Marka Davasında İhtiyati Tedbir: Şartlar, Teminat, İtiraz ve Yargıtay Kararları

Marka davasında ihtiyati tedbir - SMK 159 tedbir, teminat ve itiraz


Marka Davasında İhtiyati Tedbir 2026 — Kısa Cevap

Marka davasında ihtiyati tedbir, dava sonuçlanmadan önce marka hakkına tecavüz oluşturan kullanımın mahkeme kararıyla durdurulması, taklit ürünlere el konulması veya zararın tazmini için teminat alınmasıdır. Dayanağı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 159’dur; SMK’da hüküm bulunmayan konularda Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 389–399 uygulanır.

  • Şart: Tecavüzün Türkiye’de gerçekleşmekte olduğu veya gerçekleşmesi için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığı ispat edilmelidir (SMK m. 159/1).
  • Türler: Tecavüzün durdurulması, ürünlere ve üretim araçlarına gümrük ve serbest bölgeler dahil el konulması, teminat (SMK m. 159/2).
  • Teminat: Tedbir isteyen, haksız çıkarsa doğacak zarara karşı teminat göstermek zorundadır (HMK m. 392).
  • Süreler: Uygulama kararın tebliğinden itibaren 1 hafta içinde istenmeli (HMK m. 393); dava öncesi tedbirde esas dava 2 hafta içinde açılmalıdır (HMK m. 397).
  • Davalının itirazı: Dinlenmeden verilen tedbire uygulamadan veya tutanağın tebliğinden itibaren 1 hafta içinde itiraz edilir (HMK m. 394).
  • Haksız tedbir: Tedbiri haksız alan taraf zararı tazmin eder; dava hakkı 1 yılda zamanaşımına uğrar (HMK m. 399).
  • Ücret: Tedbir ve delil tespiti için TÜRKPATENT’e ödenen bir ücret yoktur; mahkeme harç ve giderleri ile teminat tutarı dosyaya göre belirlenir. Vekillik hizmet bedeli bunlara dahil değildir.

Hazırlayan: Av. Atakan Aylar, Ankara Barosu (sicil no 40239) ve TÜRKPATENT marka vekili (sicil no 2890) · Son güncelleme: 31 Ekim 2026 · Yargıtay kararları Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki tam metinlerinden incelenmiştir.

İçindekiler

Marka Davasında İhtiyati Tedbir Nedir?

İhtiyati tedbir, yıllar sürebilecek bir marka davasında verilecek hükmün etkisiz kalmasını önleyen geçici hukuki korumadır. SMK m. 159/1’e göre bu Kanun uyarınca dava açma hakkı olan kişiler, verilecek hükmün etkinliğini temin etmek üzere ihtiyati tedbir isteyebilir. Tedbir dava açılmadan önce veya dava sırasında istenebilir ve çoğu zaman davanın fiilen kazanıldığı aşamadır: taklit ürünün piyasadan çekilmesi veya internet satışının durdurulması, birkaç yıl sonra alınacak tazminattan daha belirleyici olabilir.

Tedbirin iki yüzü vardır. Hak sahibi için hızlı bir koruma aracıdır; aleyhine tedbir verilen işletme için ise üretimin, satışın veya ithalatın kesintiye uğraması demektir. Bu yazı her iki tarafın bakış açısını birlikte ele alır. Taklit karşısında atılacak ilk adımlar için markam taklit ediliyor ne yapmalıyım, esas dava için marka hakkına tecavüz davası rehberlerimize bakabilirsiniz. Tedbir talebinin delilleri ve teminat stratejisi bir marka avukatı tarafından dosyanın başında hazırlanmalıdır; eksik hazırlanan talep reddedilebilir, haksız alınan tedbir ise tazminat riski doğurur.

İhtiyati tedbir, ceza yolundaki arama ve el koymadan farklıdır. Ceza yolu için marka hakkına tecavüz suçu yazımıza bakabilirsiniz.

Taraflar: Kim İster, Kime Karşı, Hangi Mahkemeden?

