Marka Hakkına Tecavüz Davası: Marka Hakkı İhlalinde Adım Adım Rehber (2026)

Hazırlayan: Av. Atakan Aylar, Ankara Barosu (sicil no 40239) ve TÜRKPATENT marka vekili (sicil no 2890) · Son güncelleme: 1 Kasım 2026 · Yargıtay kararları Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki tam metinlerinden incelenmiştir.

1 Temeller

Marka hakkına tecavüz nedir? Önce basit bir örnekle

Marka hakkına tecavüz, tescilli bir markanın sahibinin izni olmadan, ticaret alanında aynı veya karıştırılacak kadar benzer bir işaretle kullanılmasıdır. Günlük dilde buna marka hakkı ihlali, markaya tecavüz ya da kısaca marka ihlali de denir; kanundaki teknik terim “tecavüz”dür. Bu ihlale karşı açılan hukuk davasının adı marka hakkına tecavüz davası ya da marka ihlali davasıdır; iki ifade aynı davayı anlatır.

Dayanak, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’dur (SMK). Kanunun 7. maddesi marka sahibine, başkalarının markasını izinsiz kullanmasını önleme hakkı verir; 29. maddesi hangi fiillerin tecavüz sayılacağını sayar; 149. maddesi ise marka sahibinin mahkemeden neler isteyebileceğini düzenler. Bu üç madde, rehber boyunca sık sık karşımıza çıkacak.

Tescil, bir işaretin Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından marka olarak resmî sicile kaydedilmesidir. Tescilli marka, sahibine belirli mal ve hizmetler için o işareti kullanma konusunda bir tür tekel tanır: aynı işareti ya da tüketiciyi yanıltacak kadar benzerini başkası, izin almadan aynı veya benzer ürünlerde kullanamaz.

Kerem Bey’in sorusunun cevabı, bu rehberin konusu olan marka hakkına tecavüz davasıdır. Bu davada mahkeme önce kullanımın gerçekten tecavüz olup olmadığını belirler; tecavüz varsa kullanımı yasaklar, taklit ürünlere el konulmasına, internet içeriklerinin kaldırılmasına ve zararın ödenmesine karar verebilir. Kesinleşen karar gazetede ilan da ettirilebilir.

Marka hakkına tecavüz davası, esas bakımından haklı olunsa bile usul hatalarına açık bir davadır: davayı kimin açacağı, kime karşı açılacağı, hangi şehirde açılacağı ve hangi taleplerin arabuluculuğa tabi olduğu doğru kurulmazsa haklı bir dava bile esasa girilmeden reddedilebilir. Bu nedenle dosyanın baştan bir marka avukatı ile planlanması, sonradan düzeltilmesi güç hataları önler.

Marka hakkı nereden doğar? Tescil neden şarttır?

Marka hakkı tescille doğar; SMK m. 7/1’e göre marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Yani bir işareti yıllardır kullanıyor olmanız, tek başına size marka hakkına tecavüz davası açma imkânı vermez. Davanın ilk şartı, dayanılan markanın davacı adına sicilde kayıtlı olmasıdır.

Tescilden doğan haklar, tescilin Resmî Marka Bülteni’nde yayımlandığı tarihten itibaren hüküm ifade eder (SMK m. 7/4). Henüz tescil edilmemiş bir başvurunun sahibi de tamamen korumasız değildir: başvurunun Bültende yayımlanmasından sonra gerçekleşen fiiller için tazminat davası açabilir. Ancak mahkeme, tescil yayımlanmadan bu davada karar veremez; başvuru reddedilirse dayanak da ortadan kalkar.

Örnek senaryodaki Kerem Bey’in markası 25. ve 35. sınıflarda tescilli olduğu için dava açma şartını taşır. Peki “Sedir” adını hiç tescil ettirmemiş olsaydı? Bu durumda tescile dayanan SMK m. 149 talepleri ileri sürülemezdi; başka yollar değerlendirilirdi:

• Haksız rekabet davası: Tescilsiz bir işaretin taklidi, şartları varsa Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) m. 54 ve devamındaki haksız rekabet hükümlerine göre durdurulabilir. Burada korunan, marka hakkı değil dürüst rekabet düzenidir.
• Önceki kullanıma dayalı hükümsüzlük: Karşı taraf aynı işareti kendi adına tescil ettirmişse, sizden önce ticarette kullanılan tescilsiz işaret üzerinde elde edilmiş hak, onun markasının hükümsüzlüğü için dayanak olabilir (SMK m. 6/3, 25). Bu yol marka hükümsüzlük davası rehberimizde anlatılmıştır.

Tescilli ve tescilsiz işaret arasındaki bu fark, davada taraf ve dayanak seçimini de belirler; ayrıntılar marka davalarında taraflar yazımızdadır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025 tarihli iki kararında oy çokluğuyla, tescilli bir marka söz konusu olduğunda aynı fiil için SMK hükümleriyle birlikte ayrıca haksız rekabet hükümlerinin uygulanamayacağını kabul etmiştir (K. 2025/5580; ayrıca K. 2025/3684). Bu nedenle tescilli markada dilekçenin omurgası SMK olmalıdır.

Marka hangi kullanımlara karşı korunur?

Tescilli marka üç tür kullanıma karşı korunur: aynı işaretin aynı mal veya hizmette kullanılması, karıştırılma ihtimali doğuran benzer kullanım ve tanınmış markanın itibarından haksız yararlanan kullanım (SMK m. 7/2). Bu üç hâl, marka hakkının “koruma alanını” oluşturur. Aşağıdaki şema bu alanı içten dışa doğru gösterir.

Birinci hâl — aynı işaret, aynı mal veya hizmet (m. 7/2-a): “Sedir Ayakkabı” markasının başka biri tarafından ayakkabı üzerinde aynen kullanılması bu kapsamdadır. Burada ayrıca karıştırılma ihtimali araştırılmaz; aynılık yeterlidir.

İkinci hâl — benzer işaret veya benzer ürün (m. 7/2-b): İşaret birebir aynı değil ama benzerse (örneğin “Sedirr Shoes”), ya da ürünler aynı değil ama benzerse (örneğin ayakkabı yerine terlik), belirleyici soru karıştırılma ihtimalidir. Karıştırılma ihtimali, ortalama tüketicinin iki işaretin aynı işletmeden geldiğini sanması ya da aralarında ekonomik bir bağ bulunduğunu düşünmesi tehlikesidir; kanun buna “ilişkilendirilme ihtimali” de dahil eder. Değerlendirme işaretlerin görsel, işitsel ve kavramsal benzerliği ile mal ve hizmetlerin benzerliği birlikte ele alınarak yapılır; ölçütler marka benzerliği ve iltibas yazımızda anlatılmıştır.

