Ticaret Unvanımı Başkası Marka Olarak Tescil Ettirdi: Ne Yapabilirim? (SMK 6/6, 2026)

Ticaret unvanı ile marka çakışması - SMK 6/6 itiraz ve hükümsüzlük

Tek cümleyle

Ticaret unvanınız başkası adına marka olarak tescil edildiyse, unvanınız markadan önce tescilliyse ve işaretler ile faaliyet alanları örtüşüyorsa, SMK m. 6/6 uyarınca itiraz edebilir veya hükümsüzlük davası açabilirsiniz.

Hazırlayan: Av. Atakan Aylar, Ankara Barosu (sicil no 40239) ve TÜRKPATENT marka vekili (sicil no 2890) · Son güncelleme: 3 Kasım 2026 · Yargıtay kararları Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki tam metinlerinden incelenmiştir.

İçindekiler
  1. Bölüm 1 — Temeller
  2. Ticaret unvanı ile marka arasındaki fark nedir?
  3. Ticaret unvanım başkası adına nasıl marka olarak tescil edilebildi?
  4. SMK m. 6/6 ticaret unvanını nasıl korur?
  5. Bölüm 2 — Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlüğün şartları
  6. Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlüğün şartları nelerdir?
  7. Ticaret unvanını fiilen kullanmış olmak gerekir mi?
  8. Bölüm 3 — Ne yapmalıyım?
  9. Ticaret unvanı ile marka çakışmasında hangi yollar var?
  10. Başvuru yayımdayken SMK m. 6/6 itirazı nasıl yapılır?
  11. Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlük davası nasıl açılır?
  12. Hükümsüzlük davası için süre var mı? “Beş yıl” yanılgısı
  13. Bölüm 4 — Tersi durum
  14. Başkasının markası ticaret unvanında kullanılıyorsa ne olur?
  15. Bölüm 5 — Yargıtay ne diyor?
  16. Yargıtay kararlarında ticaret unvanı ve marka çakışması
  17. Bölüm 6 — Strateji
  18. Ticaret unvanına dayanmadan önce kontrol listesi
  19. Ticaret unvanı ve marka çakışmasında sık yapılan hatalar
  20. Terimler sözlüğü
  21. Sıkça sorulan sorular
  22. Kaynaklar

1 Temeller

Ticaret unvanı ile marka arasındaki fark nedir?

Ticaret unvanı, bir işletmenin ticaret sicilindeki resmî adıdır ve işletmeyi tanıtır; marka ise TÜRKPATENT’te tescil edilen ve bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt eden işarettir. İkisi aynı kelimeyi taşıyabilir, ancak farklı sicillerde, farklı kurallarla korunur.

Uygulamadaki karışıklığın kaynağı şudur: ticaret siciline “Karaçam Yapı İnşaat Ltd. Şti.” unvanını tescil ettiren şirket sahibi, “Karaçam” adını artık korunmuş sanır. Oysa unvan tescili, marka tescili yerine geçmez. Marka hakkı TÜRKPATENT’teki tescille doğar (SMK m. 7/1); ticaret sicilindeki kayıt size marka hakkı vermez. Unvanınız ise kendi kuralları içinde korunur ve SMK m. 6/6 sayesinde sonraki bir marka tesciline karşı dayanak olabilir.

Aşağıdaki şema iki kavramı yan yana gösterir.

Şema 1 — Ticaret unvanı mı, marka mı?

Ticaret unvanı

Ne işe yarar?
İşletmeyi, yani tacirin kendisini tanıtır; sözleşmelerde, faturalarda, vergi levhasında yer alır.
Nerede tescil edilir?
Ticaret sicilinde (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu).
Korunduğu yol
Ticari dürüstlüğe aykırı kullanılırsa tespit, yasaklama, unvanın değiştirilmesi veya silinmesi ve tazminat istenebilir (TTK m. 52).
Marka karşısındaki gücü
Önceki tarihli unvan, sonraki marka başvurusuna itiraz ve tescilin hükümsüzlüğü için dayanaktır (SMK m. 6/6, 25).

Marka

Ne işe yarar?
Mal veya hizmeti tanıtır; ürünün üzerinde, ambalajda, tabelada, reklamda yer alır.
Nerede tescil edilir?
TÜRKPATENT’te, seçilen mal ve hizmet sınıfları için (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu).
Korunduğu yol
Aynı veya benzer işaretin izinsiz kullanımına karşı marka hakkına tecavüz davası (SMK m. 7, 29, 149).
Unvan karşısındaki gücü
Başkasının markasını ticaret unvanı olarak kullanmak da tecavüz sayılabilir (SMK m. 7/3-e).
Sonuç: Ticaret unvanı ve marka birbirinin yerine geçmez. İşletmenizin adını ürün ve hizmetlerinizde de kullanıyorsanız, ikisini de ayrı ayrı tescil ettirmeniz gerekir.
Örnek senaryo

Deniz Bey’in şirketi “Karaçam Yapı İnşaat Ltd. Şti.” 2014’ten beri Ankara Ticaret Sicili’nde kayıtlı ve konut inşaatı yapıyor; şirket adı tabelalarda, şantiye panolarında ve satış broşürlerinde yer alıyor, ama “Karaçam” hiç marka olarak tescil edilmemiş. 2023’te başka bir şirket “KARAÇAM YAPI” ibaresini 37. sınıfta (inşaat hizmetleri) ve 36. sınıfta (gayrimenkul hizmetleri) kendi adına tescil ettiriyor. 2026’da Deniz Bey’e gelen ihtarnamede, “Karaçam” ibaresinin kullanımına son vermesi isteniyor.

Ticaret unvanım başkası adına nasıl marka olarak tescil edilebildi?

Ticaret unvanınız başkası adına marka olarak tescil edilebilir, çünkü TÜRKPATENT marka başvurusunu incelerken ticaret sicilini kendiliğinden taramaz; unvana dayalı engel ancak unvan sahibinin itirazı üzerine incelenir. SMK m. 6’daki nispi ret sebeplerinin tamamında, ticaret unvanı dahil, başvurunun “itiraz üzerine” reddedileceği öngörülmüştür.

İtirazın da bir süresi vardır. Başvuru Resmî Marka Bülteni’nde yayımlanır ve itiraz, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde yapılmalıdır (SMK m. 18). Bülteni izlemeyen bir şirket bu süreyi fark etmeden geçirir ve marka tescil edilir. Örnek senaryoda Deniz Bey’in şirketi de 2023’teki yayımdan habersizdir. Bu durumda yol kapanmaz; hükümsüzlük davasına döner.

Bir şirketin unvanının aynısını veya esas unsurunu marka olarak alan kişi her zaman kötü niyetli değildir. Aynı kelimeyi farklı bir sektörde bağımsız olarak seçmiş olabilir. Bu nedenle unvana dayalı hükümsüzlükte kötü niyet ayrıca aranmaz; ancak varsa ek bir dayanak olarak ileri sürülebilir (SMK m. 6/9). Kötü niyet ayağı kötü niyetli marka tescili yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

SMK m. 6/6 ticaret unvanını nasıl korur?