İhtiyati tedbiri, SMK uyarınca dava açma hakkı olan kişi ister; tedbir, tecavüz fiilini işleyen kişiye karşı verilir. Dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden, dava açıldıktan sonra ise yalnızca asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir (HMK m. 390/1).

TarafKim olabilirDayanak
Tedbir talep edenMarka sahibi; dava açma hakkı bulunan lisans alan (inhisari lisans alan sözleşmede aksi yoksa kendi adına)SMK m. 158, 159/1
Aleyhine tedbir istenenİşareti kullanan, taklit ürünü üreten, satan, ithal eden, ticari amaçla elde bulunduran veya taşıyan işletmeSMK m. 29/1; Yargıtay 11. HD K. 2024/9191
Görevli mahkemeFikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi; kurulmadığı yerde asliye hukuk mahkemesiSMK m. 156/1
Yetkili mahkemeDavacının yerleşim yeri, fiilin gerçekleştiği veya etkilerinin görüldüğü yerSMK m. 156/3; HMK m. 390/1
İtiraz edebileceklerDinlenmeden aleyhine tedbir verilen taraf; menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişilerHMK m. 394/1-3
Gümrük idaresiFikri ve sınai hak ihlali şüphesi bulunan eşyanın gümrük işlemlerini durdurur4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 57

Tarafların tüm dava türleri bakımından ayrıntılı tablosu için marka davalarında taraflar rehberimize, Ankara’daki mahkemeler için Ankara fikri ve sınai haklar mahkemeleri yazımıza bakabilirsiniz.

İhtiyati Tedbirin Şartları

Marka davasında ihtiyati tedbir için SMK’nın özel şartı ile HMK’nın genel şartı birlikte aranır. SMK m. 159/1, talep edenin dava konusu kullanımın ülke içinde kendi hakkına tecavüz teşkil edecek şekilde gerçekleşmekte olduğunu veya gerçekleşmesi için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığını ispat etmesini şart koşar. HMK m. 389/1 ise mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya tamamen imkânsız hâle geleceğinden ya da gecikme sebebiyle bir sakıncanın veya ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesini arar.

  1. Geçerli bir hak var mı?Tescil belgesi ve sicil kaydı sunulur. Talep resmî belgeye veya kesin bir delile dayanıyorsa mahkeme gerekçesini belirterek teminat almayabilir (HMK m. 392/1).
  2. Tecavüz fiilen gerçekleşiyor mu ya da hazırlığı yapılıyor mu?Satış, internet ilanı, ambalaj, fatura veya gümrük kaydı gibi somut delil gerekir. Yalnızca ihtimal yetmez; “ciddi ve etkin çalışmalar” aranır (SMK m. 159/1).
  3. Gecikmenin sakıncası nedir?Piyasaya sürülen ürün miktarı, sezonluk satış, itibar kaybı ve ürünlerin kaybolma ihtimali açıklanır (HMK m. 389/1).
  4. Talep dilekçesi eksiksiz mi?Dilekçede dayanılan tedbir sebebi ve istenen tedbirin türü açıkça belirtilmeli, davanın esası yönünden haklılık yaklaşık olarak ispat edilmelidir (HMK m. 390/3).

Mahkeme, talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde karşı tarafı dinlemeden de tedbir kararı verebilir (HMK m. 390/2). Marka dosyalarında tedbir çoğu zaman bilirkişi incelemesine dayanır; benzerlik değerlendirmesi için marka benzerliği ve karıştırılma ihtimali yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Tedbirler İstenebilir?

SMK m. 159/2, ihtiyati tedbirlerin özellikle üç tür tedbiri kapsaması gerektiğini sayar; HMK m. 391/1 ise mahkemeye sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verme yetkisi tanır.

