Markanızı başkası tescil ettirdiyse, onun başvuru tarihinden önce işareti ticarette kullanarak hak elde ettiğinizi ispatlayabildiğiniz ölçüde, başvuru yayımdaysa itiraz edebilir, tescil edildiyse hükümsüzlük davası açabilirsiniz (SMK m. 6/3, 18, 25).
İçindekiler
- Bölüm 1 — Durumu anlamak
- Markamı başkası tescil ettirdi: ne yapabilirim?
- Marka hakkı tescille doğar; önce kullanan hiç korunmaz mı?
- Hangi aşamadasınız, hangi yol açık?
- Bölüm 2 — Önceki kullanımı ispat
- Tescilsiz markada “hak elde etmek” ne demektir?
- Markayı ilk kullananın sizseniz bunu hangi belgelerle ispat edersiniz?
- Bölüm 3 — Harekete geçmek
- Başvuru yayımdaysa: yayına itiraz
- Marka tescil edildiyse: hükümsüzlük davası
- Kötü niyet de varsa: ikinci dayanak olarak SMK m. 6/9
- Markanız yurt dışında tescilli, Türkiye’de tescilsizse
- Beklemenin riski: sessiz kalma
- Bölüm 4 — Size dava açıldıysa ve sonrası
- Tescil sahibi size tecavüz davası açarsa ne olur?
- Haksız rekabet: tescilsiz işaretin diğer koruması
- Kendi marka başvurunuzu neden hemen yapmalısınız?
- Markayı önce kullanan işletme için yol haritası
- Bölüm 5 — Yargıtay ne diyor?
- Yargıtay kararlarında önceki kullanım ve gerçek hak sahipliği
- Terimler sözlüğü
- Sıkça sorulan sorular
- Kaynaklar
1 Durumu anlamak
Markamı başkası tescil ettirdi: ne yapabilirim?
Markanızı başkası tescil ettirdiyse, kullandığınız işaret üzerinde onun başvuru tarihinden önce hak elde ettiğinizi gösterebildiğiniz ölçüde tescile karşı çıkabilirsiniz: başvuru henüz Bültende yayımdaysa iki ay içinde itiraz edersiniz (SMK m. 18), marka tescil edildiyse mahkemede hükümsüzlük davası açarsınız (SMK m. 25). Dayanak, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 6. maddesinin üçüncü fıkrasıdır: başvuru veya rüçhan tarihinden önce tescilsiz bir marka ya da ticaret sırasında kullanılan bir işaret üzerinde hak elde etmiş kişi, sonraki başvurunun reddini ve tescil edilmişse hükümsüzlüğünü isteyebilir.
Emre Bey, 2019’dan beri Bursa’da “Pervane Simit” adıyla üç şube işletiyor; tabelası, paket kâğıdı, sosyal medya hesabı ve teslimat uygulamasındaki sayfası bu adı taşıyor. Marka başvurusu yapmayı hep ertelemiştir. 2026 başında başka bir şirketin “Pervane Simit” adını 30. sınıfta (unlu mamuller) ve 43. sınıfta (yiyecek-içecek hizmetleri) kendi adına tescil ettirdiğini, ardından kendisine “markamızı kullanmayı bırakın” diye ihtarname gönderdiğini öğreniyor. Sorusu açık: “Bu adı ilk ben kullandım. Tescil başkasındaysa ben ne yapabilirim?”
Marka hakkı tescille doğar; önce kullanan hiç korunmaz mı?
Türkiye’de marka koruması kural olarak tescil yoluyla elde edilir (SMK m. 7/1); ancak tescilsiz kullanım tamamen korumasız değildir, çünkü kanun önceki kullanımla hak elde etmiş kişiye sonraki tescile karşı itiraz ve hükümsüzlük imkânı tanır (SMK m. 6/3, 25/1). Bu iki kural birlikte okunmalıdır: tescil, sahibine güçlü bir yasaklama hakkı verir; önceki kullanım ise bu hakkın haksız biçimde başkasının eline geçmesini önleyen bir savunma ve itiraz aracıdır.
Uygulamada buna gerçek hak sahipliği veya önceye dayalı hak sahipliği denir. Ancak bu korumanın bir bedeli vardır: tescilli marka sahibi sicil kaydını göstermekle yetinirken, tescilsiz kullanıcı hem kullanımın tarihini hem de bu kullanımın kendisine bir hak kazandıracak düzeyde olduğunu belgelerle ispat etmek zorundadır. Yargıtay’ın onadığı kararlarda, yalnızca “ilk kullanan olmak” yeterli görülmemiş; işaretin belli bir piyasada bilinir hâle gelmesi aranmıştır (K. 2026/1488).
Hangi aşamadasınız, hangi yol açık?
İzleyeceğiniz yol, rakip başvurunun hangi aşamada olduğuna ve size karşı bir işlem başlatılıp başlatılmadığına göre değişir. Aşağıdaki şema üç durumu gösterir.
Şema 1 — Hangi aşamadasınız?
- Başvuru Bültende yayımlandıMarka henüz tescil edilmedi. Yayımdan itibaren 2 ay içinde TÜRKPATENT’e yayına itiraz edin; dayanak önceki kullanım (SMK m. 6/3) ve varsa kötü niyet (m. 6/9).
- Marka tescil edildiİtiraz süresi geçti veya itiraz sonuç vermedi. Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde hükümsüzlük davası açın (SMK m. 25).