SMK m. 6/6, başkasına ait bir kişi ismi, ticaret unvanı, fotoğraf, telif hakkı veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkı içeren marka başvurusunun, hak sahibinin itirazı üzerine reddedileceğini düzenler. SMK m. 25/1 ise m. 6’daki hâllerden biri varsa mahkemenin markanın hükümsüzlüğüne karar vereceğini söyler. İkisi birlikte okunduğunda ticaret unvanı sahibinin iki aşamalı bir koruması vardır: başvuru aşamasında itiraz, tescilden sonra hükümsüzlük davası.

Ticaret unvanı sahibi bu iki aşamada başka bentlere de dayanabilir. Hangisinin uygun olduğu dosyanın olgularına bağlıdır:

  • m. 6/6 (ticaret unvanı): Önceki tarihli unvanınızın esas unsuru, sonraki markada yer alıyorsa.
  • m. 6/1 (önceki marka): Unvanınızın esas unsurunu ayrıca marka olarak da tescil ettirdiyseniz; benzerlik ve mal-hizmet benzerliği karşılaştırılır.
  • m. 6/3 (önceki kullanım): Unvanınızdaki kelimeyi başvuru tarihinden önce ticarette marka gibi kullanarak bir hak elde ettiyseniz. Bu yol markamı başkası tescil ettirdi yazımızda anlatılmıştır.
  • m. 6/9 (kötü niyet): Başvuru sahibinin sizi bildiğini ve engelleme, satma gibi bir amaç taşıdığını gösteren olgular varsa.

Yargıtay’ın onadığı bir kararda, ticaret unvanının fiilen kullanıldığı mallarla sınırlı olarak m. 6/6’ya dayalı kısmi hükümsüzlük kabul edilirken, tescilsiz kullanıma dayanan m. 6/3 iddiası yeterli bilinirlik ispatlanamadığı için reddedilmiştir (K. 2024/8030). Bu karar, dayanakların ayrı ayrı ve kendi şartlarıyla kurulması gerektiğini gösterir.

Akılda kalsın

  • Ticaret sicilindeki unvan tescili size marka hakkı vermez; marka hakkı TÜRKPATENT’teki tescille doğar (SMK m. 7/1).
  • Kurum, marka başvurusunu incelerken ticaret unvanlarını kendiliğinden taramaz; unvana dayalı engel yalnızca itiraz üzerine incelenir.
  • Önceki tarihli ticaret unvanı, sonraki markaya karşı itiraz (m. 6/6, 18) ve hükümsüzlük (m. 25) dayanağıdır.
  • Unvan sahibi, olgular elveriyorsa m. 6/1, 6/3 ve 6/9’a da birlikte dayanabilir.

2 Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlüğün şartları

Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlüğün şartları nelerdir?

Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlük için unvanın markadan önce tescil edilmiş olması, unvanın esas unsuru ile markanın benzer olması, unvanın kullanıldığı alan ile markanın mal ve hizmetlerinin örtüşmesi ve hak kaybına yol açan bir sessizliğin bulunmaması gerekir. Bu şartlar kanunda madde madde sayılmamıştır; aşağıdaki şema, incelediğimiz Yargıtay kararlarında aranan unsurları bir araya getirir.

Şema 2 — Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlükte dört soru

  • Unvan önce mi?Ticaret unvanının tescil tarihi, markanın başvuru veya rüçhan tarihinden önce olmalıdır.
  • Esas unsur benzer mi?Unvanın ayırt edici çekirdeği (ör. “TUTKU”, “SONKAYA”) ile marka karşılaştırılır; benzerlik yoksa unvan dayanağı sonuç vermez (K. 2024/5533).
  • Alanlar örtüşüyor mu?Koruma, unvanın fiilen kullanıldığı mal ve hizmetlerle sınırlı tutulmuştur (K. 2024/8030); farklı alanlarda m. 6/6 uygulanmamıştır (K. 2024/3917).
  • Sessiz kalınmadı mı?Kullanımı bildiği hâlde beş yıl sessiz kalan önceki hak sahibi hak kaybı riskiyle karşılaşır; sonraki kullanıcı kötü niyetliyse bu kural işlemez (SMK m. 25/6; HGK K. 2025/798).
Not: Dört sorudan biri olumsuz cevaplanırsa, ticaret unvanı dayanağı tek başına yetmeyebilir; bu durumda m. 6/1, 6/3 veya 6/9 gibi diğer dayanaklar ayrıca değerlendirilmelidir.

Önceliğin karşılaştırılması: hangi tarihler?

Karşılaştırılan tarihler, ticaret unvanının ticaret siciline tescil tarihi ile markanın TÜRKPATENT’e başvuru veya rüçhan tarihidir. Markanın tescil tarihi değil, başvuru tarihi esas alınır. Unvan değişikliği yapılmışsa, uyuşmazlık konusu kelimenin unvana hangi tarihte girdiği önem taşır; bu nedenle yalnızca güncel sicil kaydı değil, unvan değişikliklerini gösteren Ticaret Sicili Gazetesi ilanları da dosyaya konmalıdır.

Unvanınız markadan sonra tescil edildiyse m. 6/6 size öncelik sağlamaz. Bu durumda, unvan tescilinden önce kelimeyi ticarette kullanmışsanız m. 6/3’e dayalı önceki kullanım iddiası değerlendirilebilir; ancak bunun için kullanımın yoğunluğu ve süresi ayrıca ispat edilmelidir.

Unvanın esas unsuru ve benzerlik

Ticaret unvanı bütün hâliyle değil, onu diğer işletmelerden ayıran esas unsuru üzerinden karşılaştırılır. “Karaçam Yapı İnşaat Ltd. Şti.” unvanında “Yapı İnşaat” faaliyet alanını, “Ltd. Şti.” şirket türünü anlatır; ayırt edici olan “Karaçam” kelimesidir. Yargıtay’ın onadığı kararlarda mahkemeler bu unsuru “çekirdek” veya “asli unsur” olarak adlandırmıştır (K. 2024/8030, K. 2024/6270).

Esas unsurun markada bulunması ise kendiliğinden yeterli değildir; işaretlerin bütün olarak bıraktığı izlenim de değerlendirilir. Unvanının esas unsuru “DOĞA SİGORTA” olan şirketin “Doğala Sigorta Geleceğe Güvenle” markasına karşı açtığı davada ilk derece mahkemesi m. 6/6 yönünden davayı kabul etmiş; ancak bölge adliye mahkemesi, mal ve hizmetler aynı olsa da işaretler arasında benzerlik bulunmadığını belirterek davayı reddetmiş ve karar onanmıştır (K. 2024/5533). Benzerlik değerlendirmesinin ölçütleri marka benzerliği ve iltibas yazımızda anlatılmıştır.

Faaliyet alanı ile mal ve hizmetlerin örtüşmesi

Ticaret unvanı her mal ve hizmet için koruma sağlamaz; Yargıtay’ın onadığı kararlarda koruma, unvanın gerçekten kullanıldığı faaliyet alanıyla sınırlandırılmıştır. 2002’den beri tescilli ticaret unvanının çekirdeği “TUTKU” olan şirketin davasında bölge adliye mahkemesi, şirket kurulurken faaliyet alanına her türlü mal ve hizmetin yazılabildiğini ve unvanın bunların hepsinde kullanılması yükümlülüğü bulunmadığını belirterek, unvanın “fiilen kullanıldığı mal ve hizmetler bakımından” öncelik sağladığını kabul etmiştir. Şirket unvanı yalnızca çorapta kullandığı için davalı markası yalnızca çorap ve çorap satışına ilişkin mağazacılık hizmetleri yönünden hükümsüz kılınmış, kapsamında çorap veya benzeri mallar bulunmayan diğer “tutku” markası ise hükümsüz kılınmamıştır (K. 2024/8030).