TedbirKapsamDayanak
Durdurma ve önlemeTecavüz oluşturan fiillerin (üretim, satış, ithalat, internet ilanı) önlenmesi ve durdurulmasıSMK m. 159/2-a
El koyma ve saklamaTecavüze konu ürünlere ve münhasıran bunların üretiminde kullanılan araçlara, diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde, Türkiye sınırları içinde veya gümrük, serbest liman ya da bölge gibi alanlar dahil bulundukları her yerde el konulmasıSMK m. 159/2-b
TeminatHerhangi bir zararın tazmini bakımından teminat verilmesiSMK m. 159/2-c
Diğer tedbirlerMalın yediemine tevdii, internet sayfasının kaldırılması, mümkün değilse erişimin engellenmesi gibi her türlü tedbirHMK m. 391/1

Yargıtay’ın onadığı bir kararda mahkeme, taklit ürünlerin üretim, satış, dağıtım, ithal ve ihracının durdurulmasına, ürünlere el konularak yediemine teslimine ve internet sitesindeki ürün sayfalarının çıkarılmasına, bu mümkün olmazsa siteye erişimin engellenmesine 10.000 TL teminatla karar vermiş; tedbir, hükümle birlikte karar kesinleşinceye kadar sürdürülmüştür (K. 2023/6629).

Teminat, Uygulama ve Dava Açma Süreleri

Tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacağı muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır (HMK m. 392/1). Teminat tutarını mahkeme belirler; incelenen kararda dava sonunda haklı çıkan davacıya iadesine karar verilmiştir (K. 2023/6629).

İşlemSüreSüre kaçırılırsaDayanak
Tedbirin uygulanmasını istemeKararın tefhim veya tebliğinden itibaren 1 haftaTedbir kendiliğinden kalkarHMK m. 393/1
Dava öncesi tedbirde esas davayı açmaUygulama talebinden itibaren 2 hafta; dava açıldığına ilişkin evrak uygulayan memura ibraz edilirTedbir kendiliğinden kalkarHMK m. 397/1
Tedbire aykırılık şikâyetiİhlalin öğrenilmesinden itibaren 6 ayŞikâyet hakkı kullanılamaz; ihlal edene 6 aya kadar disiplin hapsi verilebilirHMK m. 398/1

İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri adli tatilde de görülür (HMK m. 103/1-a).

Delil Tespiti: Tecavüzün Belgelenmesi

Delil tespiti, ileride açılacak veya görülmekte olan davada ileri sürülecek bir vakıanın, kaybolmadan önce keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi yoluyla mahkemece kayda geçirilmesidir (HMK m. 400/1). Marka dosyalarında taklit ürünlerin mağazada, depoda veya internet sitesinde bilirkişi eşliğinde tespiti, hem tedbir talebinin hem de esas davanın temel delilidir.

  • Hukuki yarar: Delil tespiti istenebilmesi için hukuki yarar gerekir (HMK m. 400/2).
  • Mahkeme: Dava açılmamışsa esas davaya bakacak mahkemeden veya incelenecek şeyin bulunduğu yer sulh mahkemesinden istenir; noterin vakıa tespiti saklıdır (HMK m. 401).
  • Dilekçe: Tespiti istenen vakıa, bilirkişiye sorulacak sorular, delillerin kaybolacağı kuşkusunu uyandıran sebepler ve aleyhine tespit istenen kişi gösterilir (HMK m. 402/1).
  • Acele hâller: Zorunluluk varsa karşı tarafa tebligat yapılmadan tespit yapılabilir; tutanak ve rapor sonradan tebliğ edilir ve karşı taraf bir hafta içinde itiraz edebilir (HMK m. 403).
  • Değeri: Tespit dosyası asıl dava dosyasının eki sayılır; her iki taraf da tutanak ve raporlara dayanabilir (HMK m. 405).

Davalı için önemli nokta: Yargıtay’ın onadığı kararda Bölge Adliye Mahkemesi, “karşı tarafın gıyabında yapılan ve itiraza uğrayan delil tespitindeki rapor hükme esas alınamaz” ilkesini hatırlatmış; ancak raporun itiraz üzerine alınan yeni raporla doğrulandığını belirtmiştir. Tespit giderlerinin yargılama gideri sayıldığı da aynı kararda kabul edilmiştir (K. 2023/4930). Gıyapta yapılan tespite süresinde itiraz edilmesi bu nedenle önemlidir.