- Size ihtarname veya dava geldiTescil sahibi kullanımınızı durdurmak istiyor. Önceki kullanımınızı savunma olarak ileri sürün, gerekirse karşı dava ile hükümsüzlük isteyin; cevap süresi tebliğden 2 hafta (HMK m. 127).
- Marka koruması kural olarak tescille doğar (SMK m. 7/1), ama önceki kullanımla elde edilen hak sonraki tescile karşı ileri sürülebilir (SMK m. 6/3).
- Başvuru yayımdaysa yol itirazdır (2 ay); tescil edildiyse hükümsüzlük davasıdır.
- Tescilsiz kullanıcı, kullanımın tarihini ve yoğunluğunu ispat etmek zorundadır.
2 Önceki kullanımı ispat
Tescilsiz markada “hak elde etmek” ne demektir?
Tescilsiz markada hak elde etmek, işareti rakibin başvuru tarihinden önce ticarette marka olarak, yani mal veya hizmetinizi tanıtacak biçimde kullanmış ve bu kullanımla işareti belli bir yer, bölge veya piyasada sizinle özdeşleşecek ölçüde bilinir hâle getirmiş olmaktır. Kanun “hak elde edilmiş” ifadesini tanımlamaz; ölçütleri Yargıtay’ın onadığı kararlar belirler. İncelediğimiz kararlardan üç ölçüt çıkmaktadır.
- Kullanım, rakibin başvuru tarihinden önce olmalıdır.Karşılaştırma rakibin tescil tarihine değil, başvuru (varsa rüçhan) tarihine göre yapılır. Bir dosyada davacının alan adını 2012’de aldığı, logosunu aynı yıl sosyal medyada yayımladığı ve dergilerde reklam verdiği; davalı markasının ise 2017’de başvurulduğu görülmüş, davacı gerçek hak sahibi kabul edilmiştir (K. 2025/763).
- Kullanım belli bir yoğunluğa ulaşmış olmalıdır.İlk derece mahkemesinin Yargıtay’ca onanan bir kararında, gerçek hak sahipliği için “tescilsiz kullanımın yoğun ve yaygın mahiyette olması gerektiği” belirtilmiş; davacının kullanımı rakip başvuru tarihi itibarıyla “oldukça sınırlı düzeyde” kaldığı için SMK m. 6/3 talebi kabul edilmemiştir (K. 2026/3301).
- İşaretin kendisi ayırt edici olmalıdır.Coğrafi yer adı ile ürünün cinsini birleştiren bir ibarede, Bölge Adliye Mahkemesi önceki kullanımın davacıya hak kazandırmadığını; bunun için işaretin kullanımla ikinci bir anlam kazanıp davacıyla özdeşleştiğinin ispatı gerektiğini belirtmiş, Yargıtay kararı onamıştır (K. 2026/1488). Aynı kararda “markanın ilk olarak kullanılmaya başlanması yeterli olmayıp, markanın belli bir yer, bölge ve piyasada bilinir hale geldiğinin de ispatı gerektiği” vurgulanmıştır.
Bu ölçütler tek tek değil birlikte değerlendirilir. Yerel ölçekte faaliyet gösteren bir işletme de hak elde edebilir; kararlarda aranan şey Türkiye çapında bir tanınmışlık değil, kullanımın faaliyet gösterilen piyasada işareti işletmeyle özdeşleştirecek kadar düzenli ve görünür olmasıdır. Bir işletme adı veya alan adı olarak kullanmak tek başına yeterli olmayabilir; işaretin mal veya hizmet üzerinde, reklamda, ambalajda marka gibi kullanılması önemlidir.
Emre Bey’in durumu bu ölçütler açısından güçlüdür: rakibin başvurusu 2025 tarihlidir, oysa “Pervane Simit” tabelası ve paket kâğıtları 2019’dan beri kullanılmaktadır. “Pervane” kelimesi simit için tanımlayıcı değildir. Zayıf noktası ise yoğunluktur: üç şubenin ciro kayıtları, teslimat uygulamasındaki sipariş ve yorum sayıları ve yerel basındaki haberler, kullanımın Bursa piyasasında bilinir olduğunu göstermek için toplanmalıdır.
Markayı ilk kullananın sizseniz bunu hangi belgelerle ispat edersiniz?
Markayı ilk kullananın siz olduğunuzu, kullanımın tarihini, markasal niteliğini ve yaygınlığını gösteren belgelerle ispat edersiniz; her belgede işaretin kendisinin görünmesi ve tarihin anlaşılabilmesi gerekir. Aşağıdaki ızgara, dosyaya konulabilecek başlıca delil türlerini gösterir.
Şema 2 — Önceki kullanım delil kontrol listesi
- Satış belgeleriMarkanın ürün veya hizmetle birlikte geçtiği faturalar, sipariş kayıtları, pazaryeri satış raporları. Bir kararda, ismin rakip başvurudan önce çok sayıda faturada düzenli ve kesintisiz kullanılması belirleyici görülmüştür (K. 2024/641).
- Ürün ve işyeri görselleriTarihli tabela, ambalaj, etiket, menü ve vitrin fotoğrafları; tabela ve işyeri izin belgeleri.
- Dijital izlerAlan adı kayıt tarihi, sosyal medya hesabının açılış ve ilk paylaşım tarihleri, internet arşivi kayıtları. Alan adı ve sosyal medya logosu kullanımı önceki hakkın delili sayılmıştır (K. 2025/763).
- Reklam ve tanıtımDergi, gazete, açık hava ve dijital reklam faturaları; broşür, katalog ve fuar katılım belgeleri.