Üçüncü hâl — tanınmış marka (m. 7/2-c): Türkiye’de tanınmışlık düzeyine ulaşmış bir marka, farklı mal ve hizmetlerde de korunur. Haklı bir sebep olmaksızın yapılan kullanım markanın itibarından haksız yarar sağlıyor, itibarına zarar veriyor veya ayırt edici karakterini zedeliyorsa, ürünlerin farklı olması sonucu değiştirmez. Tanınmışlığın nasıl ispat edileceği tanınmış marka rehberimizdedir.

Koruma alanı, tescildeki mal ve hizmet listesiyle doğrudan bağlantılıdır. Kerem Bey’in markası yalnızca 25. ve 35. sınıflardaysa, “Sedir” adının bir mobilya mağazasında kullanılması kural olarak tecavüz değildir; tanınmışlık ispat edilmedikçe koruma ayakkabı ve giyime benzer ürünlerle sınırlı kalır.

2 Tecavüz sayılan fiiller

Hangi fiiller marka hakkına tecavüz sayılır?

SMK m. 29/1 dört grup fiili marka hakkına tecavüz sayar: markayı m. 7’deki biçimlerde izinsiz kullanmak, markayı taklit etmek, taklit ürünleri bilerek veya bilmesi gerekerek satmak ve lisans haklarını aşmak. Dava dilekçesinde davalının fiilinin bu bentlerden hangisine girdiği açıkça gösterilmelidir. Aşağıdaki şema, tecavüz sayılan fiilleri ve marka sahibinin engelleyemediği kullanımları yan yana gösterir.

Birinci bentteki “m. 7’deki biçimler”, ticaret alanındaki kullanım listesidir (SMK m. 7/3). Kanuna göre şu fiiller yasaklanabilir: (a) işaretin mal veya ambalaja konulması; (b) işaretli malların piyasaya sürülmesi, teslim teklifi, bu amaçla stoklanması veya işaret altında hizmet sunulması; (c) işaretli malların ithali veya ihracı; (ç) işaretin iş evrakında ve reklamlarda kullanılması; (d) internette alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük veya benzeri biçimde ticari etki yaratacak kullanım; (e) işaretin ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılması; (f) işaretin hukuka aykırı karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması.

Burada iki ifade önemlidir. “Ticaret alanında” kullanım, ekonomik bir faaliyet çerçevesindeki kullanımdır; kişisel ve ticari olmayan bir kullanım bu kapsama girmez. “İzinsiz” ise marka sahibinin rızası olmadan demektir; daha önce verilmiş bir izin varsa, iznin sona erdiği tarih tecavüzün başlangıcı olur.

İktibas ve iltibas: aynen kullanma ile karıştırılacak kadar benzerini kullanma

İktibas, markanın aynen kullanılmasıdır; iltibas ise markanın karıştırılacak kadar benzerinin kullanılmasıdır. Bu iki terim SMK m. 30/1’de, marka hakkına tecavüz suçunun tanımında geçer ve hukuk davalarında da yerleşik olarak kullanılır. “Sedir Ayakkabı” yazılı taklit kutular iktibasa, “Sedirr Shoes” adı ise iltibasa örnektir.

İltibas değerlendirmesinde markaların bütünü esas alınır, ancak tüketicinin aklında kalan asıl unsur belirleyicidir. Yargıtay’ın onadığı “KISIK ATEŞ” kararında, davalının aynı ibareli markasının davacının önceki tarihli “KISIK ATEŞ” esas unsurlu markalarıyla ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma ihtimali taşıdığı kabul edilmiş; davalının internet sitesindeki “KISIK ATEŞ” hâkim unsurlu kullanımı da tecavüz sayılmıştır (K. 2024/7701). Ortak unsurun tanımlayıcı ya da zayıf bir kelime olması ise sonucu değiştirebilir; bu nedenle benzerlik iddiası uzman bilirkişi incelemesine dayandırılmalıdır.

İnternette marka ihlali: alan adı, anahtar sözcük, sosyal medya

İnternette markanın alan adı, yönlendirici kod veya anahtar sözcük olarak ticari etki yaratacak biçimde kullanılması, hakkı veya meşru bağlantısı olmayan kişi tarafından yapılıyorsa tecavüz sayılır (SMK m. 7/3-d). Yargıtay kararları bu bendi somut olaylarda şöyle uygulamıştır:

• Reklam kelimesi: Rakip markanın esas unsuru olan “JOLLY” ibaresinin bir arama motorunun reklam sisteminde anahtar sözcük olarak kullanılıp kullanıcıların davalının sitesine yönlendirilmesi tecavüz sayılmış, bu kullanımın engellenmesine karar verilmiştir (K. 2022/7681).
• Algoritma ve ispat: Buna karşılık, davalının reklam hesabındaki anahtar kelime listesinde davacı markası bulunmadığı, reklamın arama motorunun “geniş eşleşme” algoritmasıyla gösterildiği bir dosyada dava reddedilmiştir (K. 2024/8637). Yani ekran görüntüsü tek başına yetmeyebilir; reklam hesabının bilirkişiye incelettirilmesi gerekebilir.
• Sitede indeksleme: Markanın, bu markayı taşımayan ürün ve kategoriler için arama motoru indekslemesinde kullanılması tecavüz sayılmıştır (K. 2025/5580).
• Alan adı: Bayi olduğunu kabul eden davalının markayı alan adında ve sitesinde kullanması (K. 2025/5652) ve orijinal ürün satan davalının markayı alan adında aynen kullanması tecavüz sayılmıştır (K. 2025/3684; ayrıntı marka davasında savunmalar).

Kanun “benzeri biçimde” kullanımı da saydığı için, sosyal medyada hesap adı, kullanıcı adı veya sayfa adı olarak yapılan ve ticari etki yaratan kullanım da bu bent kapsamında değerlendirilebilir. Ekran kayıtlarının nasıl delil hâline getirileceği ve platformlara bildirim adımları sosyal medyada marka ihlali rehberimizde anlatılmıştır.

Markanın ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılması

Başkasına ait tescilli markanın ticaret unvanında veya işletme adında kullanılması da tecavüz sayılabilir (SMK m. 7/3-e). Ticaret unvanı, bir tacirin ticaret siciline kayıtlı resmî adıdır; işletme adı ise tabelada ve tanıtımda kullanılan addır. Ticaret siciline kayıt yaptırmış olmak, başkasının markasını kullanma hakkı vermez.

Yargıtay’ın onadığı bir kararda, davacının tescilli markasının davalı şirketin logosunda ve ticaret unvanında kullanılması tecavüz sayılmış; ibarenin davalının logosundan ve ticaret unvanından kaldırılmasına, internet sitesinden çıkarılmasına ve tazminata hükmedilmiştir (K. 2024/8314). Bu nedenle dilekçede, unvandaki kullanımın kaldırılması ayrıca ve açıkça talep edilmelidir. Örnek senaryodaki İzmir’deki mağaza “Sedirr Ayakkabıcılık” unvanıyla tescil edilmişse Kerem Bey bu talebi de dilekçesine eklemelidir.