Gümrükte El Koyma

Taklit ürünler ülkeye girerken veya çıkarken gümrükte durdurulabilir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 57, fikri ve sınai haklar mevzuatına göre korunan hakları ihlal ettiği şüphesi bulunan eşya için gümrük işlemlerinin durdurulmasını düzenler. Gümrük idaresinin durdurma işleminden sonra hak sahibinin mahkemeden ihtiyati tedbir kararı getirmesi gerekir; madde metnine göre bu süre çabuk bozulabilir eşya için üç iş günü, diğer eşya için on iş günüdür ve haklı mazeret hâlinde on iş gününe kadar ek süre verilebilir. Süre içinde tedbir kararı getirilmezse eşya hakkında beyan sahibinin talep ettiği gümrük rejimine göre işlem yapılır.

SMK m. 159/2-b de el koyma tedbirinin gümrük ve serbest liman veya bölge gibi alanlar dahil ürünlerin bulunduğu her yerde uygulanabileceğini açıkça belirtir. Yargıtay’ın düzelterek onadığı bir kararda, taklit markalı ürünleri konteynerinde İzmir gümrük alanına getiren şirketin “taklit veya korsan markalı tabir edilen bu malları üretmediği, satmadığı savunmalarının sonuca etkili olmadığı” kabul edilmiş; ürünler piyasaya çıkmadığı için maddi tazminat reddedilmiş, manevi tazminata hükmedilmiştir (K. 2024/9191).

Davalı Açısından: Tedbir Kararına İtiraz

Karşı taraf dinlenmeden verilmiş ihtiyati tedbir kararlarına itiraz edilebilir; aksine karar verilmedikçe itiraz uygulamayı durdurmaz (HMK m. 394/1). Davalının kullanabileceği yollar şunlardır:

YolSüre ve şartDayanak
Tedbire itirazUygulamada hazır bulunduysa uygulamadan, bulunmadıysa tutanağın tebliğinden itibaren 1 hafta; tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak, kararı veren mahkemeye (dava açılmışsa davaya bakan mahkemeye) dilekçeyle ve tüm delillerleHMK m. 394/2, 394/4
Üçüncü kişinin itirazıMenfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişi, öğrenmeden itibaren 1 hafta içinde tedbirin şartlarına ve teminata itiraz edebilirHMK m. 394/3
Teminat karşılığı kaldırmaAleyhine tedbir verilen kişi mahkemece kabul edilecek teminatı gösterirse tedbir değiştirilebilir veya kaldırılabilirHMK m. 395/1
Durum değişikliğiDurum ve koşulların değiştiği sabit olursa teminat aranmaksızın tedbir değiştirilebilir veya kaldırılabilirHMK m. 396/1
Kanun yoluYüze karşı verilen tedbir kararlarına ve itiraz üzerine verilen kararlara karşı istinaf; başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır, tedbirin uygulanmasını durdurmazHMK m. 341/1-b, 394/5

İtiraz dilekçesinde davalının esasa ilişkin savunmaları da öne çıkarılmalıdır: davacının markayı kullanmadığı, önceki tarihli hak, sessiz kalma veya orijinal ürün satışı gibi. Bu savunmaların şartları için marka davasında savunmalar rehberimize bakabilirsiniz. Yargıtay’ın onadığı bir kararda, tedbire itirazın dosya üzerinden reddine karşı istinaf yoluna gidilmemesi davalının aleyhine sonuç doğurmuş; davalının sunduğu kendi marka tescil belgeleri de tedbirin kaldırılması için yeterli görülmemiştir (K. 2023/6629).

Haksız İhtiyati Tedbir ve Tazminat

Lehine ihtiyati tedbir kararı verilen taraf, talep anında haksız olduğu anlaşılırsa ya da tedbir kendiliğinden kalkar veya itiraz üzerine kaldırılırsa, haksız tedbir nedeniyle uğranılan zararı tazmin etmekle yükümlüdür (HMK m. 399/1). Bu, tedbir isteyen marka sahibi için en önemli risk, aleyhine tedbir verilen işletme için ise en önemli güvencedir.

  • Mahkeme: Tazminat davası, esas hakkındaki davanın karara bağlandığı mahkemede açılır (HMK m. 399/2).
  • Süre: Dava hakkı, hükmün kesinleşmesinden veya tedbir kararının kalkmasından itibaren bir yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar (HMK m. 399/3). Yargıtay, bu özel sürenin genel haksız fiil zamanaşımının önüne geçtiğini kabul etmiştir (K. 2025/1894).
  • Zarar kalemleri: İncelenen dosyada ürünlerin bayiden ve gümrüklü bölgeden alınması, bayiye bedel iadesi, kâr kaybı ve ticari itibar kaybı ileri sürülmüştür (K. 2025/1894).
  • Teminat: Tedbir sırasında yatırılan teminat, bu tazminat talebinin karşılığıdır (HMK m. 392/1).

Sınai mülkiyet hakkına dayanan bir el koyma, hak sonradan hükümsüz kılınsa da her zaman tazminat doğurmayabilir. Bir patent uyuşmazlığında Yargıtay, incelemeli patente dayanarak hareket eden hak sahibinin kötü niyet veya ağır ihmali ispatlanmadığı için tazminat istemini reddeden kararı oy çokluğuyla onamıştır; karşı oyda ise ihtiyati tedbirden doğan sorumluluğun “kusursuz sorumluluk” olduğu savunulmuştur (K. 2025/1869). Bu karar ceza soruşturmasında verilen el koymaya ilişkindir; tedbir isteyen taraf her durumda kendi hakkının sağlamlığını önceden değerlendirmelidir.

Bütçe planlaması için marka tescil ücreti rehberimizdeki hesaplama tablosuna bakabilirsiniz.

Dava Süreci Adım Adım

İhtiyati tedbir, esas davanın içinde veya ondan önce yürüyen ayrı bir süreçtir; aşağıdaki sıra tecavüz davasının tamamını gösterir.

1

Delil tespiti ve tedbir talebi

Taklit ürün, internet ilanı veya gümrük kaydı delil tespitiyle belgelenir; tedbir talebi dava öncesinde ayrı dilekçeyle ya da dava dilekçesiyle birlikte yapılır (HMK m. 390/1).


2

Tedbir kararı, teminat ve uygulama

Teminat yatırılır, karar bir hafta içinde uygulatılır (HMK m. 393/1); dava öncesi tedbirde esas dava iki hafta içinde açılır (HMK m. 397/1).


3

İtiraz ve kanun yolu

Davalı bir hafta içinde itiraz eder (HMK m. 394/2); itiraz kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir ve bu inceleme kesin olarak sonuçlanır (HMK m. 394/5).


4

Ön inceleme ve bilirkişi

Esas davada uyuşmazlık noktaları belirlenir; benzerlik, kullanım ve tazminat bilirkişi incelemesiyle değerlendirilir. Delil tespiti dosyası asıl dosyanın eki olur (HMK m. 405).


5

Karar

Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi esas hakkında karar verir; kabul hâlinde tedbirin karar kesinleşinceye kadar devamına ve teminatın iadesine hükmedilebilir (K. 2023/6629).


6

İstinaf ve temyiz

Nihai karara karşı Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf, Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı Yargıtay 11. Hukuk Dairesinde temyiz yoluna başvurulur.

Taklit ürün karşısında delil tespiti ve ihtiyati tedbir talebinin hazırlanması ya da aleyhinize verilen tedbir kararına süresinde itiraz edilmesi için bir marka avukatı ile görüşebilirsiniz.

0541 723 85 52 — Avukat görüşmesi
Avukat ve marka vekili · TÜRKPATENT Sicil No: 2890

Yargıtay Kararlarında İhtiyati Tedbir

İhtiyati tedbire itiraz üzerine verilen kararlara karşı istinaf incelemesi kesin olarak sonuçlandığından (HMK m. 394/5), Yargıtay tedbiri çoğunlukla esas hükümle birlikte veya haksız tedbir tazminatı davalarında inceler. Aşağıdaki beş karar Yargıtay 11. Hukuk Dairesine aittir.