Faaliyet alanları farklıysa m. 6/6 dayanağı sonuç vermeyebilir. Tekstil alanında faaliyet gösteren ve 1982’den beri ticaret sicilinde kayıtlı bir şirketin, metal işleme makineleri alanındaki bir şirketin 35. sınıftaki markasına karşı açtığı davada ilk derece mahkemesi, eski tarihli unvan ile yeni tarihli markanın farklı mal ve hizmetlere ilişkin olduğu gerekçesiyle m. 6/6’nın uygulanamayacağını kabul etmiştir. Bölge adliye mahkemesi yalnızca tek bir hizmet (açık artırma hizmetleri) yönünden, önceki markalarla benzerlik gerekçesiyle kısmi hükümsüzlüğe karar vermiş; Yargıtay bu kararı onamıştır (K. 2024/3917).

Yaygın bir varsayıma dikkat: Şirket esas sözleşmesinin “amaç ve konu” maddesinde sayılan her faaliyet için unvanın kendiliğinden koruma sağlayacağı düşünülmemelidir. İncelediğimiz kararda belirleyici olan, esas sözleşmede yazılı alanlar değil, unvanın fiilen kullanıldığı mal ve hizmetlerdir. Bu yüzden fiilî kullanımı gösteren deliller dosyanın temelidir.

Ticaret unvanını fiilen kullanmış olmak gerekir mi?

İncelediğimiz Yargıtay kararlarına göre ticaret unvanının sağladığı öncelik, fiilen kullanıldığı mal ve hizmetlerle sınırlı tutulduğundan, kullanımın kapsamını gösteren deliller pratikte zorunludur (K. 2024/8030). Unvanın hangi ürün ve hizmetlerde, hangi tarihten beri kullanıldığı somut belgelerle gösterilmezse, mahkeme korumayı dar tutabilir veya hiç tanımayabilir.

Belgelerin niteliği de önemlidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bir sessiz kalma tartışmasında, vergi levhası, idari tutanak ve faturalarda geçen ibarenin “markasal kullanımdan ziyade bir ticaret unvanının kullanımı niteliğini” taşıdığını belirtmiştir (HGK K. 2025/798). Bu tespit iki yönlüdür: ticaret unvanının kullanıldığını göstermek için bu belgeler yararlıdır; fakat işaretin marka olarak kullanıldığını göstermek için tabela, ambalaj, reklam ve internet sayfası gibi mal veya hizmetle bağlantılı kullanım belgeleri gerekir.

Fiilî kullanımı göstermek için toplanabilecek başlıca belgeler şunlardır: ürün veya hizmet bazında faturalar, ürün ambalajı ve etiket örnekleri, iş yeri tabelası fotoğrafları, katalog ve broşürler, tarih damgalı internet sayfası ve sosyal medya kayıtları, fuar katılım belgeleri ve ihale veya sözleşme evrakı.

Örnek senaryo

Deniz Bey’in şirketi 2014’ten beri “Karaçam” unvanıyla konut inşaatı yapmaktadır; tabelalar, şantiye panoları, satış broşürleri ve inşaat sözleşmeleri bunu göstermektedir. Karşı tarafın markası 37. sınıfta inşaat hizmetlerini ve 36. sınıfta gayrimenkul hizmetlerini kapsamaktadır. İnşaat hizmetleri, şirketin fiilen kullandığı alanla doğrudan örtüşür. Gayrimenkul hizmetleri yönünden ise şirket, kendi inşa ettiği konutların satışını yaptığını gösteren belgeleri ayrıca sunmalıdır; aksi hâlde hükümsüzlük kararı 37. sınıfla sınırlı kalabilir.

Akılda kalsın

  • Unvanın tescil tarihi, markanın başvuru veya rüçhan tarihiyle karşılaştırılır.
  • Karşılaştırma, unvanın ayırt edici esas unsuru üzerinden yapılır; işaretler benzer değilse unvan dayanağı sonuç vermez.
  • Koruma, unvanın fiilen kullanıldığı mal ve hizmetlerle sınırlı tutulmuştur; esas sözleşmedeki her faaliyet için koruma varsayılmamalıdır.
  • Vergi levhası ve fatura, unvan kullanımını gösterir; markasal kullanım için tabela, ambalaj ve reklam belgeleri gerekir.

3 Ne yapmalıyım?

Ticaret unvanı ile marka çakışmasında hangi yollar var?

Ticaret unvanı ile marka çakışmasında izlenecek yol, karşı tarafın markasının hangi aşamada olduğuna bağlıdır: başvuru yayımdaysa itiraz, marka tescil edildiyse hükümsüzlük davası, size ihtarname veya dava geldiyse savunma ve gerekirse karşı dava. Aşağıdaki şema üç durumu sırasıyla gösterir.

Şema 3 — Hangi aşamadasınız, hangi yol açık?

  1. Başvuru Bültende yayımdaYayım tarihinden itibaren iki ay içinde TÜRKPATENT’e itiraz; m. 6/6 itiraz dilekçesinde açıkça gösterilmeli (SMK m. 18).
  2. Marka tescil edildiFikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde hükümsüzlük davası; kanunda genel bir dava açma süresi yoktur (SMK m. 25).
  3. Size ihtarname veya dava geldiCevap süresi tebliğden itibaren iki hafta (HMK m. 127); savunmanın yanında karşı dava olarak hükümsüzlük istenebilir.
Her aşamada: Kendi adınıza da marka başvurusu yapın. Hükümsüzlük kararı karşı tarafın tescilini kaldırır, fakat size marka hakkı vermez (SMK m. 7/1).

Başvuru yayımdayken SMK m. 6/6 itirazı nasıl yapılır?

Başvuru Resmî Marka Bülteni’nde yayımlandıktan sonra, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde TÜRKPATENT’e itiraz edilir ve itiraz dilekçesinde ticaret unvanına dayanıldığı, yani SMK m. 6/6, açıkça belirtilir (SMK m. 18). İtiraza ticaret sicili kaydı, unvanın tescil ve değişiklik tarihlerini gösteren Ticaret Sicili Gazetesi ilanları ve unvanın fiilen kullanıldığı alanı gösteren belgeler eklenmelidir.

Dayanağın itirazda açıkça gösterilmesi sonraki aşamalar için de belirleyicidir. Yargıtay’ın onadığı bir kararda, davacının Kurum nezdindeki itirazlarında m. 6/6’ya dayanmadığı için YİDK kararının iptali bakımından bu iddianın dinlenemeyeceği kabul edilmiştir. Aynı dosyada hükümsüzlük talebi yönünden de m. 6/6 iddiası ilk kez bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde ileri sürüldüğü için iddianın genişletilmesi yasağına takılmış (HMK m. 141), istinafta ilk kez ileri sürülen kötü niyet iddiası da dikkate alınmamıştır (K. 2023/6599).

İtiraz reddedilirse karara karşı Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu’na (YİDK) itiraz edilir; YİDK kararına karşı Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde dava açılabilir ve marka bu arada tescil edilmişse hükümsüzlük de birlikte istenebilir. Süreler için YİDK kararına itiraz ve benzer marka itirazı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlük davası nasıl açılır?

