Marka Davasında Savunma 2026 — Kısa Cevap
Marka davasında savunma, kendisine marka hakkına tecavüz davası açılan işletmenin, davacının talebini kanuna dayanan def’i ve itirazlarla ortadan kaldırması ya da daraltmasıdır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) davalıya birkaç güçlü araç verir; ancak bunların her biri kendi şartına bağlıdır ve bazıları cevap dilekçesinde ileri sürülmezse kaybedilir.
- Kullanmama def’i: Davacı markasını dava tarihinden geriye beş yıl içinde ciddi biçimde kullanmadıysa tecavüz iddiası dinlenmez (SMK m. 29/2). Cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir.
- Kendi tescilim var savunması geçersizdir: Sonraki tarihli marka, önceki tarihli hak sahibinin davasında savunma gerekçesi olamaz (SMK m. 155).
- Sessiz kalma: Kullanımı bilen hak sahibi yıllarca harekete geçmediyse hak kaybı doğabilir; hükümsüzlükte süre birbirini izleyen beş yıldır (SMK m. 25/6).
- Hakkın tükenmesi: Hak sahibinin piyasaya sunduğu orijinal ürünün yeniden satışı tecavüz değildir; değiştirme ve kötüleştirme hariç (SMK m. 152).
- Dürüst kullanım: Gerçek kişinin kendi adı, tanımlayıcı açıklama ve yedek parçada kullanım amacının belirtilmesi engellenemez (SMK m. 7/5).
- Karşı dava ve tespit: Davacının markasının hükümsüzlüğü istenebilir; tecavüz davası açılmadan önce, tecavüz bulunmadığının tespiti için dava açılabilir (SMK m. 25, 154).
- 2026 resmî ücret: Kullanmama nedeniyle TÜRKPATENT’e iptal talebi 70.640 TL (35.320 TL iptal ücreti + 35.320 TL emanet); vekillik hizmet bedeli resmî ücretlere dahil değildir.
İçindekiler
- 1. Marka Davasında Savunma Nedir? Davalı Neleri İleri Sürebilir?
- 2. Taraflar: Kim Kime Karşı, Hangi Mahkemede?
- 3. Kullanmama Def’i (SMK m. 29/2)
- 4. “Benim de Tescilim Var” Savunması: SMK m. 155
- 5. Sessiz Kalma Yoluyla Hak Kaybı
- 6. Hakkın Tükenmesi: Orijinal Ürün Satışı (SMK m. 152)
- 7. Dürüst Kullanım: Kendi Adı, Tanımlayıcı Açıklama, Yedek Parça
- 8. Önceki Kullanım ve Birlikte Var Olma
- 9. Karşı Dava: Hükümsüzlük ve İptal
- 10. Tecavüzün Mevcut Olmadığının Tespiti Davası (SMK m. 154)
- 11. Benzerlik, Zayıf Marka ve Haksız Rekabet Savunmaları
- 12. Dava Süreci Adım Adım: Savunma Hangi Aşamada Yapılır?
- 13. Yargıtay Kararlarında Marka Davası Savunmaları
- 14. Sıkça Sorulan Sorular
- 15. Kaynaklar
Marka Davasında Savunma Nedir? Davalı Neleri İleri Sürebilir?
Marka davasında davalı, davacının hakkının bulunmadığını, hakkın kendisine karşı ileri sürülemeyeceğini ya da eyleminin tecavüz sayılmadığını ileri sürebilir. Bu savunmalar üç grupta toplanır:
- Hakkın kendisine yönelik def’iler: kullanmama def’i (SMK m. 29/2), sessiz kalma yoluyla hak kaybı, karşı dava ile davacının markasının hükümsüzlüğü.
- Kanunun koruma dışında bıraktığı kullanımlar: hakkın tükenmesi (SMK m. 152) ve dürüst kullanım (SMK m. 7/5).
- Tecavüzün unsurlarına yönelik itirazlar: işaretlerin veya mal ve hizmetlerin benzer olmadığı, karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı, kullanımın ticari ve markasal nitelik taşımadığı.