KonuSonuçYargıtay 11. HD
Teminatlı tedbir, el koyma, erişim engeliTedbir hükümle sürdüK. 2023/6629
Gümrükte durdurulan taklit ürünlerTecavüz kabulK. 2024/9191
Gıyapta yapılan delil tespitiRapor doğrulandıK. 2023/4930
Haksız tedbir tazminatı: 1 yıllık süreZamanaşımıK. 2025/1894
Hükümsüz patente dayalı el koyma (patent)Tazminat reddedildiK. 2025/1869

1. Tedbirin kurulması ve davalının itirazı

Yargıtay 11. HD · E. 2022/3138, K. 2023/6629 · 20.11.2023 Tedbir hükümle sürdürüldü
Fındık kreması ambalajında tanınmış markanın ticari takdim şekli (marka adı anonimleştirilmiştir)

İlk derece mahkemesi, HMK m. 389 ve SMK m. 159/1 uyarınca 10.000 TL teminatla verdiği ürünlerin üretim, satış ve ithalatının durdurulması, ürünlere el konularak yediemine teslimi ve internet sayfalarının kaldırılması, mümkün değilse erişimin engellenmesi tedbirinin karar kesinleşene kadar devamına, karar kesinleşince ürünlerin imhasına ve teminatın davacıya iadesine hükmetmiştir. Davalı, tedbire itirazın dosya üzerinden incelenmesinin usule aykırı olduğunu ileri sürmüş; Bölge Adliye Mahkemesi bu karara karşı “istinaf yoluna gidilmesi imkanı varken bu hakkın kullanılmadığı”nı belirtmiştir. Karar onanmıştır. Karar metni

2. Gümrük ve delil tespiti

Yargıtay 11. HD · E. 2023/6402, K. 2024/9191 · 18.12.2024 Tecavüz kabul edildi
İzmir gümrük alanına getirilen taklit markalı ürünler

Davalı, ürünlerin başka bir şirkete ait olduğunu ve transit geçiş için limanda bulunduğunu savunmuştur. İlk derece mahkemesi, ürünleri konteynerinde taşıyan davalının eyleminin SMK m. 29/1-(a) ve (c) kapsamında tecavüz olduğunu, ürünler “henüz piyasa salınmamış” olsa da tecavüzün ortadan kalkmayacağını kabul etmiş; piyasaya çıkmayan ürünler için maddi tazminatı reddetmiş, manevi tazminata ve tedbirin karar kesinleşinceye kadar devamına hükmetmiştir. Yargıtay, sehven davalı gösterilen şirket lehine vekâlet ücreti eklenmesi ve “haksız rekabet” ibaresinin çıkarılması suretiyle kararı düzelterek onamıştır. Karar metni

Yargıtay 11. HD · E. 2022/1273, K. 2023/4930 · 13.09.2023 Tespit raporu doğrulandı
Çanta mağazası ve internet sitesinde tanınmış karakter markaları

Davalı, şirket temsilcisi hazır bulunmadan yapılan iki delil tespitine itiraz etmiş ve ürünlerin orijinal olduğunu savunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesi, gıyapta yapılan ve itiraza uğrayan tespit raporunun tek başına hükme esas alınamayacağını, ancak itiraz üzerine alınan raporla doğrulandığını; davalının faturalarının tespitteki ürünlere ait olduğunu kanıtlayamadığını ve tespit giderlerinin yargılama gideri olduğunu kabul etmiştir. Karar onanmıştır (556 sayılı KHK dönemi; tazminat hükmü bugün SMK m. 151’e karşılık gelir). Karar metni

3. Haksız tedbir tazminatı

Yargıtay 11. HD · E. 2024/3481, K. 2025/1894 · 18.03.2025 Dava zamanaşımından reddedildi
Reddedilen marka davasında uygulanan tedbirden doğan zarar