Marka tescil edildiyse, ticaret unvanı sahibi şirket, dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde hükümsüzlük davası açar (SMK m. 25/1, 25/3, 156). Dilekçenin zorunlu unsurları ve örnek yapısı marka hükümsüzlük davası dilekçesi yazımızda anlatılmıştır. Ticaret unvanına dayalı davalara özgü noktalar şunlardır:

  • Davacı: Ticaret unvanının sahibi olan tacir veya şirkettir. Hükümsüzlüğü menfaati olan herkes isteyebilir (m. 25/2); unvan sahibinin menfaati, önceki hakkının sonraki tescil tarafından engellenmesidir.
  • Davalı: Sicildeki marka sahibidir; TÜRKPATENT hükümsüzlük davasında taraf gösterilmez (m. 25/3). YİDK kararının iptali de isteniyorsa Kurum o talep yönünden davalı olur.
  • Mahkeme: Bağımsız hükümsüzlük davasında kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (m. 156/5); YİDK kararının iptaliyle birlikte açılan davada Ankara mahkemeleri yetkilidir (m. 156/2). Ayrıntı Ankara Fikri ve Sınai Haklar Mahkemeleri yazımızdadır.
  • Talep: Markanın, unvanın fiilen kullanıldığı alanla örtüşen mal ve hizmetler yönünden hükümsüzlüğü ve sicilden terkini. Kısmi hükümsüzlük mümkündür (m. 25/5); talebin mal-hizmet listesi üzerinden tek tek kurulması, kararın kapsamını belirler (K. 2024/8030).
  • Dayanakların hepsi dava dilekçesinde: m. 6/6, 6/1, 6/3 ve 6/9’dan hangilerine dayanılacaksa dava dilekçesinde gösterilmelidir; sonradan eklenen dayanak iddianın genişletilmesi yasağına takılabilir (HMK m. 141; K. 2023/6599).
  • Arabuluculuk: Hükümsüzlük talebinin konusu bir miktar para olmadığı için TTK m. 5/A kapsamında değildir; aynı davada tazminat da istenecekse o talep için arabuluculuk değerlendirilmelidir.

Hükümsüzlük davası için süre var mı? “Beş yıl” yanılgısı

Hükümsüzlük davası için kanunda tescil tarihinden işleyen genel bir dava açma süresi yoktur; “marka tescilinden itibaren beş yıl içinde dava açılmalıdır” şeklindeki anlatım kanuna uygun değildir. Beş yıl ifadesi, SMK m. 25/6’daki sessiz kalma kuralından gelir ve bu kural farklı bir şey söyler: önceki hak sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalırsa, sonraki tescil kötü niyetli olmadıkça hükümsüzlük isteyemez.

Aradaki fark önemlidir. Beş yıl, tescil tarihinden kendiliğinden işlemez; kullanımın bilinmesi veya bilinmesinin gerekmesi ve bu bilgiye rağmen sessiz kalınması gerekir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, bu sürenin hak düşürücü olduğunu ve “tescil tarihinden başlatılması mutlak bir kural değildir” diyerek tescilden önceki kullanım tarihlerinin de dikkate alınacağını belirtmiştir (E. 2025/840, K. 2025/5647, karar metni); sürenin nasıl hesaplandığı, neyin sessizliği bozduğu ve devrin etkisi marka hükümsüzlük davasında zamanaşımı ve sessiz kalma yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Ticaret unvanı dosyalarında sessiz kalmanın bir boyutu daha vardır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, TMK m. 2’ye dayanan sessiz kalma yoluyla hak kaybı için önceki hak sahibinin, markadaki işaretin “ticaret unvanı olarak tescil ettirildiğini ve markasal anlamda kullanıldığını bilmesi” gerektiğini ve ticaret unvanını sonradan tescil ettiren kişinin iyi niyetli olmasının şart olduğunu açıklamıştır (HGK K. 2025/798). Karar bir tecavüz davasına ilişkin olsa da, uzun süre geçmiş unvan-marka çakışmalarında hangi olguların aranacağını gösterir.

Sessiz kalmayı kesmenin en güvenli yolu dava açmaktır. Karşı taraf yıllardır kullanıyorsa ve siz bunu biliyorsanız, beklemek hak kaybı riskini büyütür.

Örnek senaryo

“KARAÇAM YAPI” markası 2023’te tescil edilmiştir; Deniz Bey markadan ihtarnameyle, 2026’da haberdar olmuştur. Beş yıllık sessizlik söz konusu değildir; dava açma imkânı açıktır. Deniz Bey’in avukatı, davalının yerleşim yeri İstanbul olduğu için davayı İstanbul’daki fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde açar; dayanak olarak m. 6/6’yı, şirket 2014’ten beri “Karaçam” adıyla konut inşa edip sattığı için m. 6/3’ü de dava dilekçesinde gösterir. Aynı gün şirket adına 37. ve 36. sınıflarda marka başvurusu yapılır.

Akılda kalsın

  • Başvuru yayımdaysa iki ay içinde itiraz; itirazda m. 6/6 açıkça gösterilmezse sonraki YİDK davasında dinlenmeyebilir.
  • Tescilli markaya karşı yol, sicildeki sahibe karşı açılacak hükümsüzlük davasıdır; Kurum taraf gösterilmez.
  • Tüm dayanaklar dava dilekçesinde yer almalıdır; sonradan eklenen dayanak HMK m. 141’e takılabilir.
  • Kanunda “tescilden itibaren beş yıl” gibi genel bir dava süresi yoktur; beş yıl, bilerek sessiz kalmaya bağlı hak kaybı süresidir.

4 Tersi durum

Başkasının markası ticaret unvanında kullanılıyorsa ne olur?

Başkasına ait tescilli bir markanın ticaret unvanında kullanılması, şartları varsa marka hakkına tecavüz sayılabilir ve marka sahibi unvandaki çakışan unsurun silinmesini isteyebilir. SMK m. 7/3-e, işaretin ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılmasını marka sahibinin yasaklayabileceği fiiller arasında sayar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da daha önce tescil edilmiş bir markayla aynı veya benzer ibareler içeren ticaret unvanının markasal olarak kullanılmasının marka hakkına tecavüz oluşturacağını belirtmiştir (HGK K. 2025/798).

Bu durumun tipik örneği, Yargıtay’ın onadığı “SONKAYA / SANKAYA” kararıdır. Ticaret unvanının asli unsuru ve tescilli markası “SONKAYA” olan şirket, tek harfi değiştirerek “Sankaya” ibaresini hem unvanında hem de “Sankaya Mekatronik” markasında kullanan şirkete karşı dava açmıştı. Mahkeme; davalı markasının 7. sınıftaki mallar ve 35. sınıftaki bazı hizmetler yönünden hükümsüzlüğüne, davalının ticaret unvanındaki “Sankaya” ibaresinin TTK m. 52 kapsamında unvandan terkinine ve davalıya ait alan adının iptaline karar vermiştir. Buna karşılık tecavüz ve haksız rekabet talepleri, davalının markasal kullanımı tespit edilemediği ve tescilli ticaret unvanı terkin edilmedikçe sahibine kullanma hakkı verdiği gerekçesiyle reddedilmiştir (K. 2024/6270).

