® sembolü, İngilizce “Registered” (Tescilli) kelimesinin kısaltmasıdır. Bir markanın, ticari adın veya logonun ilgili devlet kurumunda (Türkiye’de TÜRKPATENT) resmi olarak tescil edildiğini ve yasal koruma altında olduğunu gösterir.
- ® (R): Tescilli marka — tescil belgesi olmadan kullanılamaz
- ™ (TM): Tescilsiz veya başvuru aşamasındaki marka — serbestçe kullanılabilir
- © (C): Telif hakkı — marka değil, eser koruma sembolü
- Türkiye’de yetkili kurum: TÜRKPATENT — 2026 tek sınıf marka tescil toplam harcı 9.830 TL
📋 İçindekiler
- 1. ® (R) Sembolü Nedir?
- 2. ®, ™ ve © — Üç Sembolün Tam Karşılaştırması
- 3. ® ile ™ Arasındaki Fark
- 4. Müseccel Marka Nedir?
- 5. ® Sembolünün Yasal Kullanım Kuralları
- 6. ® Sembolü Nerede Kullanılır?
- 7. ® Sembolü Klavyede Nasıl Yazılır?
- 8. Yurt Dışında ® Kullanımı
- 9. Neden Marka Tescili Yaptırmalısınız?
- 10. ® Hakkı Nasıl Kazanılır?
- 11. 2026 Marka Tescil Ücretleri
- 12. Sıkça Sorulan Sorular
® (R) Sembolü Nedir?
® sembolü (yuvarlak içinde R), İngilizce “Registered Trademark” (Tescilli Ticari Marka) ifadesinin kısaltmasıdır. Bir markanın, logonun veya ticari adın ilgili ülkenin yetkili marka ofisine resmi olarak tescil ettirildiğini ve hukuki güvence altında bulunduğunu kamuoyuna bildiren uluslararası bir işarettir.
Türkiye’de ® sembolünü kullanabilmek için markanın Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT)‘nden tescil belgesi almış olması zorunludur. Tescil belgesi alındıktan sonra marka sahibi bu sembolü markanın yanına ekleyerek kamuoyuna tescilli olduğunu duyurabilir.
✅ Türkçe karşılığı: ® sembolüne Türkçe’de “müseccel marka işareti” veya “tescilli marka işareti” denir. “Müseccel” kelimesi Arapça kökenli olup “kayıtlı, tescilli” anlamına gelmektedir.
®, ™ ve © — Üç Sembolün Tam Karşılaştırması
Registered Trademark
Tescilli Ticari Marka — Yalnızca tescil belgesi alan markalar kullanabilir. Türkiye’de TÜRKPATENT onayı şarttır.
Trade Mark
Ticari Marka — Tescilsiz veya başvuru aşamasındaki markalarda serbestçe kullanılabilir. Yasal bağlayıcılığı ® kadar güçlü değildir.
Copyright
Telif Hakkı — Marka değil; kitap, müzik, yazılım, fotoğraf gibi yaratıcı eserleri korur. Tescil olmadan da geçerlidir.
| Özellik | ® (Registered) | ™ (Trade Mark) | © (Copyright) |
|---|---|---|---|
| Ne anlama gelir? | Tescilli ticari marka | Ticari marka (tescilsiz/başvuruda) | Telif hakkı |
| Neyi korur? | İsim, logo, slogan, işaret | İsim, logo (tescilsiz) | Eser (müzik, kitap, yazılım) |
| Tescil gerekli mi? | ✅ Zorunlu | ❌ Gerekmez | ❌ Otomatik |
| Türkiye kurumu | TÜRKPATENT | — | Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu |
| Cezai yaptırım | SMK m.30 (1–3 yıl hapis) | Haksız rekabet kapsamı | FSEK kapsamı |
| Koruma süresi | 10 yıl + yenilenebilir | Kullanım süresince | Eser sahibinin hayatı + 70 yıl |
| Örnekler | Nike®, Coca-Cola® | Yeni marka başvuruları | Müzik, film, yazı |
® ile ™ Arasındaki Fark
Bu iki sembol sıkça karıştırılmaktadır. Temel fark şudur:
✅ ™ Kullanılabilecek Durumlar
— Marka tescil başvurusu yapılmış, henüz sonuçlanmamış
— Tescilsiz marka — ancak ticari amaçla kullanılıyor
— Bülten ilanı devam eden başvurular
— İtiraz sürecindeki markalar
— Yurt dışında tescilsiz, Türkiye’de henüz başvurulmamış markalar
⚠️ ® Kullanılabilecek Tek Durum
— TÜRKPATENT’ten tescil belgesi alınmış markalar
— Belge tarihi itibariyle geçerli (süresi dolmamış)
— Tescil yapılan sınıf(lar) kapsamındaki kullanım
— Tescil yapılan ülkede kullanım (ülkesellik ilkesi)
Diğer tüm durumlarda ® kullanımı yanıltıcı sayılır.