Marka davası reddedilen davalı, tedbirle ürünlerinin bayiden ve gümrüklü bölgeden alınması nedeniyle 200.000 TL maddi ve 800.000 TL manevi tazminat istemiştir. Yargıtay, zararın HMK m. 399’da düzenlendiğini, hüküm 15.06.2020’de kesinleştiği hâlde arabulucuya 14.06.2022’de başvurulduğunu belirterek davanın HMK m. 399/3’teki bir yıllık süre nedeniyle reddedilmesi gerektiğini; Bölge Adliye Mahkemesinin genel haksız fiil zamanaşımına göre hesap yapmasının doğru olmadığını kabul etmiş ve kararı gerekçesi düzeltilerek onamıştır. Karar metni

Yargıtay 11. HD · E. 2024/2411, K. 2025/1869 · 17.03.2025 Tazminat reddedildi
Hükümsüz kılınan patente dayalı el koyma (patent uyuşmazlığı)

Ceza soruşturmasında patente dayanılarak kumaşlarına el konulan şirket, patent hükümsüz kılındıktan sonra zararını istemiştir. İlk derece mahkemesi, uluslararası otoritelerce incelenerek verilen patente dayanan davalının kötü niyetli veya ağır ihmalli sayılamayacağı gerekçesiyle davayı reddetmiş; karar oy çokluğuyla onanmıştır. Karşı oyda, hükümsüzlüğün geçmişe etkili olduğu ve ihtiyati tedbirden sorumluluğun kusursuz sorumluluk olduğu belirtilmiştir. Karar metni

Kararlardan çıkan sonuçlar

  • Tedbir hükümle birlikte de verilebilir. Kararlarda tedbir, esas hükümle birlikte kesinleşinceye kadar sürdürülmüş ve teminat sonunda iade edilmiştir.
  • Davalı itiraz ve kanun yolu haklarını süresinde kullanmalıdır. İtiraz kararına karşı istinafa gidilmemesi sonradan ileri sürülen usul itirazlarını etkisiz bırakmıştır.
  • Gıyapta yapılan tespite itiraz edin. İtiraza uğrayan gıyabi rapor tek başına hükme esas alınamaz; ancak yeni raporla doğrulanırsa delil değeri kazanır.
  • Gümrükte ürünün piyasaya çıkmamış olması tecavüzü ortadan kaldırmaz, ancak maddi tazminatın kapsamını daraltabilir.
  • Haksız tedbirde bir yıl içinde dava açın. HMK m. 399/3’teki süre, genel haksız fiil zamanaşımının önüne geçer.