Bu yazı, kendisine dava açılan işletmenin bakış açısıyla hazırlanmıştır. Davacı tarafın talepleri için marka hakkına tecavüz davası, tazminat hesabı için marka tecavüzü tazminatı rehberlerimize bakabilirsiniz. Dava açılmadan önce ihtarname alınmışsa, cevabın bu savunmalarla tutarlı kurulması önemlidir; ihtarname aşaması için marka hakkının ihlali ve ihtarname yazımız yol gösterir. Savunma stratejisinin dosyanın başında bir marka avukatı tarafından kurulması, süreye bağlı def’ilerin kaybedilmesini önler.
Sonraki tarihli bir marka tesciline sahip olmak tek başına savunma değildir (SMK m. 155). Davalının kendi tescili yalnızca karşı dava veya hükümsüzlük talebiyle birlikte anlam kazanır.
Taraflar: Kim Kime Karşı, Hangi Mahkemede?
Savunma tarafında davalı, tecavüz sayılan fiili işleyen kişidir; davalı karşı dava veya tespit davası açtığında ise davacı konumuna geçer ve sicildeki marka sahibini hasım gösterir. Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi bakar (SMK m. 156/1).
| Taraf | Kim olabilir | Dayanak |
|---|---|---|
| Tecavüz davasında davacı | Marka sahibi; inhisari lisans alan sözleşmede aksi yoksa kendi adına; inhisari olmayan lisans alan, hak sahibine bildirimden sonra üç ay içinde dava açılmazsa | SMK m. 29, 158 |
| Tecavüz davasında davalı | İşareti kullanan, taklit ürünü satan, ithal veya ihraç eden, ticari amaçla elde bulunduran işletme; kararlarda taklit ürünü konteynerinde taşıyan şirket, şirket yetkilisi ve internet sitesi sahibi de sorumlu tutulmuştur | SMK m. 29/1; Yargıtay 11. HD K. 2024/9191; K. 2025/3684 |
| Karşı davada (hükümsüzlük) davacı | Tecavüz davasının davalısı | SMK m. 25 |
| Karşı davada davalı | Sicilde kayıtlı marka sahibi | SMK m. 25 |
| Tespit davasında davacı | Türkiye’de giriştiği veya gireceği faaliyet konusunda menfaati olan herkes | SMK m. 154 |
| Tespit ve hükümsüzlük davasında yetkili mahkeme | Üçüncü kişilerin hak sahibine karşı açtığı davalarda davalının yerleşim yeri mahkemesi; hak sahibinin Türkiye’de yerleşim yeri yoksa sicildeki vekilin işyeri | SMK m. 156/4-5 |
| Tecavüz davasında yetkili mahkeme | Davacının yerleşim yeri, fiilin gerçekleştiği veya etkilerinin görüldüğü yer | SMK m. 156/3 |
Husumetin doğru kişiye yöneltilmesi davalının da lehine kullanabileceği bir konudur. Yargıtay’ın incelediği bir gümrük dosyasında yanlışlıkla davalı gösterilen şirket lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 11. HD, E. 2023/6402, K. 2024/9191). Tarafların ayrıntılı tablosu için marka davalarında taraflar rehberimize bakabilirsiniz.
Kullanmama Def’i (SMK m. 29/2)
Kullanmama def’i, davalının “davacı markasını kullanmıyor, bu nedenle tecavüzden söz edilemez” savunmasıdır ve tecavüz davalarında en etkili savunmalardan biridir. SMK m. 29/2’ye göre 19. maddenin ikinci fıkrası tecavüz davalarında def’i olarak ileri sürülebilir ve kullanıma ilişkin beş yıllık sürenin belirlenmesinde dava tarihi esas alınır. Aynı def’i, 6. maddenin birinci fıkrasına dayanan hükümsüzlük davalarında da ileri sürülebilir (SMK m. 25/7).
Def’i ileri sürüldüğünde inceleme davacının markasına döner: davacı, markasını dava tarihinden geriye doğru beş yıllık süre içinde Türkiye’de tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde ciddi biçimde kullandığını ispat etmek zorunda kalır. Kullanım yükümlülüğü SMK m. 9 uyarınca tescilden itibaren beş yıl dolduktan sonra doğduğundan, bu süreyi henüz doldurmamış bir markaya karşı def’i sonuç doğurmaz.
- Def’i cevap dilekçesinde ileri sürüldü mü?Yargıtay’ın onadığı kararda kullanmama def’inin “ilk def’ilerden” olduğu ve süresinde ileri sürülmediği için mahkemenin bu konuda araştırma yapmamasının hukuka aykırı olmadığı kabul edilmiştir (K. 2024/8663).