- Ticari kayıtlarTicaret sicili, vergi levhası, esnaf sicili kayıtları. Bu belgeler unvan kullanımını gösterir; markasal kullanımı ayrıca diğer belgelerle desteklemek gerekir.
- Bilinirliği gösterenlerMüşteri yorumları, basın haberleri, tedarikçi yazışmaları, ciro ve şube sayısındaki gelişme; gerekirse tanık beyanı ve bilirkişi incelemesi.
Belgelerin tarihini tartışmasız kılmak için bazı önlemler alınabilir: dijital içeriklerin noter tespiti veya mahkemeden delil tespiti, eski kayıtların tarih damgalı yedekleri, muhasebe kayıtlarının düzenli tutulması. Hangi belgenin yeterli olacağı somut dosyaya göre değişir; Hukuk Genel Kurulu, yalnızca unvanın geçtiği vergi levhası ve faturaları markasal kullanımın ispatı için yeterli görmediği bir kararda, ayrımın önemini vurgulamıştır (sessiz kalma bağlamında; ayrıntısı hükümsüzlük davasında zamanaşımı yazımızda).
- “Hak elde etmek” için ilk kullanan olmak yetmez; kullanım rakip başvurudan önce, markasal ve yeterince yoğun olmalıdır.
- Tanımlayıcı bir ibarede önceki kullanım, ancak kullanımla ayırt edicilik kazanıldıysa hak doğurur.
- Delillerin tarihi, rakibin başvuru tarihinden önce olmalıdır; fatura, görsel, dijital iz ve reklam belgelerini birlikte sunun.
3 Harekete geçmek
Başvuru yayımdaysa: yayına itiraz
Rakibin başvurusu Resmî Marka Bülteni’nde yayımlandıysa, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde TÜRKPATENT’e yayına itiraz edebilirsiniz (SMK m. 18); bu, sorunu dava açmadan ve tescil doğmadan çözmenin yoludur. TÜRKPATENT, SMK m. 6’daki nispi ret sebeplerini, önceki kullanım (m. 6/3) dâhil, kendiliğinden değil ancak itiraz üzerine inceler. İtiraz etmezseniz başvuru, şartları taşıyorsa tescile gider.
- İtirazın dayanağı: Önceki kullanımla elde edilmiş hak (m. 6/3); sizin de rakipten önce yapılmış bir marka başvurunuz veya tescilliniz varsa ve işaretler ile mallar benzerse karıştırılma ihtimali (m. 6/1); başvuru sahibiyle aranızda güven ilişkisi varsa kötü niyet (m. 6/9).
- İtiraz dilekçesine eklenecekler: Bölüm 2’deki delil listesinin özeti; özellikle başvuru tarihinden önceki tarihli belgeler.
- İtiraz reddedilirse: Karara karşı Kurum içinde itiraz ve ardından dava yolu vardır; süreç YİDK kararına itiraz yazımızda anlatılmıştır.
Bülteni kendi başınıza düzenli izlemek güçtür; işaretinize benzeyen başvuruları zamanında fark etmek için marka izleme hizmeti alınabilir veya marka sorgulama ile sicil düzenli kontrol edilebilir. Benzer başvurulara itirazın ayrıntıları için benzer marka itirazı yazımıza bakabilirsiniz.
Marka tescil edildiyse: hükümsüzlük davası
Marka tescil edildiyse, önceki kullanımla elde ettiğiniz hakka dayanarak fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde markanın hükümsüzlüğünü isteyebilirsiniz; SMK m. 25/1, m. 6’daki hâllerin tamamını hükümsüzlük sebebi sayar. Davayı menfaati olan herkes açabilir (m. 25/2); markayı tescilsiz kullanan işletme bu menfaate sahiptir. Davalı, sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişi veya hukuki halefidir; TÜRKPATENT davaya taraf gösterilmez (m. 25/3).
Hükümsüzlük kararı kesinleşirse marka başvuru tarihinden itibaren hiç korunmamış sayılır, sicilden terkin edilir ve rakip bu tescile dayanarak size yasak koyamaz (SMK m. 27). Karar, markanın tescil kapsamındaki bütün mal ve hizmetler için değil, kural olarak sizin hakkınızla çatışan mal ve hizmetler için verilir. Önceki kullanıma dayanan bir davada hükümsüzlük, davacının faaliyet alanı olan 35. sınıf hizmetlerle sınırlı olarak kabul edilmiştir (K. 2025/763).
Dava hazırlığında: Mahkeme, dava dilekçesi ve delillerin değerlendirilmesi için ayrıntılar marka hükümsüzlük davası rehberimizde; dilekçenin bölümleri ise marka hükümsüzlük davası dilekçesi yazımızda anlatılmıştır. Hükümsüzlük davasının konusu bir miktar para olmadığı için TTK m. 5/A’daki arabuluculuk dava şartı kapsamında değildir; aynı davada tazminat da istenecekse durum değişir.
Kötü niyet de varsa: ikinci dayanak olarak SMK m. 6/9
Rakip, sizin kullanımınızı bilerek ve sizi engellemek için başvuru yaptıysa, önceki kullanımın yanında kötü niyete de (SMK m. 6/9) dayanmak, davayı tek bir dayanağa bağlı olmaktan kurtarır. İncelediğimiz kararlarda bu ikinci dayanak belirleyici olmuştur: önceki kullanım yetersiz bulunduğu hâlde hükümsüzlük kötü niyet nedeniyle kabul edilmiştir.