Ters durumda, yani önce sizin unvanınız varken başkası aynı adı marka olarak tescil ettirmişse, izlenecek yol farklıdır; bu konu ticaret unvanım marka tescil edildi, ne yapmalıyım? yazımızda ele alınmıştır.

Taklit ürünü satan, depolayan veya ithal eden de sorumlu mu?

Evet; taklit ürünü üretmeyen ama satan, dağıtan, ithal eden veya ticari amaçla elde bulunduran kişi de, ürünün taklit olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde bu fiilleri işliyorsa tecavüz etmiş sayılır (SMK m. 29/1-c). “Bilmesi gerektiği” ölçüsü, satıcının mesleğinin gerektirdiği özeni göstermesini ifade eder. Ticari işletmesini ilgilendiren faaliyetlerde tacirden “basiretli bir iş adamı” gibi davranması beklenir (TTK m. 18/2); incelenen kararlardan birinde ilk derece mahkemesi de satıcının sorumluluğunu bu yükümlülüğün ihlaline dayandırmış, ancak davalının işyeri sahibi değil çalışan olduğu anlaşılınca dava husumetten reddedilmiştir (K. 2025/6558).

Uygulamada satıcının bilgisini ispatlamanın en güçlü yollarından biri ihtarnamedir: kendisine ürünlerin taklit olduğu yazılı olarak bildirildiği hâlde satışa devam eden kişi bakımından “bilme” şartı kolaylıkla gösterilir. Fatura ve irsaliyeler ise satıcının ürünü kimden aldığını ortaya koyarak üreticinin de davaya dahil edilmesini sağlar.

Lisans sözleşmesinin sınırlarını aşmak

Lisans, marka sahibinin markasını belirli şartlarla başkasına kullandırmasıdır. Lisans alan kişi, sözleşmeyle verilen hakları izinsiz genişletir veya üçüncü kişilere devrederse bu da tecavüz sayılır (SMK m. 29/1-ç). Örneğin yalnızca terlik için lisans alan bir işletmenin markayı bot üretiminde de kullanması ya da lisansını izinsiz bir başka şirkete devretmesi bu kapsamdadır.

Lisans sözleşmesinde kapsamın (mal ve hizmetler, bölge, süre, alt lisans yetkisi) yazılı ve açık biçimde belirlenmesi, bu tür uyuşmazlıkları önlemenin en etkili yoludur; ayrıntılar marka lisans sözleşmesi yazımızdadır.

Hangi kullanımlar marka hakkına tecavüz sayılmaz?

Marka sahibi, dürüst ve ticari hayatın olağan akışına uygun kullanımları ve kendisinin piyasaya sürdüğü orijinal ürünlerin yeniden satışını engelleyemez. Kanun bu sınırları iki maddede çizer.

• Dürüst kullanım (SMK m. 7/5): Dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde yapılmak şartıyla (a) gerçek kişinin kendi adını veya adresini belirtmesi, (b) malın türü, kalitesi, miktarı, amacı, değeri, coğrafi kaynağı, üretim zamanı gibi özelliklerine ilişkin açıklamalar ve (c) özellikle aksesuar, yedek parça veya eşdeğer parçalarda ürünün kullanım amacını belirtmek için markanın kullanılması engellenemez.
• Hakkın tükenmesi (SMK m. 152): Marka sahibi tarafından veya onun izniyle Türkiye’de piyasaya sürülen bir ürünün sonraki satışları kural olarak marka sahibinin yasaklama hakkının dışında kalır. Orijinal ürün satan bir mağaza, markayı ürünü tanıtmak için kullanabilir.

Bu istisnaların sınırı “ölçülülük”tür. Yargıtay’ın düzelterek onadığı bir kararda, orijinal oyuncakların internetten satışı tükenme nedeniyle tecavüz sayılmamış, ancak markanın alan adında ticari etki yaratacak şekilde aynen kullanılması tecavüz kabul edilmiştir (K. 2025/3684). Alternatif kalıp ürünleri satan bir davalının rakip markayı alan adında, sosyal medyada ve orijinal ürün fotoğraflarıyla birlikte kullanması da m. 7/5 kapsamında dürüst bir yedek parça tanıtımı sayılmamıştır (K. 2025/4170). İki kararın ayrıntısı marka davasında savunmalar yazımızdadır.

3 Hangi yollar var?

Marka hakkı ihlalinde hangi hukuki yollar vardır?

Marka hakkı ihlaline karşı dört temel yol vardır: hukuk mahkemesinde marka hakkına tecavüz davası, dava öncesinde veya sırasında ihtiyati tedbir, savcılığa ceza şikâyeti ve gümrükte durdurma başvurusu. Bu yollar birbirinin alternatifi değildir; dosyanın ihtiyacına göre birlikte veya art arda kullanılabilir. Aşağıdaki şema dört yolu, amaçları ve dayanakları ile birlikte gösterir.

Bu rehberin ağırlığı hukuk davasıdır; çünkü marka sahibinin zararını alabildiği, kullanımı kalıcı olarak yasaklatabildiği ve hükmü ilan ettirebildiği yol budur. Ceza şikâyeti ve tedbir ise davayı destekleyen, delil ve hız sağlayabilen araçlardır. Şimdi bu yolları tek tek ele alalım.

Hukuk davası mı, ceza şikâyeti mi?

Hukuk davası ile ceza şikâyeti farklı sonuçlar doğurur: hukuk davası marka sahibinin zararını giderir ve kullanımı yasaklatır, ceza yargılaması ise tecavüz edene hapis ve adli para cezası verilmesini sağlar. İki yol aynı fiil için birlikte işletilebilir. Marka hakkına tecavüz suçu SMK m. 30’da düzenlenmiştir ve fıkralar arasındaki ceza farkına dikkat edilmelidir:

Yani taklit ürün üretip satmanın cezası 1–3 yıl hapistir; 2–4 yıllık ceza yalnızca başkasının markası üzerinde yetkisiz devir, lisans veya rehin gibi tasarruflar için öngörülmüştür. Bu iki fıkrayı birleştirip “1–4 yıl” demek kanuna uygun değildir.

Ceza yolunun dört özelliği vardır. Birincisi, soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır (m. 30/6); savcılık kendiliğinden harekete geçmez. İkincisi, cezaya hükmedilebilmesi için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (m. 30/5). Üçüncüsü, taklit malı satan kişi kaynağını bildirerek üreticinin ortaya çıkmasını ve mallara el konulmasını sağlarsa cezaya hükmolunmaz (m. 30/7). Dördüncüsü, suç tüzel kişi yararına işlenmişse tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirlerine hükmolunur (m. 30/4).

Ceza dosyası hukuk davası için de önem taşır: şikâyet üzerine yapılan aramada el konulan ürünler, tutanaklar ve şüphelinin ifadesi, hukuk davasında davalının kim olduğunu ve fiilin kapsamını gösteren delillere dönüşebilir. Öte yandan fiilin suç oluşturması, tazminat talebinde daha uzun ceza zamanaşımının uygulanmasını da sağlayabilir. Suçun unsurları ve şikâyet süreci marka hakkına tecavüz suçu ve cezası yazımızda anlatılmıştır.

Marka hakkı ihlalinde ihtarname göndermek zorunlu mu?

Hayır; SMK, marka hakkına tecavüz davasının açılmasını ihtarname gönderilmesi şartına bağlamamıştır ve ihtarname gönderilmeden de dava açılabilir. Bununla birlikte ihtarname, üç noktada davayı doğrudan etkileyen bir delildir.

• İznin sona erdiğinin ispatı: Daha önce kullanıma izin verilmiş veya göz yumulmuşsa, iznin kalktığı tarih tecavüzün başlangıcıdır. “UÇAN SÜPÜRGE” kararında izinle yapılan kullanım tecavüz sayılmamış, ancak iznin kaldırıldığını bildiren ihtarnameden sonraki kullanımın tecavüz oluşturduğu kabul edilmiştir (K. 2023/6260).
• Satıcının bilgisinin ispatı: m. 29/1-c satıcı için “bildiği veya bilmesi gerektiği” şartını arar; ihtarnameden sonra satışa devam eden kişi bakımından bu şart kolaylıkla gösterilir.
• Pazaryerinin sorumluluğu: Pazaryeri, satıcıların içeriklerini barındıran bir yer sağlayıcıdır ve içerikleri denetleme yükümlülüğü yoktur. Sorumluluğu, ihlal hakkında somut olarak haberdar edildiği hâlde içeriği kaldırmamasına bağlıdır; bildirilen içerikleri makul sürede kaldıran pazaryerine karşı açılan dava reddedilmiştir (K. 2025/3386).

İhtarnamenin dayanılan tescilleri, ihlal edilen kullanımı ve verilen süreyi açıkça göstermesi gerekir. Ölçüsüz bir ihtar karşı tarafın “tecavüz olmadığının tespiti” davası açmasına yol açabileceği için metin dikkatle kurulmalıdır. İçerik ve örnek yapı için marka hakkının ihlali ve ihtarname yazımıza bakabilirsiniz.

İhtiyati tedbir ve gümrükte durdurma nasıl işler?

İhtiyati tedbir, dava sonuçlanmadan önce tecavüz oluşturan kullanımın mahkeme kararıyla geçici olarak durdurulmasıdır; gümrükte durdurma ise taklit ürünlerin sınırda, piyasaya girmeden önce bekletilmesidir. Marka davaları uzun sürebildiği için bu iki araç, zararın büyümesini önlemenin başlıca yollarıdır.

İhtiyati tedbir (SMK m. 159): Dava açma hakkı olan kişi, dava açılmadan önce veya dava sırasında tedbir isteyebilir. Talep eden, tecavüzün Türkiye’de gerçekleşmekte olduğunu veya gerçekleşmesi için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığını ispat etmelidir. Tedbir olarak özellikle tecavüzün durdurulmasına, ürünlere ve üretim araçlarına gümrük ve serbest bölgeler dahil her yerde el konulmasına karar verilebilir. Tedbiri isteyen, haksız çıkarsa karşı tarafın uğrayacağı zarara karşı kural olarak teminat gösterir (HMK m. 392). Dava açılmadan önce tedbir alınmışsa esas dava iki hafta içinde açılmalıdır (HMK m. 397).

Gümrükte durdurma: Hak sahibinin başvurusu üzerine gümrük idaresi, marka hakkını ihlal ettiğinden şüphelenilen eşyanın işlemlerini durdurabilir. Durdurmanın hak sahibine tebliğinden itibaren çabuk bozulabilir eşyada üç iş günü, diğer eşyada on iş günü içinde mahkemeden ihtiyati tedbir kararı getirilmezse eşyanın işlemleri beyan sahibinin talebine göre yapılır; haklı bir mazeret varsa bu süre on iş gününe kadar uzatılabilir (Gümrük Kanunu m. 57/3). Bu süreler kısa olduğu için gümrük başvurusu yapılmadan önce tedbir dilekçesi ve delilleri hazır tutulmalıdır.

Tedbirin şartları, teminat, itiraz ve haksız tedbir tazminatı marka davasında ihtiyati tedbir rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

4 Davayı açmak

Marka hakkına tecavüz davasını kim açar, kime karşı açılır?

Marka hakkına tecavüz davasını kural olarak sicilde kayıtlı marka sahibi açar; dava, tecavüz fiilini kendi adına gerçekleştiren kişiye karşı yöneltilir. Taraf seçimindeki bir hata, davanın esasa hiç girilmeden “husumet yokluğundan” reddine yol açar. Husumet, davanın doğru kişi tarafından (aktif husumet) ve doğru kişiye karşı (pasif husumet) açılmasıdır. Aşağıdaki tablo tecavüz davasına özgü taraf kurallarını ve bunları gösteren kararları bir arada verir.

Tablodan çıkan iki pratik kural vardır. Davacı tarafta, markayı fiilen kullanan şirket ile sicildeki sahip farklıysa dava açılmadan önce ya marka şirkete devredilmeli ya da inhisari lisans kurulup sicile işlenmelidir. Davalı tarafta ise tabela, fatura, vergi levhası, ticaret sicil kaydı ve pazaryeri mağaza bilgileri araştırılarak işletmenin gerçek sahibi belirlenmelidir. Dava açıldığı tarihte ölmüş bir kişiye yöneltilen davanın usulden reddedildiği de görülmüştür (K. 2024/8662).

Üretici ile satıcı aynı davada birlikte davalı gösterilebilir; mahkeme her birinin sorumluluğunu ayrı ayrı belirler. Pazaryerinde satış yapan bir mağaza için davalı, kural olarak mağazayı işleten satıcıdır; pazaryeri ise ancak bildirime rağmen içeriği kaldırmamışsa davaya dahil edilmelidir. Tüm dava türleri için taraf kuralları marka davalarında taraflar yazımızda karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.

Marka ihlali davası hangi mahkemede, hangi şehirde açılır?

Marka ihlali davası fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde açılır; davacı, kendi yerleşim yeri, hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği yer veya fiilin etkilerinin görüldüğü yer mahkemesinden birini seçebilir (SMK m. 156/1, 156/3). Burada iki ayrı soru vardır: hangi tür mahkeme (görev) ve hangi şehirdeki mahkeme (yetki).

Görev: Marka davalarına ihtisas mahkemesi olan fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi (FSHHM) bakar; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi görevlidir (m. 156/1). İncelenen kararlardan birinde dava Isparta 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmüştür. Ceza davaları için ise fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi, bulunmayan yerde asliye ceza mahkemesi görevlidir.