TTK m. 52’ye göre ticaret unvanı ticari dürüstlüğe aykırı biçimde başkası tarafından kullanılırsa hak sahibi bunun tespitini, yasaklanmasını, haksız kullanılan unvan tescil edilmişse kanuna uygun şekilde değiştirilmesini veya silinmesini, tecavüzün sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını ve şartları varsa maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Bu hüküm, unvanı ihlal edilen tacirin de başvurabileceği bir yoldur; örnek senaryodaki gibi bir dosyada, karşı taraf “Karaçam” ibaresini kendi unvanına da almışsa, Deniz Bey’in şirketi bu yola da başvurabilir.

Tecavüz davasının şartları ve talepleri marka hakkına tecavüz davası yazımızda; unvan ve işletme adı seçimi ise şirket isim tescili yazımızda anlatılmıştır.

Akılda kalsın

  • Başkasının markasını ticaret unvanında markasal olarak kullanmak marka hakkına tecavüz sayılabilir (SMK m. 7/3-e).
  • Mahkeme, iltibas oluşturan unsurun ticaret unvanından terkinine karar verebilir (TTK m. 52; K. 2024/6270).
  • Unvanın yalnızca unvan olarak kullanılması ile markasal kullanım ayrı değerlendirilir; tecavüz için markasal kullanım gösterilmelidir.

5 Yargıtay ne diyor?

Başvuru ve tescil aşamasında ödenecek güncel resmî ücretler marka tescil ücreti rehberimizde sınıf sayısına göre gösterilmiştir.

Yargıtay kararlarında ticaret unvanı ve marka çakışması

Yargıtay kararları, ticaret unvanına dayalı hükümsüzlüğün unvanın esas unsuru benzer ve fiilen kullanılan alanla örtüşüyorsa kabul edildiğini, bu iki unsurdan biri eksikse reddedildiğini göstermektedir. Aşağıdaki altı karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu’nun 2023–2025 yıllarında verdiği kararlardır.

KonuSonuçYargıtay
Unvan, fiilen kullanıldığı mallar için öncelik sağlar: “TUTKU” markası yalnız çorapta hükümsüzOnamaK. 2024/8030
“SONKAYA / SANKAYA”: marka hükümsüz, unvandaki iltibaslı unsur terkinOnamaK. 2024/6270
“Doğala Sigorta”: unvanın esas unsuruyla benzerlik yoksa hükümsüzlük yokOnamaK. 2024/5533
Farklı faaliyet alanı: m. 6/6 uygulanmadı, yalnız tek hizmette kısmi hükümsüzlükOnamaK. 2024/3917
İtirazda dayanılmayan m. 6/6 davada sonradan ileri sürülemezOnamaK. 2023/6599
Sessiz kalma için unvanı sonradan alan iyi niyetli olmalı; fatura ve vergi levhası markasal kullanım değilBozmaHGK K. 2025/798

1. Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlüğün kabul edildiği kararlar

Yargıtay 11. HD · E. 2023/6681, K. 2024/8030 · 19.11.2024 Onama (kısmi hükümsüzlük)
“TUTKU” — ticaret unvanı fiilen kullanıldığı mallar için öncelik sağlar (25 ve 35. sınıflar)

Ticaret unvanının çekirdeği “TUTKU” olan ve unvanı 2002’den beri tescilli bulunan davacı, kendi marka başvurusunun davalının “tutku” ve “tutku iç giyim” markaları nedeniyle kısmen reddedilmesi üzerine bu iki markanın hükümsüzlüğünü istemişti. Ankara 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, unvana tanınan korumanın fiilen kullanılan faaliyet konularını kapsadığını ve “TUTKU”nun yalnızca çorap için kullanıldığını belirterek “tutku iç giyim” markasını 25. sınıftaki çoraplar ve 35. sınıftaki çorap satışına ilişkin mağazacılık hizmetleri yönünden hükümsüz kılmıştır. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, m. 6/3’e dayalı önceki kullanım iddiasını davacının ibareye ciddi ve geniş bir coğrafyada bilinirlik kazandırdığını ispat edemediği gerekçesiyle yerinde görmemiş; ancak faaliyet alanına her türlü mal ve hizmet yazılabildiği ve unvanın bunların hepsinde kullanılması yükümlülüğü bulunmadığı için unvanın “fiilen kullanıldığı mal ve hizmetler bakımından” m. 6/6 anlamında öncelik sağladığını kabul ederek istinafları esastan reddetmiştir. Yargıtay kararı onamıştır.

Bu karardan çıkan ders: Ticaret unvanının koruma alanını esas sözleşme değil, fiilî kullanım belirler; talep mal ve hizmet bazında kurulmalıdır. Karar metni

Yargıtay 11. HD · E. 2023/4318, K. 2024/6270 · 11.09.2024 Onama (kısmen kabul)
“SONKAYA / SANKAYA MEKATRONİK” — tek harf farkı: marka hükümsüz, unvandaki unsur terkin, alan adı iptal

Ticaret unvanının asli unsuru ve tescilli markası “SONKAYA” olan davacı, tek harfi değiştirerek “Sankaya” ibaresini unvanında kullanan ve “Sankaya Mekatronik” markasını tescil ettiren davalıya karşı hükümsüzlük, unvan terkini, tecavüzün tespiti ve alan adı iptali istemişti. Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, iki markanın asli unsurlarının öne çıktığını ve ortalama tüketicinin bunları aynı veya bağlantılı işletmelere ait sanabileceğini belirterek davalı markasını 7. sınıftaki tüm mallar ve 35. sınıftaki bazı hizmetler yönünden hükümsüz kılmış; davalının tescili sonraki tarihli olduğundan SMK m. 6 ve 7 ile TTK m. 52 kapsamında unvandaki “Sankaya” ibaresinin terkinine ve alan adının iptaline karar vermiştir. Tecavüz ve haksız rekabet talepleri ise markasal kullanım tespit edilemediği ve tescilli unvan terkin edilmedikçe kullanma hakkı verdiği gerekçesiyle reddedilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi istinafı esastan reddetmiş, Yargıtay onamıştır.

Bu karardan çıkan ders: Önceki unvan ve marka sahibi, sonraki markanın hükümsüzlüğüyle birlikte karşı tarafın unvanındaki iltibaslı unsurun silinmesini de aynı davada isteyebilir. Karar metni

2. Ticaret unvanı dayanağının sonuç vermediği kararlar

Yargıtay 11. HD · E. 2023/2934, K. 2024/5533 · 03.07.2024 Onama (dava reddi)
“Doğala Sigorta Geleceğe Güvenle” — ticaret unvanı dayanağı benzerlik yoksa sonuç vermez

Ticaret unvanının esas unsuru “DOĞA SİGORTA” olan davacı, YİDK kararının iptalini ve “Doğala Sigorta Geleceğe Güvenle” markasının hükümsüzlüğünü istemişti. Ankara 5. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi iltibas ve m. 6/6 yönünden davayı kabul etmiş, kötü niyet iddiasını ise ispatlanmamış bulmuştu. Davalı, ibarenin yetkililerinin soyadı olduğunu ve taraflar arasında acentelik ilişkisi bulunduğunu savunmuştu. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, mal ve hizmetler aynı olsa da işaretler arasında benzerlik bulunmadığını, m. 6/1, 6/5 ve 6/6 bakımından tescile engel olmadığını belirterek davayı reddetmiş; Yargıtay bu kararı onamıştır.