- Çalışan transferi ve başvuru: Davacının ürününü bilen çalışanlarını kendi şirketine alan, ardından bu ürünün markası için başvuru yapan ve davacıya ihtarname gönderen davalının tescili kötü niyetli sayılmış; SMK m. 6/3 talebi kullanım sınırlı kaldığı için reddedilse de marka m. 6/9 uyarınca hükümsüz kılınmıştır (K. 2026/3301).
- Seri başvurular: Aynı ibareyi çok sayıda il ve ilçe adının yanına ekleyerek tescil ettiren davalının, bu illerde faaliyet gösterenleri engelleme amacı taşıdığı kabul edilmiş; davacının önceye dayalı hakkı tanınmasa da kötü niyet nedeniyle hükümsüzlüğe karar verilmiştir (K. 2026/1488).
- Yabancı üreticinin markası: Aynı sektörde faaliyet gösteren ve ürünleri önceden ticarete konu eden davalının ibareyi tesadüfen seçtiğinden söz edilemeyeceği belirtilerek tescilin kötü niyetli olduğu kabul edilmiştir (K. 2024/3502).
Kötü niyetin ölçütleri, ispatı ve reddedilen örnekler kötü niyetli marka tescili yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Burada akılda tutulması gereken nokta şudur: işaretlerin benzerliği tek başına kötü niyet sayılmaz; rakibin sizi bildiğini ve engellemek istediğini gösteren somut olgular gerekir.
Emre Bey’in avukatı, rakip şirketin kurucusunun 2023’te “Pervane Simit”in Nilüfer şubesinde fırın ustası olarak çalıştığını tespit eder. Bu olgu, rakibin kullanımı bildiğini gösterir ve kötü niyet iddiasını destekler. Avukat, davayı hem SMK m. 6/3’e (önceki kullanım) hem de m. 6/9’a (kötü niyet) dayandırmayı önerir; biri ispatlanamazsa diğeri sonuç doğurabilir.
Markanız yurt dışında tescilli, Türkiye’de tescilsizse
Markanız yurt dışında tescilli olsa bile Türkiye’de tescil edilmemişse, Türkiye’deki tescilli marka haklarına dayanarak tecavüz davası açamazsınız; ancak Türkiye’deki önceki kullanımınıza ve kötü niyete dayanarak sonraki tescilin hükümsüzlüğünü ve haksız rekabetin önlenmesini isteyebilirsiniz. Yargıtay’ın onadığı “RIGA” kararında, Uluslararası Büro (WIPO) nezdinde tescilli yabancı üreticinin Türkiye’deki şirketi ve bölge temsilcisi, davalının “RIGA FORM” markasının hükümsüzlüğünü sağlamış; Türkiye’de tescilli markaları olmadığı için tecavüz talepleri ise kabul edilmemiştir. Ürünlerin davalı tescilinden önce Türkiye’de satılması ve reklamının yapılması nedeniyle davalının kullanımı haksız rekabet sayılmış; alan adına ve sosyal medya sayfasına erişimin engellenmesine karar verilmiştir (K. 2024/3502).
Aynı kararda iki önemli tespit daha vardır. Birincisi, davacıların Türkiye’de marka başvurusu yapmamış olması veya davalının başvurusuna itiraz etmemiş olması, Bölge Adliye Mahkemesince dava hakkının kötüye kullanıldığını göstermez kabul edilmiştir. İkincisi, markanın davacıya devri talebi reddedilmiştir; çünkü davalı ile gerçek hak sahibi arasında bir ticari vekil veya temsilci ilişkisi yoktur. Devir yolu, SMK m. 10 uyarınca yalnızca markanın ticari vekil veya temsilci adına izinsiz tescil edildiği hâller içindir; bu durum için distribütör markayı kendi adına tescil ettirdi yazımıza bakabilirsiniz. Yurt dışındaki markanızı Türkiye’de de korumak için uluslararası marka tescili seçenekleri değerlendirilebilir.
Beklemenin riski: sessiz kalma
Rakibin tescilini ve kullanımını öğrendikten sonra yıllarca harekete geçmemek, hakkınızı kaybetmenize yol açabilir. SMK m. 25/6, önceki marka sahibinin sonraki markanın kullanımını bilerek beş yıl sessiz kalması hâlinde, kötü niyet yoksa markasını hükümsüzlük gerekçesi yapamayacağını düzenler. Hüküm metni “marka sahibi”nden söz eder; tescilsiz işarete dayanan kişi bakımından sessiz kalma, Yargıtay uygulamasında Türk Medeni Kanunu m. 2’deki dürüstlük kuralı çerçevesinde değerlendirilmektedir.
Önceki kullanıma dayanan davalarda bu savunmanın ciddiyeti bir kararda açıkça görülür: ilk derece mahkemesi önceye dayalı gerçek hak sahipliği gerekçesiyle hükümsüzlüğe karar vermiş, ancak Yargıtay, davalının asıl unsuru 1973’ten beri kullandığı ve sessiz kalma savunmasının tartışılmadığı gerekçesiyle kararı bozmuştur (K. 2025/5647). Sürenin nasıl hesaplandığı, neyin sessizliği bozduğu ve kötü niyet istisnası marka hükümsüzlük davası zamanaşımı yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
- Yayımdaki başvuruya iki ay içinde itiraz, tescil edilmiş markaya karşı hükümsüzlük davası açılır.
- Önceki kullanımın yanında kötü niyete de dayanmak, birinin ispatlanamaması hâlinde davayı ayakta tutar.
- Türkiye’de tescilsiz bir yabancı marka, tecavüz davası açmaya yetmez; hükümsüzlük ve haksız rekabet yolu açıktır.
- Devir yalnızca ticari vekil veya temsilci ilişkisinde mümkündür (SMK m. 10).
- Bilinen kullanıma uzun süre sessiz kalmak hak kaybına yol açabilir.
4 Size dava açıldıysa ve sonrası
Tescil sahibi size tecavüz davası açarsa ne olur?
Tescil sahibi size marka hakkına tecavüz davası açarsa, işareti onun başvurusundan önce kullandığınızı savunma olarak ileri sürebilir ve gerekirse karşı dava ile onun markasının hükümsüzlüğünü isteyebilirsiniz. Yargıtay’ın düzelterek onadığı ve karar düzeltme isteminin de reddedildiği bir dosyada, “Davetiye Dünyası” markasının sahibinin açtığı tecavüz ve tazminat davası, davalının bu ismi davacının başvurusundan önce “çok sayıda fatura ile düzenli ve kesintisiz bir şekilde” kullandığı gerekçesiyle reddedilmiştir (K. 2024/641).
Aynı dosyada ilk derece mahkemesi, tescilsiz marka sahibinin önceki kullanımını “derdest davada def’i yolu ile ileri sürmesini yasaklayan yasal bir düzenleme mevcut olmadığı” görüşüne yer vermiştir. Uyuşmazlık mülga 556 sayılı KHK dönemine aittir. Önceki kullanımın savunma olarak ileri sürülmesi ile ayrıca hükümsüzlük istenmesi farklı sonuçlar doğurur: savunma yalnızca açılan davanın reddini sağlar, rakibin tescili sicilde kalmaya devam eder; karşı dava ile hükümsüzlük ise tescili ortadan kaldırır.
- Cevap süresi: Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta; zorunlu hâllerde bu süre içinde istenirse bir defaya mahsus en çok bir aylık ek süre (HMK m. 127). Önceki kullanım savunması ve delilleri bu dilekçede açıkça bildirilmelidir.
- Karşı dava: Rakibin markasının hükümsüzlüğünü aynı yargılamada istemek, iki ayrı dava yürütme ihtiyacını ortadan kaldırabilir.
- İhtarname geldiyse: Cevap vermeden önce delillerinizi toplayın ve kullanımınızın başlangıcını belgeleyin; ihtarnamede kabul anlamına gelebilecek beyanlardan kaçının.
Tecavüz davasının taraflara göre işleyişi için marka hakkına tecavüz davası, davalının diğer savunmaları için marka davasında savunmalar yazılarımıza bakabilirsiniz.
Haksız rekabet: tescilsiz işaretin diğer koruması
Tescilsiz işaret, marka hukukundaki tecavüz korumasından yararlanamasa da, başkasının ürünleri veya işletmesiyle karışıklığa yol açan kullanımlara karşı Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabet hükümleriyle (TTK m. 54 vd.) korunabilir. “RIGA” kararında, Türkiye’de tescilli markası olmayan davacıların tecavüz talepleri reddedilmiş, ancak davalının kullanımlarının haksız rekabet oluşturduğu tespit edilerek kullanımın men’ine ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına karar verilmiştir (K. 2024/3502).
Haksız rekabet davası, hükümsüzlük davasının yerine geçmez; rakibin tescilini sicilden kaldırmaz. Bu nedenle iki talep aynı davada birlikte ileri sürülebilir: hükümsüzlük, tescili ortadan kaldırmak için; haksız rekabet, piyasadaki karıştırıcı kullanımı durdurmak için. Tescilsiz işaretin korunması ve taraflar konusunda marka davalarında taraflar yazımıza da bakabilirsiniz.
Kendi marka başvurunuzu neden hemen yapmalısınız?
Kendi marka başvurunuzu hemen yapmalısınız, çünkü önceki kullanıma dayanmak her dosyada ağır bir ispat yükü getirirken, başvuru tarihi sicilde sabit bir öncelik yaratır ve sonraki benzer başvurulara karşı SMK m. 6/1’e dayanmanızı sağlar. İncelediğimiz kararlardan biri bunun önemini açıkça gösterir: davacının kendi marka başvuruları, davalının başvurusundan yalnızca yirmi dört gün sonra yapıldığı için karıştırılma ihtimali (m. 6/1) değerlendirmesine esas alınamamış; davacının daha önceki tescili ise dava tarihinde hükümden düşmüş olduğundan dayanak olamamıştır (K. 2026/3301).
- Önce sorgulayın: Kullandığınız işaretin sicilde başkası adına kayıtlı veya başvuruda olup olmadığını marka sorgulama ile kontrol edin.
- Doğru sınıfları seçin: Fiilen sunduğunuz mal ve hizmetleri kapsayan sınıflarda başvuru yapın; süreç marka tescili sayfamızda anlatılmıştır.
- Tescilinizi yenileyin: Tescil on yıl korunur ve yenilenebilir; hükümden düşmüş bir tescil, yukarıdaki kararda görüldüğü gibi davada dayanak olamaz.
- Rakip başvuru varsa birlikte yürütün: Kendi başvurunuz, rakibe karşı itiraz ve hükümsüzlük süreçleri birbirini dışlamaz.
Başvuru ve tescil aşamasında ödenecek güncel resmî ücretler marka tescil ücreti rehberimizde sınıf sayısına göre gösterilmiştir.
Markayı önce kullanan işletme için yol haritası
Markayı önce kullanan işletme için doğru sıra şudur: rakip kaydın durumunu öğrenmek, önceki kullanımın delillerini toplamak, kendi başvurusunu yapmak ve rakip kaydın aşamasına göre itiraz veya hükümsüzlük yoluna gitmek. Aşağıdaki karar ağacı iki tarafın bakış açısından temel soruları özetler.
Şema 3 — Markamı başkası tescil ettirdi: karar ağacı
İşareti önce ben kullanıyordum
Tescil sahibi bana ihtarname veya dava gönderdi
- Sicili kontrol edinRakip kaydın başvuru tarihini, tescil tarihini, sınıflarını ve Bülten yayım tarihini öğrenin.
- Delil dosyası hazırlayınRakibin başvuru tarihinden önceki fatura, görsel, dijital iz ve reklam belgelerini tarih sırasıyla düzenleyin.
- Rakiple ilişkinizi inceleyinEski çalışan, ortak, tedarikçi veya müşteri ilişkisi kötü niyet iddiasının temelidir.
- Kendi başvurunuzu yapınRakip kayıt ortadan kalkınca boşluğu başkası doldurmasın.
- Süreyi kaçırmayınYayına itiraz için iki ay; hükümsüzlük için kullanımı öğrendiğiniz tarihten itibaren uzun süre beklememek.
- Talepleri birlikte planlayınHükümsüzlük, haksız rekabetin önlenmesi ve gerekirse ihtiyati tedbir talepleri baştan birlikte değerlendirilmelidir.
Emre Bey’in avukatı üç adım önerir: “Pervane Simit” için 30. ve 43. sınıfta derhâl marka başvurusu; rakibin ihtarnamesine, kullanımın 2019’dan beri sürdüğünü gösteren belgelerle cevap; ve SMK m. 6/3 ile m. 6/9’a dayanan hükümsüzlük davası. Hükümsüzlük kararı kesinleşirse rakibin tescili başvuru tarihinden itibaren hiç doğmamış sayılır; Emre Bey’in kendi başvurusu ise önüne çıkan engel kalkmış olarak incelenir.
- Tecavüz davasında önceki kullanım savunma olarak ileri sürülebilir; tescili kaldırmak için ayrıca hükümsüzlük istenmelidir.
- Haksız rekabet hükümleri tescilsiz işareti karıştırıcı kullanımlara karşı korur, ama tescili sicilden kaldırmaz.
- Kendi başvurunuz sicilde sabit bir öncelik yaratır; önceki kullanıma dayanmanın ispat yükünü azaltır.
5 Yargıtay ne diyor?
Yargıtay kararlarında önceki kullanım ve gerçek hak sahipliği
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2024–2026 yıllarında verdiği aşağıdaki altı karar, tescilsiz önceki kullanımın hangi koşullarda hak doğurduğunu, ne zaman yetersiz kaldığını ve kötü niyetin ikinci dayanak olarak nasıl sonuç verdiğini gösterir. Özet tablodaki bağlantılar ilgili karar kartına götürür.
| Konu | Sonuç | Yargıtay 11. HD |
|---|---|---|
| Alan adı, sosyal medya ve dergi reklamıyla önceki kullanım: gerçek hak sahipliği kabul | Onama | K. 2025/763 |
| Tanımlayıcı ibarede önceki hak yok; seri başvurular kötü niyet, hükümsüzlük kabul | Onama | K. 2026/1488 |
| Sınırlı kullanım hak doğurmaz; çalışan transferi kötü niyet, hükümsüzlük kabul | Onama | K. 2026/3301 |
| Türkiye’de tescilsiz yabancı marka: hükümsüzlük ve haksız rekabet kabul, tecavüz ve devir reddi | Onama | K. 2024/3502 |
| Önceki kullanım, tescil sahibinin tecavüz davasına karşı savunma oldu | Karar düzeltme reddi | K. 2024/641 |
| Önceye dayalı hak kabul edilse de sessiz kalma savunması tartışılmalı | Bozma | K. 2025/5647 |
1. Önceki kullanım ne zaman hak doğurur?
2012’de kurulan davacı, açık hava reklamcılığı alanında “Ventus Medya” adını kullandığını, 2017’de kurulan davalının aynı adı kötü niyetle tescil ettirdiğini ileri sürmüştü. Davalı, davacının markasal kullanımı olmadığını ve internet sitesinin yapım aşamasında kaldığını savunmuştu. İlk derece mahkemesi, davacının “ventusmedya.com” alan adını 24.08.2012’de aldığını, logosunu 15.10.2012’de sosyal medyada yayımladığını ve tescilden önce dergilerde reklam verdiğini belirterek davacının SMK m. 6/3 uyarınca gerçek hak sahibi olduğuna ve markanın davacının faaliyet alanı olan 35. sınıf hizmetler yönünden hükümsüzlüğüne karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Yargıtay kararı onamıştır.