- Hangi mal ve hizmetler için kullanım yok?Def’i sınıf sınıf değil, mal ve hizmet bazında sonuç doğurur. Diş hekimliği markasında kullanım “tıbbi hizmetler, güzellik bakım hizmetleri” ile sınırlı bulunmuş; veterinerlik ve tarım hizmetleri bakımından davacının talebi reddedilmiştir (K. 2025/2444).
- Davacının sunduğu kullanım delilleri hangi tarihe ait?Beş yıllık sürenin dışında kalan eski belgeler yetmez. Eğlence hizmetlerinde son kullanım belgesi 2013 tarihli rehber görüntüsü olan davacının davası bu nedenle reddedilmiştir (K. 2025/1669).
Def’i ile kullanmama nedeniyle iptal aynı şey değildir. Def’i, yalnızca o davada davacının talebini düşürür; markayı sicilden kaldırmaz. Markanın sicilden kaldırılması için SMK m. 26 uyarınca TÜRKPATENT’e iptal talebinde bulunulur (2026’da 35.320 TL iptal ücreti ve aynı tutarda emanet; toplam 70.640 TL). Ayrıntı için markanın kullanılmaması nedeniyle iptali rehberimize bakabilirsiniz.
“Benim de Tescilim Var” Savunması: SMK m. 155
Davalının kendi adına tescilli bir marka bulunması, kendisinden önceki tarihli hakka sahip davacının açtığı tecavüz davasında savunma olamaz. SMK m. 155 bu kuralı açıkça koyar: marka, patent veya tasarım hakkı sahibi, kendi hakkından daha önceki rüçhan veya başvuru tarihine sahip hak sahiplerinin açtığı tecavüz davasında, sahip olduğu sınai mülkiyet hakkını savunma gerekçesi olarak ileri süremez.
Uygulamada sık görülen yanılgı, TÜRKPATENT’ten tescil belgesi alan işletmenin kullanımının artık güvencede olduğunu düşünmesidir. Oysa itirazsız kesinleşen bir tescil de önceki hak sahibine karşı koruma sağlamaz. Kararlarda davalının “başvurum itiraz olmaksızın kesinleşti” savunması sonucu değiştirmemiş, sonraki tarihli markanın hükümsüzlüğüne ve kullanımın tecavüz olduğuna karar verilmiştir (K. 2025/2444; K. 2024/8663).
Doğru strateji: Davalının elinde gerçekten önceki tarihli bir hak varsa (daha eski tescil, daha eski tescilsiz kullanım veya ticaret unvanı), bu hak savunmada değil karşı davada veya ayrı bir hükümsüzlük davasında kullanılmalıdır. Sonraki tarihli tescil ise ancak davacının markası hükümsüz kılınır ya da kullanmama def’i kabul edilirse anlam kazanır.
Sessiz Kalma Yoluyla Hak Kaybı
Sessiz kalma yoluyla hak kaybı, önceki hak sahibinin, sonraki kullanımı bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde uzun süre harekete geçmemesi nedeniyle bu kullanıma karşı hakkını ileri sürememesidir. Kanun’daki açık hüküm hükümsüzlük davaları içindir: önceki tarihli marka sahibi, sonraki tarihli markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalmışsa, sonraki tescil kötü niyetli olmadıkça markasını hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez (SMK m. 25/6).
Tecavüz davalarında ise hak kaybı kararlarda somut olayın koşullarına göre değerlendirilmektedir. İncelenen kararlardan çıkan ölçütler şunlardır:
- Bilgi: Hak sahibinin kullanımı bildiği tanık beyanı, ortak fuar katılımı veya ticari ilişkiyle ispat edilmelidir. Yaklaşık yedi yıl bilerek katlanılan kullanıma karşı açılan tecavüz ve tazminat davaları reddedilmiştir (K. 2025/5671).
- Devralan da bağlıdır: Aynı kararda önceki marka sahibinin sessiz kalmasından doğan hak kaybının, markayı sonradan devralan şirket için de geçerli olduğu kabul edilmiştir.
- İhtarname süreyi keser: Ticari ilişki nedeniyle katlanılan kullanıma karşı ihtarname gönderilmesi muvafakatin geri alınması sayılmış; ihtarname ile dava tarihi arasında beş yıl geçmediği için hak kaybı savunması reddedilmiştir (K. 2025/4170).