Bu karardan çıkan ders: Aynı sektörde faaliyet ve önceki unvan, işaretlerin benzerliği gösterilemiyorsa tek başına hükümsüzlük sonucu doğurmaz. Karar metni

Yargıtay 11. HD · E. 2023/250, K. 2024/3917 · 15.05.2024 Onama (büyük ölçüde ret, tek hizmette kabul)
Tekstil şirketinin unvanı, metal işleme alanındaki markaya karşı m. 6/6 dayanağı olmadı (ibareler anonimleştirilmiş, 35. sınıf)

1982’den beri ticaret sicilinde kayıtlı ve aynı ibareli markaları bulunan davacı, davalının 35. sınıftaki marka başvurusuna yaptığı itirazın kısmen reddine ilişkin YİDK kararının iptalini ve markanın hükümsüzlüğünü m. 6/5 ve 6/6’ya dayanarak istemişti. Davalı, metal işleme makineleri alanında faaliyet gösterdiğini ve davacının yıllarca sessiz kaldığını savunmuştu. Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi; markaların benzer olduğunu, ancak mal ve hizmetlerin aynı veya benzer olmadığını, m. 6/5 şartlarının ispatlanmadığını ve eski tarihli unvan ile yeni tarihli başvuru farklı mal ve hizmetlere ilişkin olduğundan m. 6/6’nın uygulanamayacağını belirterek davayı reddetmişti. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, davacı markalarındaki mağazacılık hizmetleriyle ilişkilendirilebileceği gerekçesiyle yalnızca “açık artırmaların düzenlenmesi ve gerçekleştirilmesi” hizmeti yönünden YİDK kararını iptal edip markayı hükümsüz kılmış, fazlaya ilişkin talebi reddetmiştir. Yargıtay kararı onamıştır.

Bu karardan çıkan ders: Eski tarihli bir unvan, faaliyet alanı tamamen farklı bir markayı engellemez; hükümsüzlük ancak örtüşen hizmetle sınırlı kalır. Karar metni

Yargıtay 11. HD · E. 2022/3067, K. 2023/6599 · 09.11.2023 Onama (dava reddi)
Gıda markası ve unvan — itirazda dayanılmayan m. 6/6, davada dinlenmedi (ibareler anonimleştirilmiş)

Gıda sektöründe tanınmış olduğunu ileri sürdüğü markalara dayanan davacı, kendi itirazı üzerine reddedilen ancak YİDK tarafından tescile kabul edilen başvurunun YİDK kararının iptalini ve hükümsüzlüğünü istemişti. Ankara 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, ortak unsurun ayırt ediciliğinin düşük olduğunu ve işaretlerin bütün olarak benzer bulunmadığını belirterek davayı reddetmişti. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi; davacının Kurum nezdindeki itirazlarında m. 6/6’ya dayanmadığı için bu iddianın YİDK kararının iptali bakımından dinlenemeyeceğini, hükümsüzlük talebi yönünden de ilk kez bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde ileri sürülen iddianın davalının açık muvafakati bulunmadığından HMK m. 141 uyarınca iddianın genişletilmesi yasağına tabi olduğunu ve ilk kez istinafta ileri sürülen kötü niyet iddiasının HMK m. 357/1 uyarınca dikkate alınamayacağını belirterek istinafı esastan reddetmiştir. Yargıtay kararı onamıştır.

Bu karardan çıkan ders: Ticaret unvanı dayanağı itiraz dilekçesinde ve dava dilekçesinde baştan gösterilmelidir; sonradan eklemek mümkün olmayabilir. Karar metni

3. Sessiz kalma, iyi niyet ve unvan kullanımı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2024/376, K. 2025/798 · 10.12.2025 Direnme kararı bozuldu
“… Sandwich” — unvanı sonradan alan iyi niyetli olmalı; vergi levhası ve faturadaki kullanım markasal kullanım değildir (ibare anonimleştirilmiş)

Tescilli markalara dayanan davacı, davalının yiyecek-içecek işletmesinde “… Sandwich” ibaresini unvan olarak ve tabela, menü, kartvizit gibi yerlerde kullanmasının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet olduğunu ileri sürmüştü. İlk derece mahkemesi, davalının 2008’den beri kesintisiz kullanımı nedeniyle davacının sessiz kalma yoluyla hak kaybına uğradığını kabul etmiş ve Özel Daire’nin bozma kararına direnmişti. Hukuk Genel Kurulu; ticaret unvanının markasal kullanılmasının marka hakkına tecavüz oluşturabileceğini, sessiz kalma yoluyla hak kaybı için önceki hak sahibinin işaretin unvan olarak tescil edildiğini ve markasal kullanıldığını bilmesi ve unvanı sonradan tescil ettiren kişinin iyi niyetli olması gerektiğini, sessiz kalma savunmasının hâkimin kendiliğinden dikkate alacağı bir itiraz olduğunu belirtmiştir. Vergi levhası, tutanak ve faturalardaki kullanımın ticaret unvanı kullanımı niteliğinde olduğunu, markasal kullanımın başlangıç tarihinin tespit edilmediğini belirterek direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur. Uyuşmazlık mülga 556 sayılı KHK dönemine aittir; kararda SMK’daki beş yıllık kural m. 26/6 olarak anılmıştır, kanundaki doğru numara m. 25/6’dır.

Bu karardan çıkan ders: Unvan ile marka çakışmasında süre tartışması, markasal kullanımın başladığı tarihe ve kullanıcının iyi niyetine bağlıdır; resmî evraktaki unvan kullanımı bunu tek başına göstermez. Karar metni

Karar metinleri Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’nden alınmıştır. Yargıtay’ın yayımladığı metinlerde bazı marka ve taraf adları anonimleştirilmiştir. Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi sicil kayıtları ve delilleriyle ayrıca değerlendirilir.

Akılda kalsın

  • Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlük, esas unsurun benzer olduğu ve unvanın fiilen kullanıldığı alanla sınırlı olarak kabul edilmiştir.
  • Benzerlik yoksa veya faaliyet alanları farklıysa unvan dayanağı sonuç vermemiştir.
  • m. 6/6 itirazda ve dava dilekçesinde baştan gösterilmezse sonradan ileri sürülemeyebilir.

6 Strateji

Ticaret unvanına dayanmadan önce kontrol listesi

Ticaret unvanına dayanarak itiraz veya dava yoluna gitmeden önce, tarih önceliği, esas unsur benzerliği, fiilî kullanım alanı, süre ve diğer dayanaklar ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Aşağıdaki sorular, Bölüm 2 ve 3’teki kuralları uygulamaya çevirir.

  1. Unvanım, markanın başvuru tarihinden önce mi tescil edildi?Ticaret sicili kaydını ve unvan değişikliklerini gösteren Ticaret Sicili Gazetesi ilanlarını çıkarın.
  2. Unvanımın ayırt edici esas unsuru nedir, markada var mı?Faaliyet alanını ve şirket türünü anlatan kelimeler dışarıda bırakılarak karşılaştırma yapılır.
  3. Unvanımı hangi mal ve hizmetlerde fiilen kullanıyorum?Fatura, ambalaj, tabela, katalog ve internet kayıtlarıyla belgeleyin; talebi bu mal ve hizmetlerle sınırlı kurun.
  4. Karşı tarafın markası hangi aşamada?Yayımdaysa iki ay içinde itiraz; tescilliyse hükümsüzlük davası. Markanın durumunu marka sorgulama ile kontrol edin.
  5. Kullanımı ne zamandır biliyorum?Bilerek beş yıl sessiz kalınmışsa hak kaybı riski vardır; karşı tarafın kötü niyetini gösteren olgu varsa ayrıca toplayın.
  6. Başka hangi dayanaklarım var?Tescilli markanız (m. 6/1), tescilsiz kullanımınız (m. 6/3), kötü niyet (m. 6/9). Hepsi itiraz ve dava dilekçesinde baştan yer almalıdır.
  7. Kendi marka başvurumu yaptım mı?Unvan tescili marka hakkı vermez; marka tescili başvurusunu gecikmeden yapın.

Ticaret unvanı sahibi ve karşı taraf açısından hangi soruların hangi sonuca götürdüğünü aşağıdaki karar ağacı özetler.

Şema 4 — Hangi taraftasınız, ne yapmalısınız?

Unvanım başkası adına marka oldu

Unvanınız markanın başvuru tarihinden önce mi tescil edildi?
Hayırm. 6/6 öncelik sağlamaz; daha önceki tescilsiz kullanım varsa m. 6/3 değerlendirilir.
EvetEsas unsurun benzerliğini ve fiilen kullandığınız alanla örtüşmeyi inceleyin.
Karşı tarafın markası tescil edildi mi?
HayırYayımdan itibaren iki ay içinde m. 6/6 gerekçesiyle itiraz (m. 18).
EvetSicildeki sahibe karşı hükümsüzlük davası; talebi örtüşen mal ve hizmetlerle kurun.

Markama karşı unvan iddiası ileri sürüldü

Tebliğ tarihini not edin: cevap süresi 2 hafta, ek süre en çok 1 ay (HMK m. 127).
Hangi savunmalar mümkün?
Benzerlik yokUnvanın esas unsuru ile markanız bütün olarak farklı izlenim bırakıyor (K. 2024/5533).
Farklı alanUnvan, markanızın kapsadığı mal ve hizmetlerde fiilen kullanılmıyor (K. 2024/8030, 2024/3917).
Sessiz kalmaUnvan sahibi kullanımınızı bildiği hâlde beş yıl sessiz kaldıysa m. 25/6; iyi niyetinizi gösterin.
UsulDayanak itirazda veya dava dilekçesinde yoksa sonradan eklenmesine itiraz edin (K. 2023/6599).
Ayrıntı: Savunma yolları marka davasında savunmalar, tarafların belirlenmesi marka davalarında taraflar yazılarımızda anlatılmıştır.

Ticaret unvanı ve marka çakışmasında sık yapılan hatalar

Ticaret unvanı ile marka çakışmasında hak kaybına yol açan başlıca hatalar; unvan tescilini marka koruması sanmak, süreyi yanlış hesaplamak, fiilî kullanımı belgelememek ve dayanağı geç ileri sürmektir. İncelenen kararlarda görülen hatalar şunlardır:

  1. Ticaret sicilindeki tescili marka koruması sanmakMarka hakkı TÜRKPATENT’teki tescille doğar (SMK m. 7/1); işletme adını kullandığınız mal ve hizmetler için ayrıca marka başvurusu gerekir.
  2. “Tescilden itibaren beş yıl” diye süre hesaplamakKanunda böyle genel bir dava süresi yoktur; beş yıl, bilerek sessiz kalmaya bağlı hak kaybıdır (SMK m. 25/6).
  3. Esas sözleşmedeki her faaliyet için koruma beklemekKoruma, unvanın fiilen kullanıldığı mal ve hizmetlerle sınırlı tutulmuştur (K. 2024/8030).
  4. Benzerliği göstermeden yalnızca önceliğe dayanmakÖnceki unvan, işaretler benzer değilse sonuç vermez (K. 2024/5533).
  5. m. 6/6’yı itirazda veya dava dilekçesinde belirtmemekSonradan ileri sürülen dayanak dinlenmeyebilir (K. 2023/6599).
  6. Unvan kullanımını markasal kullanım sanmakVergi levhası ve fatura unvan kullanımını gösterir; markasal kullanım için mal ve hizmetle bağlantılı belgeler gerekir (HGK K. 2025/798).
Akılda kalsın

  • Önce tarihleri, sonra esas unsuru, ardından fiilen kullanılan alanı kontrol edin.
  • Bütün dayanakları itiraz ve dava dilekçesinde baştan gösterin.
  • Unvan sahibi olmak marka sahibi olmak değildir; kendi marka başvurunuzu gecikmeden yapın.

Ticaret unvanınız başkası adına marka olarak tescil edildiyse ya da markanıza karşı ticaret unvanına dayalı bir itiraz veya dava yöneltildiyse, dosyanızı Aylar Patent’in marka avukatı kadrosuyla değerlendirebilirsiniz.

0541 723 85 52 — Avukat görüşmesi
Avukat ve marka vekili · TÜRKPATENT Sicil No: 2890 · Marka avukatı hizmetimiz

Terimler sözlüğü

Ticaret unvanı ile marka çakışmasında sık geçen terimlerin sade karşılıkları aşağıdadır.

Ticaret unvanı
Tacirin ticari işletmesine ilişkin işlemlerde kullandığı ve ticaret siciline tescil edilen ad; ör. “Karaçam Yapı İnşaat Ltd. Şti.”.
Esas unsur (çekirdek)
Unvanı diğer işletmelerden ayıran ayırt edici kelime; faaliyet alanını ve şirket türünü anlatan kısımlar bunun dışındadır.
Marka
Bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt eden ve TÜRKPATENT’te tescil edilen işaret; hak tescille doğar (SMK m. 7/1).
Markasal kullanım
İşaretin, ortalama tüketicinin onu bir mal veya hizmetin markası olarak algılayacağı biçimde kullanılması; tabela, ambalaj, reklam gibi.
Öncelik
Hakkın daha önce doğmuş olması; unvanın tescil tarihi ile markanın başvuru veya rüçhan tarihi karşılaştırılır.
Hükümsüzlük
Tescil anındaki bir kusur nedeniyle markanın mahkeme kararıyla başvuru tarihinden itibaren ortadan kaldırılması (SMK m. 25, 27).
Kısmi hükümsüzlük
Hükümsüzlüğün markanın kapsadığı mal ve hizmetlerin yalnızca bir bölümü için verilmesi (SMK m. 25/5).
Unvanın terkini
Ticaret unvanının veya unvandaki bir unsurun ticaret sicilinden silinmesi; mahkemeden istenir (TTK m. 52).
Sessiz kalma yoluyla hak kaybı
Önceki hak sahibinin sonraki kullanımı bildiği hâlde beş yıl sessiz kalması nedeniyle hükümsüzlük isteyememesi; kötü niyetli tescilde işlemez (SMK m. 25/6).
İddianın genişletilmesi yasağı
Dava dilekçesinde ileri sürülmeyen yeni vakıa ve dayanakların sonradan, karşı tarafın açık muvafakati olmadan eklenememesi (HMK m. 141).
YİDK
Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu; TÜRKPATENT’in itiraz kararlarını son olarak inceleyen kurulu.