💡 Pratik strateji: Marka tescil başvurusu yapıldığında ™ kullanmaya başlayabilirsiniz. Tescil belgesi alındıktan sonra ® sembolüne geçin. Bu yaklaşım hem hukuki riski sıfırlar hem de markanızın korumalı olduğu mesajını doğru biçimde iletir.
Müseccel Marka Nedir?
Müseccel marka, TÜRKPATENT sicilinde kayıtlı olan, yani resmi tescil belgesi almış markadır. “Müseccel” kelimesi Arapça kökenli olup “tescilli, kayıtlı” anlamına gelir. ® sembolü bu markaları simgeler.
Müseccel marka sahibinin hakları:
- Tescil kapsamındaki sınıflarda markanın münhasır kullanım hakkı
- Benzer markaların kullanımını yasal yollarla durdurma hakkı
- SMK m.30 kapsamında cezai şikâyet hakkı (1–3 yıl hapis yaptırımı)
- Tazminat (maddi ve manevi) talep etme hakkı
- E-ticaret platformlarına (Amazon, Trendyol) ihlal şikâyeti yapma hakkı
- Madrid Protokolü ile uluslararası koruma talebi hakkı
- Markayı lisanslama veya devretme hakkı
® Sembolünün Yasal Kullanım Kuralları
Türkiye’de Yasal Durum
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) kapsamında Türkiye’de ® sembolünün kullanımına ilişkin temel kurallar şunlardır:
| Kural | Açıklama |
|---|---|
| Zorunluluk yok | Türkiye’de ® kullanımı zorunlu değildir; tescilli marka sahibi bu sembolü eklemek zorunda değildir. Ancak kullanımı, markanın tescilli olduğunu kamuoyuna duyurur. |
| Tescilsizde ® yasak | Tescil belgesi olmadan ® sembolü kullanmak yanıltıcı olup SMK ve TTK kapsamında haksız rekabet sayılabilir; yasal yaptırımlara yol açabilir. |
| Sınıf uyumu | ® yalnızca tescilsiz olduğu sınıf(lar) kapsamındaki mallarda/hizmetlerde kullanılabilir. Tescil dışı alanda kullanım yanıltıcıdır. |
| Ülkesellik | TÜRKPATENT tescili yalnızca Türkiye’de ® hakkı sağlar. ABD’de satış yapıyorsanız USPTO tescili, AB için EUIPO tescili gerekir. |
| Süre geçerliliği | Tescil yenilenmemişse ® kullanma hakkı da sona erer. 10 yıllık süre dolmadan yenileme yapılmalıdır. |
⚠️ Dikkat: Tescil belgesi olmadan ® sembolü kullanmak; Türkiye’de tüketicileri yanıltma, haksız rekabet ve ilgili kanunlar kapsamında yasal sorumluluk doğurabilir. Bu nedenle ® kullanmadan önce tescil belgenizin güncel olduğunu mutlaka teyit edin.
® Sembolü Nerede Kullanılır?
Tescil belgesi alındıktan sonra ® sembolü aşağıdaki yerlerde kullanılabilir:
- Ürün ve ambalaj: Marka adının veya logosunun sağ üst köşesine (superscript) küçük punto ile eklenir
- Web sitesi: Header, footer ve hakkımızda bölümünde marka adının yanında
- Sosyal medya: Biyografi, görseller ve içeriklerde marka adının yanında
- İş evrakları: Fatura, kartvizit, katalog, teklif formu ve imza bloğu
- Reklamlar: Dijital ve basılı reklam materyallerinde
- E-ticaret listeleri: Ürün başlığı ve açıklamalarında
💡 Yerleştirme stili: ® sembolü geleneksel olarak marka adının sağ üst köşesine küçük punto ile yerleştirilir — örneğin MARKA® veya MARKA®. Sol alt köşeye veya büyük puntoda kullanım da hukuki açıdan geçerlidir.
Markanıza ® hakkı kazandırmak için Av. Atakan AYLAR ekibiyle marka tescil sürecinizi başlatın.
® Sembolü Klavyede Nasıl Yazılır?
🖥️ Windows
Alt + 0174
Sayı tuş takımını kullanın (NumLock açık olmalı). Alt tuşunu basılı tutarken 0-1-7-4 sırasıyla yazın.
🍎 Mac (macOS)
Option + R
Option tuşunu basılı tutarken R harfine basın. Anında ® sembolü oluşur.
🌐 HTML / Web
® veya ®
HTML kodunda ® veya ® kullanılır. Her tarayıcı ve ekran okuyucuyla uyumludur.
📱 Mobil Cihazlar
Özel Karakter Menüsü
iOS/Android klavyede © tuşuna uzun basınca ® ve ™ seçenekleri görünür. Alternatif olarak kopyala-yapıştır yapılabilir.
| Platform | ® Kısayol | ™ Kısayol | © Kısayol |
|---|---|---|---|
| Windows | Alt + 0174 | Alt + 0153 | Alt + 0169 |
| Mac | Option + R | Option + 2 | Option + G |
| HTML | ® / ® | ™ / ™ | © / © |
| Unicode | U+00AE | U+2122 | U+00A9 |
Yurt Dışında ® Kullanımı
® sembolünün hukuki geçerliliği ülkesellik ilkesine dayanır. Her ülkedeki tescil o ülke sınırları içinde ® hakkı doğurur.
| Ülke / Bölge | Yetkili Kurum | ® Hakkı İçin |
|---|---|---|
| Türkiye | TÜRKPATENT | TÜRKPATENT’ten tescil belgesi |
| ABD | USPTO | USPTO’dan tescil — başvuruda ™, tescilde ® |
| Avrupa Birliği | EUIPO | EUIPO’dan AB markası tescili |
| 130+ Ülke | WIPO (Madrid) | Madrid Protokolü ile uluslararası tescil |
| Birleşik Krallık | UKIPO | Brexit sonrası EUIPO tescili geçersiz; ayrı UK tescili |
⚠️ ABD’de ® kullanımı özellikle katıdır. Tescil belgesi alınmadan ® kullanmak Federal Ticaret Komisyonu (FTC) kapsamında ciddi yaptırımlara yol açabilir. Başvuru aşamasında yalnızca ™ kullanılmalıdır.
Neden Marka Tescili Yaptırmalısınız?
® sembolü kullanabilmek için marka tescili zorunludur. Tescil yaptırmanın sağladığı avantajlar:
- Yasal güvence: SMK m.30 kapsamında 1–3 yıl hapis ve tazminat hakkı
- Önce gelen alır: Türkiye’de marka hakkı tescile dayalı — aynı ismi kullansanız da tescil etmeyenin hakları sınırlıdır
- E-ticaret koruması: Trendyol, Amazon, Hepsiburada’da ihlal şikâyeti için tescil belgesi şart
- Marka değeri: Tescilli markalar lisanslanabilir, franchiseye dönüştürülebilir ve maddi duran varlık sayılır
- Uluslararası genişleme: Madrid Protokolü ile 130+ ülkede koruma
- Güvenilirlik: ® sembolü tüketicilerde güven ve marka algısı oluşturur
® Hakkı Nasıl Kazanılır? — Marka Tescil Süreci
Türkiye’de ® hakkı kazanmak için TÜRKPATENT’e marka sorgulama yapıldıktan sonra EPATS sistemi üzerinden marka tescil başvurusu yapılır.
- Marka araştırması: Benzer tescilli markalar TÜRKPATENT veri tabanından taranır
- Sınıf belirleme: Nice Sınıflandırması’na göre faaliyet alanları belirlenir
- EPATS başvurusu: e-Devlet şifresiyle EPATS sistemine giriş, form doldurma ve harç ödenmesi
- İnceleme ve ilan: TÜRKPATENT incelemesi ve 2 aylık bülten ilanı
- Tescil belgesi: İtiraz gelmezse 7.010 TL tescil harcı ödenerek belge alınır
- ® kullanım hakkı başlar: Tescil belgesi alındıktan itibaren ® sembolü kullanılabilir
✅ Tescil başvurusundan tescil belgesine kadar geçen ortalama 6–12 ay boyunca ™ sembolünü kullanabilirsiniz. Tescil belgesi alındığı an ® sembolüne geçin.
2026 Marka Tescil Ücretleri
| İşlem | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Tek Sınıf Başvuru Harcı | 2.350 TL | 2.820 TL |
| Tescil Belgesi Harcı | 5.790 TL | 7.010 TL |
| Tek Sınıf Toplam Harç | 8.140 TL | 9.830 TL |
| İki Sınıf Toplam | — | 12.650 TL |
| Yenileme (2 sınıfa kadar) | 7.210 TL | 8.730 TL |
Kaynak: TÜRKPATENT 2026 Resmi Marka İşlem Ücretleri