Bu karardan çıkan ders: Tarihli alan adı kaydı, sosyal medya paylaşımı ve reklam belgeleri birlikte sunulduğunda önceki kullanım ispatlanabilir; hükümsüzlük ise davacının faaliyet alanıyla sınırlı kalabilir. Karar metni
Davacı, 2014’ten beri bir ilde kullandığını ileri sürdüğü ibarenin, aynı ibareyi çok sayıda il ve ilçe adıyla birlikte tescil ettiren davalı adına tescilinin hükümsüzlüğünü istemişti. İlk derece mahkemesi hem gerçek hak sahipliğini hem kötü niyeti kabul etmişti. Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırmış; gerçek hak sahipliği için “markanın belli bir yer, bölge ve piyasada bilinir hale geldiğinin de ispatı gerektiği”, coğrafi yer ve ürün cinsini bildiren ibarenin kullanımla ikinci bir anlam kazanıp davacıyla özdeşleştiğinin ispatlanamadığı gerekçesiyle SMK m. 6/3’ü uygulamamıştır. Buna karşılık davalının seri tescillerinin bu alanda faaliyet gösterenleri engelleme amaçlı olduğunu ve tescilin kötü niyetli olduğunu kabul ederek hükümsüzlüğe karar vermiştir. Yargıtay kararı onamıştır.
Bu karardan çıkan ders: Tanımlayıcı nitelikteki bir ibarede önceki kullanım tek başına yetmeyebilir; kötü niyet dayanağı davayı kurtarabilir. Karar metni
Davacılar, ürünlerinin teknik dosyalarını hazırlayan çalışanlarının davalıya geçtiğini, ardından davalının bu ürünün markasını kendi adına tescil ettirdiğini ileri sürmüştü. Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi; davacının kendi başvurularının davalınınkinden sonra yapıldığı ve önceki tescilinin hükümden düştüğü için m. 6/1’in uygulanamayacağını, tescilsiz kullanımın davalı başvuru tarihi itibarıyla “oldukça sınırlı düzeyde” kaldığı için m. 6/3 kapsamında gerçek hak sahipliğinin ispatlanamadığını belirtmiş; ancak çalışan transferi, başvuru ve ardından gönderilen ihtarname olgularını kötü niyet sayarak markanın m. 6/9 uyarınca hükümsüzlüğüne karar vermiştir. Tecavüz ve haksız rekabet talepleri reddedilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiş, Yargıtay kararı onamıştır.
Bu karardan çıkan ders: Önceki kullanım yoğun değilse, rakibin sizi bildiğini ve engellemek istediğini gösteren olgular ikinci bir dayanak olarak hazırlanmalıdır. Karar metni
2. Yabancı marka, savunma ve sessiz kalma
Kontrplak üreticisi yabancı şirketin Türkiye’de kurduğu şirket ve bölge temsilcisi, davalının “RIGA FORM” markasının hükümsüzlüğünü, markanın kendilerine devrini ve tecavüzün tespitini istemişti. İlk derece mahkemesi, aynı alanda faaliyet gösteren davalının ibareyi tesadüfen seçtiğinden söz edilemeyeceğini belirterek tescili kötü niyetli bulmuş ve hükümsüzlüğe karar vermiş; davalı ile gerçek hak sahibi arasında ticari vekil veya temsilci ilişkisi bulunmadığı için devir talebini, davacıların Türkiye’de tescilli markası olmadığı için tecavüz taleplerini reddetmiş, kullanımın haksız rekabet olduğunu tespit ederek alan adı ve sosyal medya sayfasına erişimin engellenmesine karar vermişti. Bölge Adliye Mahkemesi, Türkiye’de başvuru yapılmamasının veya itiraz edilmemesinin dava hakkının kötüye kullanıldığını göstermediğini ve markaların asıl unsurunun aynı olduğunu belirterek yeniden hüküm kurmuş; Yargıtay kararı onamıştır.
Bu karardan çıkan ders: Türkiye’de tescil yoksa tecavüz yolu kapalıdır, ama önceki ticari faaliyet ve kötü niyet hükümsüzlük ile haksız rekabet yolunu açık tutar. Karar metni
Matbaacılık alanında “Davetiye Dünyası + Şekil” markasını 2012’de tescil ettiren davacı, davalının bu adı kullandığını ileri sürerek tecavüzün önlenmesini ve tazminat istemişti. Davalı, adı daha önceden kullandığını ve 2010’da başvuru yaptığını ancak takip etmediğini savunmuştu. Mahkeme, tescilsiz önceki kullanımın def’i olarak ileri sürülmesini yasaklayan bir düzenleme bulunmadığını belirterek davayı reddetmişti. Daire, davalının davacının başvurusundan önce ismi “çok sayıda fatura ile düzenli ve kesintisiz bir şekilde” kullandığı gerekçesiyle kararı düzelterek onamış (E. 2022/4441, K. 2023/3376), bu kararla davacının karar düzeltme istemini reddetmiştir. Uyuşmazlık mülga 556 sayılı KHK dönemine aittir.
Bu karardan çıkan ders: Size tecavüz davası açılırsa, rakibin başvurusundan önceki düzenli kullanımınızı belgeleriyle ortaya koymak davanın reddini sağlayabilir. Karar metni
İlk derece mahkemesi, önceye dayalı gerçek hak sahipliği ve iltibas gerekçesiyle davalı markalarının hükümsüzlüğüne karar vermiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararı düzeltilmiş gerekçeyle korumuştu. Yargıtay, SMK m. 25/6’daki beş yıllık sürenin hak düşürücü olduğunu, sürenin “tescil tarihinden başlatılması mutlak bir kural değildir” diyerek tescil öncesi kullanımın da dikkate alınması gerektiğini belirtmiş; davalının asıl unsuru 1973’ten beri kullandığı savunmasının tartışılmamasını eksik inceleme saymış ve kararı bozmuştur.
Bu karardan çıkan ders: Önceki kullanıma dayanan davacı, karşı tarafın daha da eski kullanım ve sessiz kalma savunmalarına karşı da hazırlıklı olmalıdır. Karar metni
Karar metinleri Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’nden alınmıştır. Yayımlanan metinlerde bazı marka ve taraf adları anonimleştirilmiştir. Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi sicil kayıtları ve delilleriyle ayrıca değerlendirilir.
- Önceki kullanım; tarihli, markasal ve yoğun olduğu ölçüde hak doğurur.
- Önceki kullanım yetersiz kaldığında kötü niyet dayanağı hükümsüzlük sonucunu sağlayabilir.
- Türkiye’de tescil yoksa tecavüz davası açılamaz; hükümsüzlük ve haksız rekabet yolları açıktır.
Kullandığınız markayı başkası tescil ettirdiyse; önceki kullanım delillerinizin yeterliliğini, itiraz veya hükümsüzlük yolunu ve kendi başvurunuzu Aylar Patent’in marka avukatı kadrosuyla birlikte değerlendirebilirsiniz.
0541 723 85 52 — Avukat görüşmesi
Avukat ve marka vekili · TÜRKPATENT Sicil No: 2890 · Marka avukatı hizmetimiz
İlgili rehberler
- Marka hükümsüzlük davası: markanın hükümsüzlüğü adım adım (ana rehber)
- Marka hükümsüzlük davasında zamanaşımı ve 5 yıllık sessiz kalma
- Kötü niyetli marka tescili ve hükümsüzlük
- Ticaret unvanımı başkası marka olarak tescil ettirdi
- Distribütör markayı kendi adına tescil ettirdi
- Markam taklit ediliyor, ne yapmalıyım?
Terimler sözlüğü
Önceki kullanım ve hükümsüzlük konusunda sık geçen terimlerin sade karşılıkları aşağıdadır.
- Tescilsiz marka
- Ticarette marka olarak kullanılan ama TÜRKPATENT siciline kaydedilmemiş işaret.
- Önceki kullanım
- Bir işaretin, başkasının marka başvurusundan önce ticarette kullanılmış olması; şartları varsa sonraki tescile karşı hak doğurur (SMK m. 6/3).
- Gerçek hak sahipliği
- Önceki ve yoğun kullanımla işaret üzerinde hak elde etmiş kişinin durumu; kararlarda “önceye dayalı hak sahipliği” olarak da anılır.
- Markasal kullanım
- İşaretin mal veya hizmeti tanıtacak ve ayırt edecek biçimde, örneğin tabelada, ambalajda veya reklamda kullanılması.
- Başvuru tarihi
- Marka başvurusunun TÜRKPATENT’e yapıldığı tarih; önceki kullanımın karşılaştırıldığı tarih budur (varsa rüçhan tarihi).
- Yayına itiraz
- Bültende yayımlanan başvuruya karşı yayımdan itibaren iki ay içinde TÜRKPATENT’e yapılan itiraz (SMK m. 18).
- Hükümsüzlük
- Tescil anındaki bir kusur nedeniyle markanın mahkeme kararıyla başvuru tarihinden itibaren ortadan kaldırılması (SMK m. 25, 27).
- Kötü niyet
- Markayı kullanmak için değil; rakibi engellemek, markayı stoklamak veya satmak amacıyla başvuru yapılması (SMK m. 6/9).
- Karşı dava
- Davalının aynı yargılamada davacıya karşı açtığı dava; örneğin tecavüz davasına karşı hükümsüzlük istemi.
- Haksız rekabet
- Dürüstlük kuralına aykırı ticari davranış; başkasının ürünleri veya işletmesiyle karışıklık yaratmak bunun örneğidir (TTK m. 54 vd.).
Sıkça sorulan sorular
Markamı başkası tescil ettirdi, ne yapabilirim?
Markayı ilk kullanan ben olsam da tescilsiz markam korunur mu?
Önceki kullanımla ‘hak elde etmek’ için ne kadar kullanım gerekir?
Önce kullandığımı hangi belgelerle ispat ederim?
Rakip başvuru henüz tescil edilmediyse ne yapmalıyım?
Marka tescil edildikten sonra hükümsüzlük davası açabilir miyim?
Önceki kullanımım yetersiz bulunursa dava kaybedilir mi?
Markam yurt dışında tescilli ama Türkiye’de değil; ne yapabilirim?
Markanın bana devredilmesini isteyebilir miyim?
Tescil sahibi bana tecavüz davası açarsa ne olur?
Hükümsüzlük davası açmak için ne kadar süre beklenebilir?
Haksız rekabet davası hükümsüzlük davasının yerine geçer mi?
Kendi marka başvurumu ne zaman yapmalıyım?
Kaynaklar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (m. 6, 7, 10, 18, 25, 27)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 5/A, 54 vd.)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 127)
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararları: Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (her kararın bağlantısı ilgili kartta yer almaktadır)
İlgili Rehberler
- Marka Hükümsüzlük Davası Dilekçesi: Nasıl Hazırlanır? Örnek Yapı ve Kontrol Listesi (2026)
- Distribütör veya Temsilci Markayı Kendi Adına Tescil Ettirdi: Hükümsüzlük ve Devir (2026)
- Marka Hükümsüzlük Davasında Zamanaşımı ve 5 Yıllık Sessiz Kalma Kuralı (2026)
- Marka Davasında İhtiyati Tedbir: Şartlar, Teminat, İtiraz ve Yargıtay Kararları
- Marka Tecavüzü Tazminatı: Hesaplama Yöntemleri ve Kararlardaki Tutarlar
- Marka Davasında Savunma: Davalının Def’ileri, Karşı Dava ve Yargıtay Kararları