Yetki: Hak sahibinin üçüncü kişiler aleyhine açacağı davalarda yetkili mahkeme üçtür (m. 156/3):

• Davacının yerleşim yeri: Bölge Adliye Mahkemesi, davalının kendi yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğu itirazını reddederek davacının kendi yerleşim yerinde dava açmasını m. 156/3’e uygun bulmuş; karar onanmıştır (K. 2024/7701).
• Fiilin gerçekleştiği yer: Taklit ürünün satıldığı mağazanın veya deponun bulunduğu yer.
• Etkilerinin görüldüğü yer: İnternet satışında, satışın yapıldığı ve etkilerin görüldüğü yer olarak davacının bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu kabul edilmiştir (K. 2025/5580).

Davacının Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, dava tarihinde sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yer, vekil kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yer (Ankara) mahkemesi yetkilidir (m. 156/4). Ankara mahkemeleri hakkında bilgi için Ankara fikri ve sınai haklar mahkemeleri yazımıza bakabilirsiniz.

Marka hakkına tecavüz davasında arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Yalnızca para talepleri için zorunludur: marka hakkına tecavüz nedeniyle tazminat istenecekse dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; tecavüzün tespiti, önlenmesi ve durdurulması talepleri ise arabuluculuğa tabi değildir. Bu ayrım, kanundaki iki hükmün birlikte okunmasından çıkar:

• TTK m. 4/1-d: Fikri mülkiyet hukukuna dair mevzuatta öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. Marka davaları bu kapsamdadır.
• TTK m. 5/A (1): Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Yani maddi ve manevi tazminat talebi arabuluculuk kapsamındadır; tespit, men ve ref ise “bir miktar para” konulu olmadığından kapsam dışındadır. Peki ikisi aynı dilekçede istenirse ne olur? Yargıtay’ın onadığı “KISIK ATEŞ” kararında Bölge Adliye Mahkemesi, davada hükümsüzlük, tecavüzün tespiti, men ve tazminat taleplerinin birlikte ileri sürüldüğünü (HMK m. 110, davaların yığılması) belirtmiş ve şu sonuca varmıştır: tazminat istemleri tek başına arabuluculuğa tabi olsa da, “arabuluculuğa tabi olmayan bir dava ile birlikte açılan tahsil davası da arabuluculuk dava şartına tabi olmayacağından” davalının itirazı yerinde değildir (K. 2024/7701).

Bölge Adliye Mahkemesinin bu gerekçesi Yargıtay’ca onanmıştır; tespit ve men talepleriyle birlikte açılan tazminat davasında arabuluculuk itirazına karşı önemli bir dayanaktır. Yine de dava şartı eksikliği davanın usulden reddine yol açabileceğinden, tazminat talebi bulunan dosyalarda dava öncesinde arabulucuya başvurmak ihtiyatlı bir yoldur. Öte yandan yalnızca tazminat istenecekse (örneğin tecavüz daha önce başka bir kararla tespit edilmiş ve sadece zarar talep ediliyorsa) arabuluculuk dava şartıdır ve atlanırsa dava usulden reddedilebilir. Arabuluculuk görüşmesinde anlaşma sağlanamadığına ilişkin son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi gerekir. Arabuluculuk süreci aynı zamanda karşı tarafın ihlali kabul edip kullanımı bırakması için bir fırsattır; örnek senaryodaki gibi çok sayıda kullanım varsa, bazı kullanımlar bu aşamada sona erdirilebilir.

Marka hakkına tecavüz davasında mahkemeden neler istenebilir?

Marka sahibi, SMK m. 149/1’de sayılan tespit, önleme, durdurma, kaldırma ve tazminat, elkoyma, mülkiyet, imha ve ilan taleplerinden dosyasına uyanları aynı davada birlikte isteyebilir. Mahkeme talep edilmeyen bir şeye hükmedemeyeceği için her talep dilekçede ayrı ayrı ve açıkça yazılmalıdır. Aşağıdaki şema talepleri ve ilan süresini bir arada gösterir.

Uygulamada talepler davanın amacına göre bir araya getirilir. “KISIK ATEŞ” dosyasında tecavüzün tespiti, önlenmesi, durdurulması, internet adresine erişimin engellenmesi, maddi ve manevi tazminat ve hükmün ilanına birlikte karar verilmiştir (K. 2024/7701). Başka bir dosyada ise bunlara ek olarak ürünlere ve tanıtım malzemelerine el konulmasına ve ibarenin logo ile ticaret unvanından kaldırılmasına hükmedilmiştir (K. 2024/8314).

Marka hakkına tecavüz davası ne zamana kadar açılabilir?

SMK, marka hakkına tecavüz davası için özel bir dava açma süresi öngörmez; tecavüz devam ettiği sürece tespit ve men talepleri zamanaşımına uğramaz, tazminat talepleri ise haksız fiil zamanaşımına (TBK m. 72) tabidir. Bu genel kuralın yanında, uzun süre ses çıkarmamanın sonuçları ayrıca değerlendirilir. Aşağıdaki şema süre kurallarını bir arada gösterir.

Zamanaşımı: Yargıtay’ın onadığı bir kararda, davalının ihlal oluşturan fiillerinin “devam eden niteliği gereği” zamanaşımının söz konusu olmadığı kabul edilmiştir (K. 2025/4170; kart savunmalar yazısında). Tazminat bakımından zamanaşımı itirazı özellikle talebin ıslahla artırıldığı aşamada gündeme gelir; marka hakkına tecavüz SMK m. 30/1’de suç olarak tanımlandığı için, Yargıtay’ın onadığı kararda 8 yıllık ceza zamanaşımı uygulanmış ve ıslaha karşı itiraz reddedilmiştir (K. 2025/5652).

Sessiz kalma: Sessiz kalma, marka sahibinin tecavüzü bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde uzun süre itiraz etmemesidir; dayanağı hakkın kötüye kullanılması yasağıdır (TMK m. 2). Bu konuda Yargıtay kararları tek yönlü değildir. “UÇAN SÜPÜRGE” kararında Bölge Adliye Mahkemesi, Yargıtay uygulamasında yaklaşık beş yıl olarak kabul edilen sessiz kalma süresinin dolmadığını belirtmiştir (K. 2023/6260). Başka bir dosyada ise Daire önce “tecavüz devam ettiği sürece sessiz kalma yoluyla hak kaybı olmaz” diyerek ret kararını bozmuş; bozmaya uyularak verilen kabul kararını incelediği ikinci kararında ise somut olayda sessiz kalma yoluyla hak kaybı oluştuğunu belirtmekle birlikte, bozmaya uyulmuş olması nedeniyle kararı onamıştır (K. 2024/8314).

Bu tablodan çıkan pratik sonuç şudur: ihlali öğrendiğiniz anda yazılı itiraz edin ve tarihleri belgeleyin. Yargıtay’ın onadığı bir kararda, ticari ilişki nedeniyle katlanılan kullanıma karşı gönderilen ihtarname muvafakatin geri alınması sayılmış ve dava makul sürede açılmış kabul edilmiştir (K. 2025/4170).

5 Dava süreci

Bütçe planlaması için marka tescil ücreti rehberimizdeki hesaplama tablosuna bakabilirsiniz.

Marka hakkına tecavüz davası nasıl ilerler?

Marka hakkına tecavüz davası; delil toplama, isteğe bağlı ihtarname, tazminat talebi varsa arabuluculuk, dava dilekçesi, cevap, bilirkişi incelemesi, ilk derece kararı, istinaf ve temyiz aşamalarından geçerek kesinleşir. Aşağıdaki şema bu yolu adım adım gösterir; ardından her adımı kısaca açıklıyoruz.

1. Delil toplamaSicil kaydı, satın alınan taklit ürün, fatura, ekran kayıtları ve gerekirse mahkeme eliyle delil tespiti. Delil kaybolma tehlikesi varsa ihtiyati tedbir de bu aşamada istenir.
2. İhtarname (isteğe bağlı)Dava şartı değildir; ancak iznin sona erdiğini, satıcının bilgisini ve pazaryerinin haberdar edildiğini ispatlar.
3. Arabuluculuk (yalnız para talepleri)Tazminat istenecekse dava öncesinde arabulucuya başvurulur ve son tutanak dilekçeye eklenir (TTK m. 5/A).
4. Dava dilekçesiYetkili mahkeme (m. 156/3), dayanılan tescil, davalı fiilinin m. 29’daki karşılığı, m. 149’daki talepler ve tazminatta seçilen hesap yöntemi açıkça yazılır.
5. Cevap ve dilekçelerDavalı tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verir; zorunlu hâlde bir defaya mahsus en çok bir ay ek süre verilebilir (HMK m. 127). Dilekçeler tamamlandıktan sonra iddia ve savunma kural olarak genişletilemez (HMK m. 141).
6. Ön inceleme ve bilirkişiUyuşmazlık noktaları belirlenir; benzerlik, karıştırılma ihtimali, ürünün orijinalliği, internet kayıtları ve tazminat miktarı uzman bilirkişilerce incelenir. Taraflar rapora itiraz edebilir, ek rapor alınabilir.
7. İlk derece kararıMahkeme tespit, men, ref, tazminat, elkoyma, imha ve ilan taleplerinin her biri hakkında ayrı ayrı karar verir.
8. İstinaf ve temyizİlk derece kararına karşı istinaf incelemesini bölge adliye mahkemesi, temyiz incelemesini Yargıtay 11. Hukuk Dairesi yapar. Kesinlik sınırının altında kalan kararlar temyiz edilemez.
9. Kesinleşme ve ilanKarar kesinleşince ilan hakkı üç ay içinde kullanılır (m. 149/3); el konulan ürünler hakkında verilen karar uygulanır.

Islah, yani talebin dava sırasında bir defaya mahsus artırılması, tazminat bakımından önemlidir: dava “şimdilik” kaydıyla düşük bir tutarla açılıp bilirkişi hesabından sonra artırılabilir; bu durumda zamanaşımı itirazına karşı tarihler dosyada belgelenmelidir.

Marka hakkına tecavüz nasıl ispat edilir? Delil kontrol listesi

Davacı, markasının tescilli olduğunu, davalının bu markayı veya benzerini izinsiz kullandığını ve kullanımın davalıya ait olduğunu ispat etmelidir. İspat yükü davacıdadır; en güçlü deliller, dava açılmadan önce mahkeme eliyle tespit ettirilen ve kaynağı belli olan delillerdir. Aşağıdaki liste dava öncesinde hazırlanması gerekenleri sıralar.

1. Tescil belgesi ve güncel sicil kaydıSahiplik, tescil kapsamı ve lisans kayıtları gösterilir; sicildeki sahip ile davacı arasındaki uyumsuzluk davayı usulden düşürür.
2. Mahkeme eliyle delil tespitiDavalının işyerinde, deposunda veya internet sitesinde değişik iş dosyasıyla tespit yaptırılması; “JOLLY” dosyasında davacı, arama motoru reklamlarını dava öncesinde değişik iş dosyasıyla tespit ettirdiğini belirtmiştir (K. 2022/7681).
3. Satın alınan ürün, fatura ve irsaliyeSatıcının ürünü kimden aldığını gösteren belgeler üreticinin de davaya dahil edilmesini sağlar.
4. Reklam hesabı incelemesiAnahtar sözcük iddiasında ekran görüntüsü yetmeyebilir; davalının reklam hesabındaki anahtar kelime listesi ve eşleşme ayarları bilirkişiye incelettirilmelidir (K. 2024/8637).
5. İnternet ve sosyal medya kayıtlarıYargıtay, üçüncü kişilerin paylaşımlarından davalının ancak bağlantı şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya konursa sorumlu tutulabileceğini belirtmiştir (K. 2025/265).
6. Ticari defter ve belgelerHak sahibi, tazminat hesabı için tazminat yükümlüsünün elindeki belgelerin mahkemeye sunulmasını isteyebilir (SMK m. 150/3).
7. Ceza dosyasıŞikâyet üzerine el konulan ürünler ve tutanaklar hukuk davasında delil olur; davalının işyeri sahibi mi çalışan mı olduğunu da gösterir (K. 2025/6558).
8. İhtarname ve yazışmalarİznin kalktığı tarihi, satıcının bilgisini ve sessiz kalma savunmasına karşı itirazın zamanını gösterir.

Delillerin kaybolma tehlikesi varsa delil tespiti ihtiyati tedbirle birlikte istenebilir. Pratik ilk adımlar için markam taklit ediliyor ne yapmalıyım rehberimiz de yol göstericidir.

Davalı marka hakkına tecavüz davasında ne savunabilir?

Davalının başlıca savunmaları; davacının markasını kullanmadığı def’i, dürüst kullanım, hakkın tükenmesi, karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı, husumet ve yetki itirazları ile zamanaşımı ve sessiz kalmadır. Bunların bir kısmı usule, bir kısmı esasa ilişkindir; hepsinin cevap dilekçesinde bildirilmesi gerekir. Davalı için adım adım kontrol listesi Bölüm 8’dedir (dava açıldıysa).

Bunlar arasında en teknik olanı kullanmama def’idir (SMK m. 29/2). Def’i, davalının ileri sürmesi gereken ve mahkemenin kendiliğinden dikkate almadığı bir savunmadır. Davacının markası beş yıldan uzun süredir tescilliyse davalı, davacıdan markayı ciddi biçimde kullandığını ispat etmesini isteyebilir; beş yıllık süre dava tarihine göre hesaplanır. Davacı kullanımı ispatlayamazsa koruma, kullanılmayan mal ve hizmetler bakımından ileri sürülemeyebilir.

Bir savunma ise kanunla açıkça kapatılmıştır: davalı, kendi adına sonraki tarihte tescil edilmiş bir markanın bulunmasını tecavüz davasında savunma olarak ileri süremez (SMK m. 155). Böyle bir durumda davacının yapması gereken, tecavüz davasıyla birlikte davalının markasının hükümsüzlüğünü de istemektir. Savunmaların tamamı, karar örnekleriyle birlikte marka davasında savunmalar yazımızda anlatılmıştır.

Marka ihlali davası ne kadar sürer, masrafı nedir?

Kanunda marka ihlali davası için bir yargılama süresi öngörülmemiştir; süre mahkemenin iş yüküne, bilirkişi incelemesinin kapsamına, tarafların itirazlarına ve kararın istinaf ile temyiz aşamalarından geçip geçmemesine göre değişir. Bu nedenle kesin bir süre vermek doğru olmaz. Süreyi uzatan başlıca etkenler; ek bilirkişi raporu gerektiren itirazlar, tebligat sorunları, yanlış davalı veya yetki nedeniyle yeniden başlayan dosyalar ve bozma kararlarıdır.

Masraflar da dosyaya göre belirlenir: dava açılırken yatırılan harçlar, tebligat ve bilirkişi giderleri, delil tespiti ve ihtiyati tedbir giderleri ile tedbir için gösterilecek teminat başlıca kalemlerdir. Tazminat talebinde harç, talep edilen tutara bağlıdır; bu nedenle dava “şimdilik” kaydıyla düşük bir tutarla açılıp sonradan ıslahla artırılabilir. Davayı kaybeden taraf, yargılama giderlerinden ve karşı taraf vekâlet ücretinden sorumlu tutulur. Vekillik hizmet bedeli bu resmî giderlere dahil değildir.

Süreyi kısaltmanın en etkili yolu, dosyanın baştan doğru kurulmasıdır: doğru davacı, doğru davalı, yetkili mahkeme, eksiksiz delil ve açık talepler. Usulden ret kararı, aynı uyuşmazlığın yeniden başlaması demektir.

6 Tazminat

Marka tecavüzünde tazminat nasıl hesaplanır?

Marka tecavüzünde maddi tazminat, hak sahibinin fiili kaybı ile yoksun kalınan kazancından oluşur ve yoksun kalınan kazanç kanundaki üç yöntemden biriyle hesaplanır; ayrıca manevi tazminat da istenebilir (SMK m. 149/1-ç, 150, 151). Bu bölüm konunun kısa bir özetidir; ayrıntılı anlatım ve kararlar marka tecavüzü tazminatı rehberimizdedir.

Yoksun kalınan kazancın üç hesap yöntemi şunlardır (m. 151/2): hak sahibinin, tecavüz edenin rekabeti olmasaydı elde edebileceği muhtemel gelir; tecavüz edenin elde ettiği net kazanç; ya da tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesiyle kullanmış olsaydı ödemesi gereken makul lisans bedeli. Seçim hak sahibine aittir ve dilekçede belirtilmelidir. Taklit ürünün kötü kalitesi veya uygun olmayan biçimde piyasaya sürülmesi markanın itibarını zedelerse ayrıca itibar tazminatı istenebilir (m. 150/2). Hesaplamanın ayrıntısı üç hesap yöntemi başlığında anlatılmıştır.

İncelenen kararlarda hükmedilen tutarlar fikir vermesi için şöyledir:

Son satırdaki karar önemli bir noktayı gösterir: mali bilirkişi incelemesine rağmen davalının net kazancı tespit edilemediğinde mahkeme, markanın kullanım süresini ve ticari etkisini gözeterek TBK m. 50 ve 51 uyarınca maddi tazminatı takdiren belirlemiş; bu yaklaşım istinafta ve Yargıtay’da onanmıştır (K. 2024/7701). Yani zararın tam olarak hesaplanamaması, tazminat talebinin reddi sonucunu doğurmamıştır.

7 Yargıtay ne diyor?

Yargıtay kararlarında marka hakkına tecavüz davası

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2022–2026 yıllarında verdiği aşağıdaki on karar, marka hakkına tecavüz davasında taraf, internet kullanımı, arabuluculuk, yetki ve süre kurallarının uygulamada nasıl işlediğini gösterir. Olayları mülga 556 sayılı KHK dönemine ait kararlarda ilgili hükümlerin bugünkü SMK karşılığı kartta belirtilmiştir. Özet tablodaki bağlantılar ilgili karar kartına götürür.

1. Taraflar: davayı kim açar, kime karşı açılır?

2. İnternette marka hakkına tecavüz

3. Arabuluculuk, yetki ve birlikte açılan talepler

4. İhtarname, sessiz kalma ve zamanaşımı

Karar metinleri Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’nden alınmıştır. Yayımlanan metinlerde bazı marka ve taraf adları anonimleştirilmiştir. Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi sicil kayıtları ve delilleriyle ayrıca değerlendirilir.

8 Strateji

Markanız taklit ediliyorsa: ilk adımlar

Markanız taklit ediliyorsa ilk iş, sicil kaydınızı kontrol edip ihlali delillendirmek ve kimin sorumlu olduğunu belgeyle belirlemektir; dava, tedbir veya şikâyet kararı bu temel üzerine kurulur. Aşağıdaki sıra, Bölüm 2–6’da anlatılan kuralları uygulamaya çevirir.

1. Sicilinizi kontrol edinMarka kimin adına, hangi sınıflarda ve hangi mal ve hizmetler için tescilli? Kullanan şirket ile sicildeki sahip farklıysa devir veya inhisari lisans konusunu dava öncesinde çözün.
2. Kullanımı sınıflandırınAynı işaret mi, benzer işaret mi? Ürün, tabela, unvan, alan adı, reklam kelimesi, sosyal medya hesabı mı? Her kullanım m. 7/3’teki bir bende karşılık gelmelidir.
3. Delilleri toplayınÜrünü fatura karşılığı satın alın, ekran kayıtlarını tarihli alın, gerekirse mahkeme eliyle delil tespiti yaptırın.
4. Sorumluyu belirleyinÜretici, satıcı, ithalatçı ve internet sitesi sahibini ticaret sicili, vergi levhası ve mağaza bilgileriyle tespit edin; çalışan değil işletme sahibi davalıdır.
5. Bildirim ve ihtarPazaryerine somut ihlal bildirimi yapın; gerekiyorsa kullanıcıya ihtarname gönderin. Göz yumulmuş bir kullanım varsa iznin kalktığını yazılı bildirin.
6. Hızlı koruma gerekir mi?Zarar büyüyorsa ihtiyati tedbir, sınırda ürün varsa gümrük başvurusu, caydırıcılık gerekiyorsa ceza şikâyeti değerlendirilir.
7. Talepleri ve yetkiyi planlayınTespit, men, ref, elkoyma, tazminat ve ilan taleplerini; yetkili mahkemeyi (m. 156/3) ve tazminat için arabuluculuk adımını belirleyin.

Size marka hakkına tecavüz davası açıldıysa ne yapmalısınız?

Size marka hakkına tecavüz davası açıldıysa ilk iş, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren işleyen iki haftalık cevap süresini kaçırmadan savunmayı kurmaktır (HMK m. 127). Bu süre içinde ileri sürülmeyen savunmalar, sonradan savunmanın genişletilmesi yasağına takılabilir (HMK m. 141). Savunma kurulurken şu sorular cevaplanmalıdır:

• Davacı gerçekten marka sahibi mi? Sicil kaydını kontrol edin; davacı şirket marka sahibi değil ve inhisari lisansı da yoksa aktif husumet itirazında bulunun.
• Davacı markasını kullanıyor mu? Davacının markası beş yıldan uzun süredir tescilliyse kullanmama def’ini cevap dilekçesinde açıkça ileri sürün (m. 29/2).
• Kullanımınız istisna kapsamında mı? Kendi adınızı veya ürün özelliğini dürüstçe belirtme (m. 7/5) ya da orijinal ürünün yeniden satışı (m. 152) söz konusu mu?
• İşaretler ve ürünler gerçekten benzer mi? Ortak unsurun zayıflığını, ayırt edici ek unsurları ve mal-hizmet farkını delillendirin.
• Doğru kişi misiniz, doğru mahkeme mi? İşletme sahibi değilseniz pasif husumet, m. 156/3’e uymayan bir yerde dava açılmışsa yetki itirazını ilk dilekçede bildirin.
• Süre savunması var mı? Davacının kullanımınızı uzun süredir bildiğini gösteren belgeler ve tazminat bakımından zamanaşımı değerlendirilmelidir.

Kendi adınıza tescilli bir marka bulunması tek başına savunma değildir (m. 155); ancak o tescil davacınınkinden önceyse, durum hükümsüzlük ve öncelik yönünden ayrıca değerlendirilmelidir. Davacı ve davalı açısından hangi soruların hangi sonuca götürdüğünü aşağıdaki karar ağacı özetler.

Savunmaların ayrıntısı marka davasında savunmalar yazımızdadır.

Marka hakkına tecavüz davasında sık yapılan hatalar

Marka hakkına tecavüz davasında hak kaybına yol açabilecek başlıca hatalar; yanlış davacı veya davalı, eksik delil, arabuluculuk adımının atlanması, geç ileri sürülen savunma ve sessiz kalınmasıdır. İncelenen kararlarda karşılaşılan hatalar şunlardır:

1. Marka sahibi olmayan şirketin dava açmasıMarka yetkili adına tescilliyken şirket adına açılan dava aktif husumetten reddedilir (K. 2026/1713).
2. İşletme sahibi yerine çalışanı davalı göstermekPasif husumet yokluğundan ret (K. 2025/6558).
3. Anahtar sözcük iddiasını yalnızca ekran görüntüsüne dayandırmakReklam hesabında markanın bulunmadığı anlaşılırsa dava reddedilebilir (K. 2024/8637).
4. Bildirim yapmadan pazaryerini davalı göstermekYer sağlayıcının sorumluluğu bildirime rağmen içeriği kaldırmamasına bağlıdır (K. 2025/3386).
5. Yalnızca tazminat isteyip arabulucuya gitmemekPara talepleri arabuluculuğa tabidir; tespit ve men talepleri yoksa dava şartı eksik kalır (TTK m. 5/A).
6. Göz yumulan kullanıma yıllarca ses çıkarmamakSessiz kalma savunmasına kapı açar; ihtarname süreyi belirler (K. 2023/6260, K. 2024/8314).
7. Tescilli markada yalnızca haksız rekabete dayanmakDaire, tescilli markada SMK hükümlerinin uygulanacağını kabul etmektedir (K. 2025/5580).

Marka hakkına tecavüz terimler sözlüğü

Marka hakkına tecavüz davasında sık geçen terimlerin sade karşılıkları aşağıdadır.

Tecavüz

Tescilli bir markanın sahibinin izni olmadan ticaret alanında kullanılması; marka hakkı ihlalinin kanundaki adı (SMK m. 29).

İktibas

Markanın aynen kullanılması; SMK m. 30/1’deki suç tanımında geçer.

İltibas

Markanın karıştırılacak kadar benzerinin kullanılması.

Karıştırılma ihtimali

Ortalama tüketicinin iki işaretin aynı işletmeden geldiğini sanması veya aralarında ekonomik bağ kurması tehlikesi; ilişkilendirilme ihtimali de buna dahildir (SMK m. 7/2-b).

Tescil

Bir işaretin TÜRKPATENT tarafından marka olarak sicile kaydedilmesi; marka koruması tescille doğar (SMK m. 7/1).

Lisans

Marka sahibinin markasını belirli şartlarla başkasına kullandırması.

İnhisari lisans

Lisans alana tek başına kullanım hakkı veren lisans; sözleşmede aksi yoksa lisans alan kendi adına tecavüz davası açabilir (SMK m. 158/1).

Yer sağlayıcı

Başkalarının içeriklerini barındıran internet hizmeti; pazaryerleri bu niteliktedir ve içeriği denetleme yükümlülükleri yoktur (5651 s. K. m. 5).

Tükenme

Marka sahibince veya izniyle Türkiye’de piyasaya sürülen ürünün sonraki satışlarının marka sahibinin yasaklama hakkı dışında kalması (SMK m. 152).

Def’i

Davalının ileri sürmesi gereken ve mahkemenin kendiliğinden dikkate almadığı savunma; örneğin kullanmama def’i (SMK m. 29/2).

İhtiyati tedbir

Dava sonuçlanmadan önce tecavüzün mahkeme kararıyla geçici olarak durdurulması veya ürünlere el konulması (SMK m. 159).

Arabuluculuk

Dava öncesinde tarafların tarafsız bir arabulucu ile uzlaşmayı denemesi; marka davalarında tazminat gibi para talepleri için dava şartıdır (TTK m. 5/A).

Zamanaşımı

Belirli süre geçince talebin dava yoluyla ileri sürülememesi; tazminatta TBK m. 72, fiil suçsa ceza zamanaşımı uygulanır.

FSHHM

Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi; marka hakkına tecavüz davalarında görevli ihtisas mahkemesi (SMK m. 156/1).

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (m. 6, 7, 19, 25, 29, 30, 149, 150, 151, 152, 155, 156, 158, 159)
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 4, 5/A, 18, 54)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 50, 51, 72)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 110, 127, 141, 392, 397)
• 4458 sayılı Gümrük Kanunu (m. 57)
• 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun (m. 5)
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararları: Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (her kararın bağlantısı ilgili kartta yer almaktadır)

Marka Vekili ve Avukat Atakan AYLAR

Avukat Marka Vekili	Av. Atakan AYLAR Marka Vekilliği Sicil No: 2890 Avukatlık Sicil No: 40239 Ankara Barosu
Profil	Hakkımızda · LinkedIn · Marka avukatı
İletişim	0541 723 85 52
E-posta	bilgi@aylarpatent.com