- Kötü niyet istisnası: Kötü niyetli tescilde sessiz kalma savunması dinlenmez (SMK m. 25/6). Ayrıntı için kötü niyetli marka tescili yazımıza bakabilirsiniz.
Sessiz kalma ile zamanaşımı karıştırılmamalıdır. Tecavüz devam ettiği sürece zamanaşımı savunması genellikle sonuç vermez; Yargıtay’ın onadığı kararda ihlal oluşturan fiillerin “devam eden niteliği gereği” zamanaşımının söz konusu olmadığı kabul edilmiştir (K. 2025/4170).
Hakkın Tükenmesi: Orijinal Ürün Satışı (SMK m. 152)
Hak sahibi veya onun izniyle üçüncü kişiler tarafından piyasaya sunulan ürünlerle ilgili sonraki fiiller marka hakkının kapsamı dışında kalır (SMK m. 152/1). Bu nedenle orijinal ürünü satın alıp yeniden satan, tanıtan veya fiyatını kendisi belirleyen işletme, kural olarak marka hakkına tecavüz etmiş sayılmaz.
Savunmanın iki sınırı vardır:
- Değiştirme ve kötüleştirme: Marka sahibi, piyasaya sunulmuş ürünlerin üçüncü kişilerce değiştirilerek veya kötüleştirilerek ticari amaçla kullanılmasını önleyebilir (SMK m. 152/2).
- Ürünün ötesine geçen kullanım: Tükenme ürünle sınırlıdır; markanın alan adında, işletme adında veya ürünle ilgisiz reklamlarda kullanılmasını kapsamaz. Yargıtay’ın düzelterek onadığı kararda orijinal oyuncakların internetten satışı tecavüz sayılmamış, ancak markanın alan adında ticari etki yaratacak şekilde aynen kullanılması tecavüz kabul edilmiştir (K. 2025/3684).
Davalı, ürünlerin hak sahibinden veya yetkili satıcılardan alındığını fatura ve tedarik belgeleriyle ispat etmelidir.
Dürüst Kullanım: Kendi Adı, Tanımlayıcı Açıklama, Yedek Parça
Marka sahibi, üçüncü kişilerin markayı dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde aşağıdaki biçimlerde kullanmasını engelleyemez (SMK m. 7/5):
| Kullanım | Kanundaki şart | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Kendi adı veya adresi | Yalnızca gerçek kişiler için (m. 7/5-a) | Şirketin ticaret unvanı bu bende girmez; unvanın markasal kullanımı tecavüz oluşturabilir |
| Tanımlayıcı açıklama | Malın türü, kalitesi, miktarı, kullanım amacı, değeri, coğrafi kaynağı, üretim zamanı veya diğer nitelikleri (m. 7/5-b) | Açıklama amacını aşan, işaret gibi öne çıkarılan kullanım korunmaz |
| Aksesuar, yedek parça, eşdeğer parça | Kullanım amacının belirtilmesinin gerekli olduğu hâller (m. 7/5-c) | “X marka araçlarla uyumludur” türü bilgi verilebilir; marka kendi ürünün markası gibi kullanılamaz |
Dürüst kullanım savunması ölçülü kullanımı korur. Alternatif kalıp ürünleri satan davalının rakip markayı internet sitesinde, sosyal medyada, alan adında ve orijinal ürün fotoğraflarıyla birlikte kullanması, kendi markası altında alternatif yedek parça tanıtımı sayılmamış ve tecavüz kabul edilmiştir (K. 2025/4170). Aynı dosyada davalı davacı markasının ürün adı hâline geldiğini (jenerikleştiğini) de ileri sürmüş, ancak bu iddia somut olarak ispatlanamamıştır.
Ticaret unvanı ile tescilli marka çatışmasında unvanın terkini ve unvanın markasal kullanımı ayrı değerlendirilir. Bir kararda davalının unvanının terkini talebi reddedilmiş, ancak ürün ambalajındaki markasal kullanım tecavüz sayılmıştır (K. 2024/8663). Konunun ayrıntısı için ticaret unvanım marka tescil edildi yazımıza bakabilirsiniz.
Önceki Kullanım ve Birlikte Var Olma
Önceki kullanım, davalının davacının tescilinden önce aynı işareti fiilen kullanmaya başlamış olmasıdır ve marka hukukunda kendiliğinden bir kullanım hakkı vermez. SMK, tasarımlar (m. 60) ve patentler (m. 87) için “önceki kullanımdan doğan hak” düzenlemişken markalar için benzer bir hüküm öngörmemiştir. Bu nedenle önceki kullanıcı hakkını iki yoldan ileri sürer:
- Hükümsüzlük: Başvuru tarihinden önce tescilsiz marka veya ticaret sırasında kullanılan işaret için hak elde edilmişse, bu hak tescile karşı ret nedeni (SMK m. 6/3) ve hükümsüzlük nedenidir (SMK m. 25). Davalı bunu karşı davada ileri sürer.
- Öncelik ve birlikte var olma: Yargıtay’a göre marka üzerindeki öncelik hakkı markayı ihdas ve istimal eden, piyasada tanınır hâle getiren kişiye aittir. Markayı birlikte yaratan kişilerin uzun süre piyasada çatışmadan birlikte var oldukları durumda müşterek hak sahipliği kabul edilmiştir (K. 2025/5671).
Önceki kullanım tarihli ve kesintisiz belgeyle (fatura, açılış izni, reklam ve fuar kayıtları, tanık) ispat edilmelidir.
Karşı Dava: Hükümsüzlük ve İptal
Karşı dava, davalının aynı yargılamada davacının markasının hükümsüzlüğünü istemesidir ve savunmayı saldırıya çevirir. Davacının markası hükümsüz kılınırsa tecavüz davasının dayanağı ortadan kalkar. Karşı davada davalı, sicilde kayıtlı marka sahibidir; hükümsüzlük nedenleri SMK m. 25’te sayılır (ayırt edicilikten yoksunluk, önceki hak, kötü niyet gibi).
- Hükümsüzlük karşı davası: Davacının markası başvuru tarihinde tescil edilemeyecek nitelikteyse veya davalının önceki hakkıyla çatışıyorsa açılır. Hükümsüzlük kararı mahkemece verilir. Ayrıntı için marka hükümsüzlük davası rehberimize bakabilirsiniz.
- Kullanmama nedeniyle iptal: Bugün SMK m. 26 uyarınca TÜRKPATENT’e yapılan bir taleptir. Davada kullanmama, def’i olarak ileri sürülür (SMK m. 29/2). İncelenen 2025 tarihli kararda ise iptal, 2018’de açılmış davada mahkemece kısmen kabul edilmiştir (K. 2025/5671).
Hükümsüzlük ile iptal arasındaki farkın ayrıntısı için marka iptali ile hükümsüzlük farkı yazımıza bakabilirsiniz.
Tecavüzün Mevcut Olmadığının Tespiti Davası (SMK m. 154)
Tecavüzün mevcut olmadığının tespiti davası, ihtarname alan veya dava tehdidiyle karşılaşan işletmenin, hak sahibinin davasını beklemeden faaliyetinin tecavüz oluşturmadığını mahkemeye tespit ettirmesidir. SMK m. 154’e göre menfaati olan herkes, Türkiye’de giriştiği veya gireceği ticari ya da sınai faaliyetin veya bu amaçla yaptığı ciddi ve fiili girişimlerin tecavüz oluşturup oluşturmadığı konusunda hak sahibinden görüş bildirmesini talep edebilir. Talebin tebliğinden itibaren bir ay içinde cevap verilmemesi veya verilen cevabın kabul edilmemesi hâlinde dava açılabilir; ancak bu bildirim dava şartı değildir, doğrudan da dava açılabilir. Kendisine karşı tecavüz davası açılmış olan kişi bu davayı açamaz; o aşamada savunmalarını tecavüz davasında ileri sürer. Dava, sicile kayıtlı tüm hak sahiplerine tebliğ edilir ve hükümsüzlük davasıyla birlikte de açılabilir (SMK m. 154/1-3).
Bu dava, hak sahibi müşterilere “yasal işlem başlatacağız” bildirimi gönderiyorsa özellikle yararlıdır. Yargıtay’ın onadığı kararda, markayı devralan şirketin müşterilere gönderdiği bildirimler üzerine açılan tespit davası kabul edilmiş ve davacının kullanımının tecavüz oluşturmadığı tespit edilmiştir (K. 2025/5671). Yetkili mahkeme davalı hak sahibinin yerleşim yeri mahkemesidir (SMK m. 156/5).
Benzerlik, Zayıf Marka ve Haksız Rekabet Savunmaları
Def’ilerin yanında davalı, tecavüzün unsurlarına itiraz eder: işaretler benzer değildir, mal ve hizmetler farklıdır, karıştırılma ihtimali yoktur. Bu savunmalar bilirkişi incelemesiyle belirlenir ve sonuç dosyaya göre değişir. Benzerlik ölçütleri için marka benzerliği ve karıştırılma ihtimali yazımıza bakabilirsiniz.
- Zayıf marka ve tanımlayıcı unsur: Ortak unsurun tanımlayıcı olduğu savunması, ibarenin hedef tüketici için anlamı zihni çaba gerektiriyorsa kabul görmez. Latince “ot, bitki” anlamındaki ibarenin bitkisel ürünler için doğrudan tanımlayıcı olmadığı kabul edilmiştir (K. 2024/8663).
- Haksız rekabetin ayrıca kabul edilmemesi: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025 tarihli bir kararında oy çokluğuyla, tescilli marka bakımından yalnızca özel kanun hükümlerinin uygulanacağını ve haksız rekabet hükümlerinin aynı anda uygulanamayacağını (kümülatif koruma) kabul ederek hükümden “haksız rekabet” ibaresini çıkarmıştır (K. 2025/3684). Karşı oyda ise kümülatif korumanın sürmesi gerektiği savunulmuştur.
Sınıf sayısına göre ödenecek resmî tutarları marka tescil ücreti rehberimizde hesaplayabilirsiniz.
Dava Süreci Adım Adım: Savunma Hangi Aşamada Yapılır?
Savunmaların büyük kısmı cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir; sonraki aşamalarda yeni def’i eklemek çoğu zaman mümkün olmaz.
Dava dilekçesinin tebliği ve cevap dilekçesi
Kanuni cevap süresi içinde kullanmama def’i, sessiz kalma, tükenme, dürüst kullanım ve husumet itirazları birlikte ileri sürülür; karşı dava açılacaksa bu aşamada açılmalıdır. Def’i süresinde ileri sürülmezse mahkeme bu konuda araştırma yapmaz (K. 2024/8663).
Ön inceleme
Uyuşmazlık noktaları ve deliller belirlenir. Kullanmama def’inde ispat yükünün davacıya geçtiği bu aşamada netleşir.
Bilirkişi incelemesi
Marka uzmanı, gerektiğinde sektör uzmanı ve mali uzman bilirkişiler benzerliği, kullanımı ve tazminatı inceler. Rapora süresinde ve gerekçeli itiraz edilmelidir.
Karar
Mahkeme tecavüz, karşı dava ve tazminat taleplerini birlikte karara bağlar; def’iler mal ve hizmet bazında kısmen kabul edilebilir.
İstinaf: Bölge Adliye Mahkemesi
Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırıp yeniden hüküm kurabilir; incelenen kararlardan ikisinde (K. 2025/2444, K. 2025/5671) sonuç bu aşamada değişmiştir.
Temyiz: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Bölge Adliye Mahkemesi kararlarına karşı temyiz incelemesini Yargıtay 11. Hukuk Dairesi yapar. Bu yazıdaki kararların tamamı bu Daireye aittir.
Kendisine marka davası açılan veya ihtarname alan işletmeler için cevap dilekçesi ve karşı dava stratejisi, süreye bağlı def’iler kaybedilmeden kurulmalıdır. Dosyanızın bir marka avukatı tarafından incelenmesi için Aylar Patent ile görüşebilirsiniz.
0541 723 85 52 — Avukat görüşmesi
Avukat ve marka vekili · TÜRKPATENT Sicil No: 2890
Yargıtay Kararlarında Marka Davası Savunmaları
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin aşağıdaki altı kararı, davalı savunmalarının hangi koşullarda sonuç verdiğini ve hangi durumlarda reddedildiğini göstermektedir. İlk derece ve istinaf incelemesi kararların künyesinde yer alan mahkemelerce yapılmıştır. 2017 öncesi olaylarda mülga 556 sayılı KHK uygulanmıştır; ilgili hükümlerin SMK karşılığı kartlarda belirtilmiştir.
| Savunma | Sonuç | Yargıtay 11. HD |
|---|---|---|
| Kullanmama def’i (eğlence hizmetleri) | Kabul, dava reddedildi | K. 2025/1669 |
| SMK m. 155 + kullanmama def’i (diş kliniği) | Kısmen kabul | K. 2025/2444 |
| Süresinde ileri sürülmeyen def’i, tanımlayıcılık | Reddedildi | K. 2024/8663 |
| Sessiz kalma + tespit davası | Kabul, tecavüz yok | K. 2025/5671 |
| Hakkın tükenmesi (orijinal ürün) | Ürün satışında kabul | K. 2025/3684 |
| Dürüst kullanım, zamanaşımı, sessiz kalma | Reddedildi | K. 2025/4170 |
1. Kullanmama def’i: davacı kullanımı ispat edemezse dava reddedilir
Davalı cevap dilekçesinde SMK m. 29/2 uyarınca kullanmama def’inde bulunmuştur. İlk derece mahkemesi, davacının iki markasını dava tarihinden geriye dönük beş yıllık süre boyunca eğlence hizmetleri ve bağlantılı yiyecek-içecek hizmetlerinde kullanmadığını, en son kullanım belgesinin 2013 tarihli bir yaz rehberi görüntüsü olduğunu tespit etmiş; “kullanılmayan marka yönünden tecavüzden bahsedilemeyeceği gibi haksız rekabetten de söz edilemeyeceği” gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi istinafı esastan reddetmiş, Yargıtay kararı onamıştır. Karar metni
İlk derece mahkemesi davalının markasını tamamen hükümsüz kılmıştı. Bölge Adliye Mahkemesi, SMK’nın “155. maddesi gereğince sonraki tarihli marka savunma argümanı olarak ileri sürülemeyecek ise de davalı kullanmama defini ileri sürdüğünden bu husus üzerinde durulması gerektiği”ni belirtmiş; davacının 44. sınıfta yalnızca tıbbi ve güzellik bakım hizmetlerinde kullanımı bulunduğu için hükümsüzlük ve tecavüzü bu hizmetlerle sınırlamıştır. Veterinerlik, tarım ve peyzaj hizmetleri yönünden talep reddedilmiş; karar onanmıştır. Karar metni
İlk derece mahkemesi davalının SMK m. 155 kapsamında tescil savunmasında bulunamayacağını kabul etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, davalının “ilk defilerden olan kullanmama defi”ni süresinde ileri sürmediğini, ibarenin anlamının zihni çaba gerektirdiğini ve davacı markasının zayıf marka sayılamayacağını belirtmiştir. Davalının net kazancı üzerinden 56.647,69 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminat hükmü onanmıştır. Davalı lehine sonuç: ticaret unvanının terkini talebi, tarafların farklı sektörlerde faaliyet göstermesi nedeniyle reddedilmiştir. Karar metni
2. Sessiz kalma ve tespit: bilerek katlanılan kullanım tecavüz sayılmadı
Markayı 2011’den beri kullanan şirket, markayı 2017’de devralan şirketin müşterilere “yasal işlem başlatılacağı” bildirimleri göndermesi üzerine tecavüz bulunmadığının tespitini ve kullanılmayan mallar yönünden iptali istemiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, önceki marka sahibinin kullanımı bildiğini ve 2017’ye kadar itiraz etmediğini, “sessiz kalma nedeniyle hak kaybına uğradığı, hak kaybının markayı devralan davalı şirket için de söz konusu olduğu”nu kabul etmiştir. Tespit ve kısmi iptal kararı ile devralan şirketin tecavüz ve tazminat davalarının reddi onanmıştır. Birleşen davada ise Yargıtay, markayı birlikte yaratan kişilerin uzun yıllar “piyasada çatışma yaşamadan birlikte varoldukları”nı belirterek müşterek hak sahipliğini reddeden kararı bozmuştur. Karar metni
3. Tükenme ve dürüst kullanım: ölçüyü aşan kullanım korunmaz
Davacı, taklit ürün satıldığı iddiasında olmadığını beyan etmiştir. Mahkemeler, hakkın tüketilmesi ilkesi uyarınca (mülga 556 sayılı KHK m. 13; bugün SMK m. 152) davacının piyasaya sunduğu orijinal ürünlerin satışı ve tanıtımının tecavüz oluşturmadığını, ancak markanın alan adında ticari etki yaratacak şekilde aynen kullanılmasının tecavüz olduğunu kabul etmiş; 12.000 TL maddi ve 2.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir. Yargıtay oy çokluğuyla, tescilli marka bakımından haksız rekabet hükümlerinin özel hükümlerle birlikte uygulanamayacağını belirterek hükümden “haksız rekabet” ibaresini çıkarmış ve kararı düzelterek onamıştır. Karar metni
Davalı; zamanaşımı, sessiz kalma, markanın jenerikleştiği ve ürünlerini yalnızca alternatif olarak tanıttığı savunmalarında bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesi fiillerin devam eden niteliği nedeniyle zamanaşımının işlemediğini, 2017 tarihli ihtarnameyle muvafakatin geri alındığını ve davanın makul sürede açıldığını, jenerikleşmenin ispatlanmadığını belirtmiş; kullanımın SMK’nın “7/5 maddesi kapsamında ticari hayatın olağan akışı içinde, dürüstçe kendi markası altında alternatif yedek parça tanıtımı şeklinde bir kullanım olmadığı” sonucuna varmıştır. Tecavüz kararı onanmıştır. Karar metni
Kararlardan çıkan sonuçlar
- Def’ileri cevap dilekçesine yazın. Kullanmama def’i süresinde ileri sürülmezse mahkeme bu konuyu incelemez; savunmanın en güçlü aracı ilk dilekçede kaybedilebilir.
- Kendi tescilinize güvenmeyin. Sonraki tarihli tescil savunma değildir (SMK m. 155); ancak kullanmama def’iyle birleştiğinde davacının korumasını mal ve hizmet bazında daraltabilir.
- Sessiz kalmayı belgeleyin. Hak sahibinin kullanımı bildiğini gösteren tanık, ortak fuar ve ticari yazışmalar belirleyicidir; ihtarname gönderilmişse süre o tarihten itibaren yeniden değerlendirilir.
- Orijinal ürün satarken markayı ölçülü kullanın. Ürünün satışı serbesttir; markanın alan adında, sosyal medya hesabında veya kendi ürününüzün markası gibi kullanılması tecavüz sayılabilir.
Karar metinleri Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’nden alınmıştır. Yayımlanan metinlerde bazı marka ve taraf adları anonimleştirilmiştir. Bu bölümdeki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi delilleri ve mal-hizmet listesiyle ayrıca değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Marka davasında davalı hangi savunmaları yapabilir?
Kullanmama def’i nedir ve ne zaman ileri sürülür?
Benim de tescilli markam var, yine de tecavüz davası kaybedilir mi?
Sessiz kalma yoluyla hak kaybı kaç yıl sonra oluşur?
İhtarname göndermek sessiz kalma süresini etkiler mi?
Orijinal ürün satmak marka hakkına tecavüz müdür?
Şirket kendi ticaret unvanını kullandığını savunabilir mi?
Yedek parça satıcısı başkasının markasını kullanabilir mi?
Tecavüzün mevcut olmadığının tespiti davası nasıl açılır?
Karşı dava ile davacının markası iptal ettirilebilir mi?
Marka davasında zamanaşımı savunması işe yarar mı?
Marka davasına bakan mahkeme ve kanun yolları nelerdir?
Kaynaklar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (m. 6, 7, 9, 19, 25, 26, 29, 60, 87, 152, 154, 155, 156, 158)
- TÜRKPATENT 2026 Marka İşlem Ücretleri
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararları: Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (her kararın bağlantısı ilgili kartta yer almaktadır)
İlgili rehberler: markam taklit ediliyor ne yapmalıyım · marka davasında ihtiyati tedbir · Ankara fikri ve sınai haklar mahkemeleri · marka hukuku
İlgili Rehberler
- Marka Hükümsüzlük Davası Dilekçesi: Nasıl Hazırlanır? Örnek Yapı ve Kontrol Listesi (2026)
- Marka Hükümsüzlük Davasında Zamanaşımı ve 5 Yıllık Sessiz Kalma Kuralı (2026)
- Markamı Başkası Tescil Ettirdi: Önce Kullanan Ne Yapabilir? (2026)
- Distribütör veya Temsilci Markayı Kendi Adına Tescil Ettirdi: Hükümsüzlük ve Devir (2026)
- Marka Tecavüzü Tazminatı: Hesaplama Yöntemleri ve Kararlardaki Tutarlar
- Marka Davasında İhtiyati Tedbir: Şartlar, Teminat, İtiraz ve Yargıtay Kararları