Karar metinleri Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’nden alınmıştır. Yayımlanan metinlerde bazı marka ve taraf adları anonimleştirilmiştir. Bu bölümdeki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; her talep kendi delilleriyle ayrıca değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Marka davasında ihtiyati tedbir nasıl alınır?
Dava açma hakkı olan marka sahibi veya lisans alan, tecavüzün Türkiye’de gerçekleşmekte olduğunu ya da bunun için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığını ispat ederek fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinden tedbir ister (SMK m. 159/1). Dilekçede tedbir sebebi ve türü belirtilir, davanın esası yönünden haklılık yaklaşık olarak ispat edilir (HMK m. 390/3). Talep dava açılmadan önce veya dava sırasında yapılabilir.
Marka ihtiyati tedbirinde hangi kararlar verilebilir?
SMK m. 159/2’ye göre tecavüz oluşturan fiillerin durdurulması, taklit ürünlere ve üretim araçlarına gümrük ve serbest bölgeler dahil el konulması ve zararın tazmini için teminat istenebilir. HMK m. 391/1 ayrıca yediemine tevdi ve internet sayfasının kaldırılması gibi her türlü tedbire imkân verir.
İhtiyati tedbir için teminat zorunlu mu?
Kural olarak evet; tedbir isteyen, haksız çıkarsa karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacağı zararlara karşı teminat gösterir (HMK m. 392/1). Talep resmî belgeye veya kesin bir delile dayanıyorsa mahkeme gerekçesini belirterek teminat almayabilir. Yargıtay 11. HD 2023/6629 K. sayılı kararda tedbir 10.000 TL teminatla verilmiş ve teminat dava sonunda davacıya iade edilmiştir.
Dava açılmadan alınan tedbirden sonra dava ne zaman açılmalı?
Tedbir kararının uygulanması, tefhim veya tebliğden itibaren bir hafta içinde istenmelidir (HMK m. 393/1). Dava öncesi verilen tedbirde esas dava, uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde açılmalı ve dava açıldığına ilişkin belge uygulayan memura ibraz edilmelidir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m. 397/1).
Aleyhime verilen ihtiyati tedbir kararına nasıl itiraz ederim?
Dinlenmeden verilen tedbire, uygulamada hazır bulunduysanız uygulamadan, bulunmadıysanız tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde itiraz edebilirsiniz (HMK m. 394/2). İtiraz tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olur; dilekçeyle ve tüm delillerle yapılır. İtiraz kural olarak tedbirin uygulanmasını durdurmaz.
Tedbir kararına karşı istinaf yoluna gidilebilir mi?
Evet. Tedbir talebinin reddi, yüze karşı verilen tedbir kararları ve itiraz üzerine verilen kararlar istinafa tabidir (HMK m. 341/1-b). Bu başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır; başvuru tedbirin uygulanmasını durdurmaz (HMK m. 394/5).
Teminat göstererek tedbir kaldırılabilir mi?
Aleyhine tedbir verilen kişi mahkemece kabul edilecek teminatı gösterirse mahkeme tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına karar verebilir (HMK m. 395/1). Durum ve koşulların değiştiği ispatlanırsa teminat aranmaksızın da tedbir değiştirilebilir veya kaldırılabilir (HMK m. 396/1).
Marka davasında delil tespiti nedir?
Delil tespiti, taklit ürünler gibi kaybolabilecek delillerin dava öncesinde veya dava sırasında keşif, bilirkişi veya tanıkla mahkemece kayda geçirilmesidir (HMK m. 400). Zorunluluk varsa karşı tarafa tebligat yapılmadan yapılabilir; karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde itiraz edebilir (HMK m. 403). Tespit dosyası asıl davanın eki sayılır (HMK m. 405).
Taklit ürünlere gümrükte el konulabilir mi?
Evet. 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 57, fikri ve sınai hak ihlali şüphesi bulunan eşyanın gümrük işlemlerinin durdurulmasını düzenler; hak sahibinin kanundaki kısa süre içinde mahkemeden ihtiyati tedbir kararı getirmesi gerekir. SMK m. 159/2-b de el koymanın gümrük ve serbest bölgeler dahil her yerde yapılabileceğini belirtir.
Haksız ihtiyati tedbir nedeniyle tazminat istenebilir mi?
Evet. Tedbiri talep eden haksız çıkarsa ya da tedbir kendiliğinden kalkar veya itiraz üzerine kaldırılırsa, karşı tarafın zararını tazmin eder (HMK m. 399/1). Dava, esas davanın karara bağlandığı mahkemede açılır ve hükmün kesinleşmesinden veya tedbirin kalkmasından itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar (HMK m. 399/3); Yargıtay 11. HD 2025/1894 K. sayılı kararda bu süre geçtiği için dava reddedilmiştir.
İhtiyati tedbir kararına uymamanın sonucu nedir?
Tedbir kararına aykırı davranan kişi, ihlalin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmesi üzerine altı aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır (HMK m. 398/1).
İhtiyati tedbir talebi adli tatilde görülür mü?
Evet. İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delillerin tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri ile bunlara karşı yapılan itirazlar adli tatilde de görülür (HMK m. 103/1-a).

Kaynaklar

İlgili rehberler: marka tecavüzü tazminatı · marka hakkının ihlali ve ihtarname · sosyal medyada marka ihlali · marka hukuku

Av. Atakan Aylar

Marka Vekili ve Avukat Atakan AYLAR

Avukat Marka VekiliAv. Atakan AYLAR
Marka Vekilliği Sicil No: 2890
Avukatlık Sicil No: 40239 Ankara Barosu
ProfilHakkımızda · LinkedIn
İletişim0541 723 85 52
E-postabilgi@aylarpatent.com

İlgili Rehberler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir