhisari lisans alan kendi adına dava açar; inhisari olmayan lisans alan bildirim ve üç aylık süreyi beklemelidir.
- E-ticarette önce uyarın, sonra dava açın. Yer sağlayıcıya karşı tazminat için uyarı şarttır; satıcıyı dava öncesinde tespit edin.
Karar metinleri Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’nden alınmıştır. Yayımlanan metinlerde bazı marka ve taraf adları anonimleştirilmiştir. Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyada taraflar sicil kayıtları ve sözleşmeler üzerinden ayrıca belirlenmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Marka davasında taraflar kimlerdir?
Aktif husumet ve pasif husumet ne demektir?
Lisans alan marka tecavüz davası açabilir mi?
Marka hükümsüzlük davasında TÜRKPATENT davalı gösterilir mi?
YİDK kararının iptali davası kime karşı açılır?
Marka devredilmiş ama sicile işlenmemişse dava kime açılır?
Şirket ortağı veya yöneticisi marka davasında taraf olabilir mi?
Trendyol gibi pazaryerlerine marka davası açılabilir mi?
Marka sahibi ölürse dava kim tarafından açılır?
Marka davasında yetkili mahkeme nasıl belirlenir?
Yanlış kişiye açılan marka davası düzeltilebilir mi?
Kaynaklar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (m. 7, 9, 20, 25, 26, 27, 29, 30, 149, 150, 154, 156, 157, 158, 192, geçici m. 4)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 124, 125)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 72); 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 640); 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 54 vd., 195 vd.)
- TÜRKPATENT 2026 Marka İşlem Ücretleri
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 11. Hukuk Dairesi kararları: Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (her kararın bağlantısı ilgili kartta yer almaktadır)
İlgili Rehberler
- Marka Hükümsüzlük Davası Dilekçesi: Nasıl Hazırlanır? Örnek Yapı ve Kontrol Listesi (2026)
- Marka Hükümsüzlük Davasında Zamanaşımı ve 5 Yıllık Sessiz Kalma Kuralı (2026)
- Markamı Başkası Tescil Ettirdi: Önce Kullanan Ne Yapabilir? (2026)
- Distribütör veya Temsilci Markayı Kendi Adına Tescil Ettirdi: Hükümsüzlük ve Devir (2026)
- Marka Tecavüzü Tazminatı: Hesaplama Yöntemleri ve Kararlardaki Tutarlar
- Marka Davasında Savunma: Davalının Def’ileri, Karşı Dava ve Yargıtay Kararları