Sıkça sorulan sorular

Ticaret unvanım başkası adına marka olarak tescil edildi, ne yapabilirim?
Unvanınız markanın başvuru tarihinden önce tescil edildiyse SMK m. 6/6’ya dayanabilirsiniz: başvuru Bültende yayımdaysa yayımdan itibaren iki ay içinde TÜRKPATENT’e itiraz edersiniz (m. 18), marka tescil edildiyse fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde hükümsüzlük davası açarsınız (m. 25). Unvanın esas unsuru ile marka benzer olmalı ve markanın mal-hizmetleri unvanı fiilen kullandığınız alanla örtüşmelidir. Ayrıca kendi adınıza marka başvurusu yapmanız gerekir.
Ticaret unvanı tescili marka hakkı sağlar mı?
Hayır. Ticaret unvanı ticaret sicilinde tescil edilir ve işletmeyi tanıtır; marka hakkı ise TÜRKPATENT’teki tescille doğar (SMK m. 7/1). Önceki tarihli unvan, sonraki bir marka tesciline karşı itiraz ve hükümsüzlük dayanağı olabilir (SMK m. 6/6), fakat tek başına size marka hakkı vermez.
SMK m. 6/6 nedir?
SMK m. 6/6, başkasına ait kişi ismi, ticaret unvanı, fotoğraf, telif hakkı veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkı içeren marka başvurusunun hak sahibinin itirazı üzerine reddedileceğini düzenler. Marka tescil edilmişse aynı sebep SMK m. 25/1 uyarınca hükümsüzlük davasında ileri sürülür. Kurum bu sebebi kendiliğinden incelemez.
Ticaret unvanıma dayanmak için unvanı fiilen kullanmış olmam gerekir mi?
İncelenen Yargıtay kararında ticaret unvanının, fiilen kullanıldığı mal ve hizmetler bakımından öncelik sağladığı kabul edilmiş; unvanı yalnızca çorapta kullanan şirketin talebi çorap ve çorap satışına ilişkin hizmetlerle sınırlı olarak kabul edilmiştir (Yargıtay 11. HD, K. 2024/8030). Bu nedenle unvanın hangi mal ve hizmetlerde kullanıldığını gösteren faturalar, ambalaj, tabela ve reklam belgeleri dosyanın temelidir.
Esas sözleşmemde yazan her faaliyet alanı için unvanım korunur mu?
Bu varsayıma güvenilmemelidir. Yargıtay’ın onadığı bir kararda, şirket faaliyet alanına her türlü mal ve hizmetin yazılabildiği ve unvanın hepsinde kullanılması yükümlülüğü bulunmadığı belirtilerek korumanın fiilen kullanılan alanla sınırlı olduğu kabul edilmiştir (K. 2024/8030). Faaliyet alanları farklı olduğunda m. 6/6’nın uygulanmadığı bir dosya da vardır (K. 2024/3917).
Ticaret unvanına dayalı hükümsüzlük davası için süre var mı?
Kanunda tescil tarihinden işleyen genel bir dava açma süresi yoktur; ‘tescilden itibaren beş yıl içinde dava açılmalı’ anlatımı kanuna uygun değildir. SMK m. 25/6’ya göre önceki hak sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalırsa, sonraki tescil kötü niyetli olmadıkça hükümsüzlük isteyemez. Yargıtay bu süreyi hak düşürücü saymıştır (K. 2025/5647).
Unvanım markadan sonra tescil edildiyse ne olur?
Bu durumda SMK m. 6/6 size öncelik sağlamaz; çünkü karşılaştırma unvanın tescil tarihi ile markanın başvuru veya rüçhan tarihi arasında yapılır. Unvan tescilinden önce kelimeyi ticarette marka gibi kullandıysanız m. 6/3’e dayalı önceki kullanım iddiası değerlendirilebilir; ancak kullanımın yoğunluğu ve bilinirliği ayrıca ispat edilmelidir.
İtiraz süresini kaçırdım, başka yolum var mı?
Evet. İtiraz süresi (yayımdan itibaren iki ay, SMK m. 18) geçtikten sonra marka tescil edilmişse, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde hükümsüzlük davası açılabilir (SMK m. 25). Davalı sicildeki marka sahibidir; TÜRKPATENT taraf gösterilmez (m. 25/3).
İtirazda ticaret unvanına dayanmadım, davada ileri sürebilir miyim?
Riskli bir durumdur. Yargıtay’ın onadığı bir kararda, itirazda m. 6/6’ya dayanılmadığı için bu iddia YİDK kararının iptali bakımından dinlenmemiş; hükümsüzlük talebi yönünden de ilk kez bilirkişi raporuna itirazda ileri sürüldüğü için iddianın genişletilmesi yasağına takılmıştır (K. 2023/6599; HMK m. 141). Tüm dayanaklar itirazda ve dava dilekçesinde baştan gösterilmelidir.
Ticaret unvanı ile marka benzer değilse dava kazanılır mı?
Hayır. Unvanının esas unsuru ‘DOĞA SİGORTA’ olan şirketin ‘Doğala Sigorta Geleceğe Güvenle’ markasına karşı açtığı davada, mal ve hizmetler aynı olmasına rağmen işaretler benzer bulunmadığı için dava reddedilmiş ve karar onanmıştır (K. 2024/5533). Unvanın önceliği, benzerlik gösterilemiyorsa tek başına yetmez.
Başkası benim markamı ticaret unvanında kullanıyorsa ne yapabilirim?
Başkasının markasını ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanmak, şartları varsa marka hakkına tecavüz sayılabilir (SMK m. 7/3-e). Yargıtay’ın onadığı ‘SONKAYA / SANKAYA’ kararında mahkeme, karşı tarafın markasının hükümsüzlüğüne, ticaret unvanındaki iltibaslı ibarenin TTK m. 52 kapsamında terkinine ve alan adının iptaline karar vermiştir (K. 2024/6270).
Ticaret unvanının terkini istenebilir mi?
Evet. TTK m. 52’ye göre ticaret unvanı ticari dürüstlüğe aykırı biçimde başkası tarafından kullanılırsa hak sahibi tespit, yasaklama, haksız kullanılan unvan tescil edilmişse değiştirilmesini veya silinmesini ve şartları varsa maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Mahkeme, unvandaki iltibas oluşturan unsurun terkinine karar verebilir (K. 2024/6270).
Vergi levhası ve faturalar markasal kullanımı ispatlar mı?
Tek başına ispatlamayabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, vergi levhası, idari tutanak ve faturalardaki ibarenin markasal kullanımdan ziyade ticaret unvanı kullanımı niteliğinde olduğunu belirtmiştir (HGK K. 2025/798). Markasal kullanım için tabela, ambalaj, reklam, katalog ve internet sayfası gibi mal veya hizmetle bağlantılı belgeler sunulmalıdır.

Kaynaklar

Av. Atakan Aylar

Marka Vekili ve Avukat Atakan AYLAR

Avukat Marka VekiliAv. Atakan AYLAR
Marka Vekilliği Sicil No: 2890
Avukatlık Sicil No: 40239 Ankara Barosu
ProfilHakkımızda · LinkedIn · Marka avukatı
İletişim0541 723 85 52
E-postabilgi@aylarpatent.com

İlgili Rehberler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir