SMK 5/1-ç, bir marka başvurusunun aynı veya aynı türdeki mal ve hizmetler için önceden tescil edilmiş ya da daha önce başvurusu yapılmış bir markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olması hâlinde TÜRKPATENT’in başvuruyu kendiliğinden reddetmesine yol açan mutlak ret nedenidir (6769 sayılı SMK m. 5/1-ç).
SMK 5/1-ç nedir?
SMK 5/1-ç, Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 5. maddesinin birinci fıkrasındaki (ç) bendidir ve önceki bir markayla aynı ya da ondan ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretlerin tescil edilmesini engeller. Ret nedeni mutlaktır: TÜRKPATENT, önceki marka sahibinin itirazını beklemeden başvuruyu inceleme aşamasında kendiliğinden reddeder.
“Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler.”
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 5/1-ç
Hükmün üç yapı taşı vardır: önceki tarihli bir marka (tescilli olabilir, yalnızca başvurusu yapılmış da olabilir), aynı veya aynı türden mal ve hizmetler, aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer işaret. Bunlardan biri eksikse ret bu bende dayandırılamaz. Benzerlik bulunsa bile değerlendirme bu kez önceki marka sahibinin itirazıyla işleyen nisbi ret nedenleri alanına geçer.
Karar gerekçesinde “5/1 (ç)” ne anlama gelir?
Karar gerekçesinde “5/1 (ç)” yazması, TÜRKPATENT’in başvurunuzu en az bir önceki markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer bulduğu ve başvuruyu bu nedenle kısmen ya da tamamen kendiliğinden reddettiği anlamına gelir. Bu, bir rakibin itirazı üzerine verilmiş karar değildir; dosyada itiraz eden kimse bulunmayabilir.
Ret kararını okurken üç bilgiyi ayrı ayrı not edin, çünkü itirazın sınırlarını bunlar çizer:
- Redde mesnet marka veya markalar: Ret hangi önceki kayda dayanıyor? Birden fazla mesnet varsa her biri ayrı ayrı değerlendirilir ve sonuç mesnetten mesnete değişebilir (K. 2025/2713).
- Reddedilen mal ve hizmetler: Ret başvurunun tamamını değil, listeden çıkarılan belirli kalemleri kapsayabilir; itiraz ve dava da yalnızca o kalemler için yürütülebilir (K. 2025/5693).
- Kararın bildirim tarihi: Karara itiraz süresi bildirimden itibaren iki aydır (SMK m. 20); süre bu tarihten hesaplanır.
Bu bentte yalnızca benzerlik yetmez; yargı kararları farkın ilk bakışta görülüp görülmediğini sorar.
SMK 5. madde neyi düzenler?
SMK’nın 5. maddesi marka tescilinde mutlak ret nedenlerini, yani TÜRKPATENT’in bir itiraz olmaksızın kendiliğinden incelediği engelleri düzenler. Birinci fıkra tescil edilemeyecek işaretleri bentler hâlinde sayar; ikinci fıkra kullanım yoluyla ayırt edicilik kazanılmasını, üçüncü fıkra ise (ç) bendine özgü muvafakatname istisnasını düzenler.
| Fıkra | Ne düzenler | (ç) bendi bakımından sonucu |
|---|---|---|
| 5/1 | Tescil edilemeyecek işaretler; (ç) bendi önceki markayla aynılık veya ayırt edilemeyecek benzerlik hâlini düzenler | Başvuru, ilgili mal ve hizmetler yönünden kendiliğinden reddedilir |
| 5/2 | Kullanım sonucu ayırt edicilik kazanma; yalnızca (b), (c) ve (d) bentleri için | (ç) bendine uygulanmaz; markayı önceden kullanmış olmak bu engeli tek başına aşmaz |
| 5/3 | Önceki marka sahibinin noter onaylı muvafakatnamesi | Belge Kuruma sunulursa başvuru (ç) bendine göre reddedilemez |
(ç) bendinde sorulan soru “işaret ayırt edici mi?” değil, “işaret önceki markadan ayırt edilebiliyor mu?” sorusudur.
İçindekiler
- SMK 5/1-ç nedir?
- Karar gerekçesinde “5/1 (ç)” ne anlama gelir?
- SMK 5. madde neyi düzenler?
- Bölüm 1 — Ölçüt
- 5/1-ç için hangi koşullar birlikte aranır?
- Aynı marka ile ayırt edilemeyecek kadar benzer marka farkı
- SMK 5/1-ç ile 6/1 arasındaki fark nedir?
- Önceki kullanım veya logo 5/1-ç’yi aşmaya yeter mi?
- Bölüm 2 — Kararlar
- Yargıtay ve istinaf kararlarında 5/1-ç: 13 karar
- Kurum ile mahkemelerin ölçütü nerede ayrışıyor?
- Kararlardan çıkan 7 ilke
- Bölüm 3 — Ne yapmalı
- 5/1-ç ret kararı geldiyse ne yapmalı?
- İtirazda karşılaştırma nasıl kurulur?
- Başvurudan önce 5/1-ç kontrol listesi
- SMK 5/1-ç terimler sözlüğü
- Sıkça sorulan sorular
- Kaynaklar
1 Ölçüt
5/1-ç için hangi koşullar birlikte aranır?
5/1-ç için iki koşul birlikte aranır: işaretlerin aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olması ve kapsanan mal ya da hizmetlerin aynı veya aynı türden olması. Koşullardan yalnızca biri gerçekleşmişse ret bu bende dayandırılamaz; aynı kelime farklı türde mallar için başvurulduğunda 5/1-ç uygulanmaz.
- İşaret koşulu: Karşılaştırma işaretin bütünü üzerinden yapılır; kelime, şekil, renk ve kompozisyon birlikte değerlendirilir (HGK K. 2022/1588).
- Mal ve hizmet koşulu: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2024/4901 esas sayılı kararındaki karşı oyda “aynı tür” kavramı, kural olarak aynı sınıfın aynı alt grubu olarak açıklanmıştır. Bu yaklaşımda aynı sınıf numarasını taşımak tek başına yetmez; kalemlerin aynı alt gruba girip girmediğine bakılır.
- Önceki tarih koşulu: Mesnet marka tescilli bir marka olabileceği gibi, sizden önceki tarihte başvurusu yapılmış ve henüz tescil edilmemiş bir marka da olabilir.
Koşulların kalem kalem uygulanması kısmi ret kararlarını açıklar. Mal ve hizmet koşulu gerçekleşse bile işaret koşulu ayrıca aranır: Yargıtay, hizmetlerin bir kısmı aynı türden olduğu hâlde görsel farklılık nedeniyle 5/1-ç’yi uygulamamıştır (K. 2025/3613).
Aynı marka ile ayırt edilemeyecek kadar benzer marka arasındaki fark nedir?
Aynı marka, önceki markayla özdeş olan işarettir; ayırt edilemeyecek kadar benzer marka ise aralarında küçük farklar bulunsa da orta düzeydeki alıcıda hemen hemen aynı genel izlenimi bırakan işarettir. İki hâlde de benzerliğin ayrıca araştırma gerektirmeden, açık ve net biçimde görülmesi aranır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 24.04.2025 tarihli kararındaki (E. 2024/4901) karşı oy, iki kavramı ayrıntılı biçimde tanımlar. Karşı oy Daire’nin sonucunu değiştirmemiştir; ancak kavramların içeriğini göstermesi bakımından yol göstericidir:
- Aynılık: Karşı oya göre aynı markalar “özdeş, farksız, tıpa tıp taklit, aynen veya bire bir kopya” niteliğindedir. Aralarında küçük de olsa fark bulunan markalar aynı sayılmaz; ancak markaların farklı büyüklükte olması ya da yazı karakterinin (el yazısı, büyük-küçük harf) veya yazı tipinin farklılaştırılması aynılığı etkilemez.
- Ayırt edilemeyecek benzerlik: Karşı oyda bu hâl, işaretlerin “orta düzeydeki alıcıda bıraktığı genel izlenimlerinin hemen hemen aynı olması” ve iltibasın “hiçbir araştırma ve herhangi bir inceleme yapılmasını gerektirmeyecek derecede açık ve net biçimde” ortaya çıkması olarak açıklanmıştır.
Bölge adliye mahkemesi kararlarında da aynı eşik aranır: benzerliğin “iltibasa yol açacağının ayrıca inceleme yapılmasını gereksiz kılacak derecede güçlü ve açık olması” gerekir (K. 2025/2249, K. 2025/5693). Bu nedenle yazı tipini değiştirmek ayniyeti gidermez; genel izlenimi değiştiren şekil, kompozisyon veya ayırt edici ek kelime giderebilir.
SMK 5/1-ç ile 6/1 arasındaki fark nedir?
SMK 5/1-ç mutlak ret nedenidir ve TÜRKPATENT tarafından kendiliğinden uygulanır; SMK 6/1 ise karıştırılma ihtimaline dayanan nisbi ret nedenidir ve yalnızca önceki marka sahibinin yayıma itirazı üzerine incelenir. Bu nedenle 6/1 bakımından yeterli olabilecek “yüksek benzerlik”, 5/1-ç ile ret için yeterli sayılmaz.
| Ölçüt | SMK 5/1-ç | SMK 6/1 |
|---|---|---|
| Niteliği | Mutlak ret nedeni | Nisbi ret nedeni |
| İncelemeyi kim başlatır? | TÜRKPATENT, kendiliğinden | Önceki marka sahibi, yayıma itirazla |
| Aranan benzerlik | Aynılık veya ayrıca inceleme gerektirmeyecek açıklıkta ayırt edilemeyecek benzerlik | Karıştırılma ihtimali; benzerlik derecesi ayrıntılı incelemeyle tartılır |
| Önceki marka sahibinin rızası | Noter onaylı muvafakatname sunulursa bu bende göre ret yapılamaz (m. 5/3) | Önceki marka sahibi itiraz etmezse inceleme yapılmaz |
| Kararlardan örnek | K. 2025/2773: asıl unsur aynı, ret yerinde | K. 2025/2249: olası nisbi ret sebebi yayıma itiraz üzerine ele alınır |
5/1-ç engelini aşmak, önceki marka sahibinin yayımdan sonra 6/1’e dayanarak itiraz etmesini engellemez. Karıştırılma ihtimalinin nasıl ölçüldüğü marka benzerliği ve iltibas rehberimizde, önceki marka sahibinin itiraz yolu ise benzer marka itirazı yazımızda ayrıca anlatılmıştır.
Markayı önceden kullanmak veya logo eklemek 5/1-ç’yi aşmaya yeter mi?
Önceden kullanmak tek başına yetmez: SMK m. 5/2’deki kullanım sonucu ayırt edicilik kazanma imkânı yalnızca (b), (c) ve (d) bentleri için öngörülmüştür, (ç) bendi için değil. Logo veya ek kelime ise işaretin genel izlenimini değiştiriyorsa sonuç verebilir; asıl unsur aynı kaldığında Yargıtay ayniyeti kabul edebilmektedir.
Kompozisyon, güçlü bir şekil veya ayırt edici bir sözcük grubu ayniyeti ortadan kaldırabilmiştir (HGK K. 2022/1588, K. 2025/6912, K. 2025/3228). Hizmeti tarif eden ek ibareler ise asıl kelimenin aynılığını gidermemiştir (K. 2025/2773). Başvuru sahibinin aynı ibareli önceki tescilleri ayrıca kazanılmış hak savunmasına zemin olabilir (K. 2024/1105).
- 5/1-ç için aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaret ile aynı veya aynı türden mal-hizmet birlikte aranır.
- Eşik yüksektir: benzerlik ayrıca inceleme gerektirmeyecek açıklıkta olmalıdır (K. 2025/2249, K. 2025/5693).
- Yazı tipi veya harf boyu farkı aynılığı gidermez; genel izlenimi değiştiren şekil, kompozisyon veya ayırt edici ek kelime giderebilir.
- Kullanım sonucu ayırt edicilik (m. 5/2) bu bent için öngörülmemiştir; 5/1-ç’yi aşmak 6/1 itirazını ortadan kaldırmaz.
2 Kararlar
Yargıtay ve istinaf kararlarında 5/1-ç: 13 karar
Yargıtay ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kararları, 5/1-ç’nin dar yorumlanan bir hüküm olduğunu, ancak asıl unsuru aynı kalan markalarda YİDK kararının yerinde bulunabildiğini birlikte gösterir.
Kararlar farklı gerekçeleri göstermek için seçilmiştir; her dosya kendi işaretleri ve mal-hizmet listesiyle değerlendirilir. Görselli beş karar dışında taraf ve marka adları yazıya alınmamıştır.
| Künye | Sonuç | Kilit nokta |
|---|---|---|
| 11. HD K. 2025/2773 | Bozma — YİDK kararı yerinde | Asıl kelime aynı; şekil ve tanımlayıcı ek ibareler ayniyeti gidermedi (oy çokluğu) |
| 11. HD K. 2025/4048 | Başvuru sahibi lehine | Belirgin şekil farkı asgari ayırt edicilik kattı |
| BAM 20. HD K. 2025/1539 | Başvuru sahibi lehine | Logo ve “cafe” ibaresi ilk bakışta fark yarattı |
| HGK K. 2022/1588 | Başvuru sahibi lehine | Özgün kompozisyon, ortak kelimeye rağmen ayniyeti kaldırdı |
| 11. HD K. 2025/3613 | Başvuru sahibi lehine | Hizmetler aynı türden olsa da görsel farklılık belirleyici oldu |
| BAM 20. HD K. 2025/1853 | Başvuru sahibi lehine | Yazım biçimi, logo ve ek unsurlar |
| 11. HD K. 2025/1587 | Onama — başvuru sahibi lehine | Farklı şekil ve ek ibare |
| 11. HD K. 2025/6912 | Onama — başvuru sahibi lehine | Başvurudaki güçlü şekil unsuru incelemede dikkate alınmalı |
| 11. HD K. 2025/2249 | Onama — başvuru sahibi lehine | Yüksek benzerlik 5/1-ç için yetmez; nisbi ret itirazla incelenir |
| 11. HD K. 2025/2713 | Kısmi bozma — kısmen başvuru sahibi lehine | Her mesnet ayrı: kelime markaları yönünden ret yerinde, karma marka yönünden değil |
| 11. HD K. 2025/5693 | Onama — başvuru sahibi lehine | Listeden çıkarılan hizmetler yönünden kısmi iptal |
| 11. HD K. 2024/1105 | Onama — başvuru sahibi lehine | Aynı ibareli önceki tesciller nedeniyle kazanılmış hak |
| 11. HD K. 2025/3228 | Onama — başvuru sahibi lehine | Ses markası; husumet yalnızca TÜRKPATENT’e; mahkeme tescile karar vermez |
1. YİDK kararının yerinde bulunduğu karar: asıl unsur aynıysa
Asıl kelimenin aynen alındığı ve ek ibarelerin hizmeti tarif ettiği bir dosyada Yargıtay, alt mahkemelerin aksine ret kararını isabetli bulmuştur.
Başvuru 41. sınıfta bir asıl kelimeyi “anaokulu”, “okulları” ve “algı farkındalık beceri anaokulu” ibareleri ve bir şekille birlikte içeriyordu; mesnet, aynı kelimeden ibaret bir kelime markasıydı. İlk derece ve bölge adliye mahkemeleri 5/1-ç’yi uygulamayıp YİDK kararını iptal etmişti.
Yargıtay oy çokluğuyla bozdu ve markaların “telaffuzlarının ve anlamlarının aynı olduğu, ilk bakışta iltibas doğmasının kaçınılmaz olduğu” sonucuna ulaştı. İki üyenin karşı oyu ters yöndeydi.
Ders: Hizmeti tarif eden ekler asıl unsurun aynılığını gidermeyebilir; çizgi incedir. Karar metni
2. Şekil, kompozisyon ve ek kelimenin ayniyeti bozduğu kararlar
Bu sekiz kararda işaretler ortak bir kelime taşısa da bütün olarak farklı bir izlenim bıraktığı için 5/1-ç uygulanmamıştır. Belirleyici olan, farkın ilk bakışta görülmesidir.
Başvuru konusu marka (solda, R logolu) ve redde mesnet marka (sağda, pusula logolu)
YİDK, “Rota Hidrolik” ibaresini ortak taşıyan iki markayı ayırt edilemeyecek düzeyde benzer bulmuştu. Yargıtay şekil unsurlarının belirgin biçimde farklılaştığını ve bu farkın asgari ayırt edicilik kattığını tespit etti; olası bir bağlantının SMK m. 6/1 kapsamında nisbi ret sebebi olabileceğini, 5/1-ç eşiğinin ise karşılanmadığını belirtti. Sonuç Kurum kararının iptali yönündedir.
Ders: Belirgin şekil farkı, ortak kelimeye rağmen 5/1-ç’yi engelleyebilir. Karar metni
Başvuru konusu marka (solda, A logolu “Adamo Cafe”) ve redde mesnet marka (sağda, yalın “ADAMO”)
Mesnet yalın bir kelime markasıydı; başvuru aynı kelimeyi bir harf logosu ve “cafe” ibaresiyle içeriyordu. Mahkeme, 5/1-ç için benzerliğin ayrıca inceleme gerektirmeyecek derecede güçlü ve açık olması gerektiğini, şekil ve “cafe” ibaresinden doğan farkın ise ilk bakışta göze çarptığını belirterek ayniyet bulunmadığına hükmetti.
Ders: Mesnette bulunmayan logo ve ek kelime birlikte ayniyeti giderebilir. Karar metni
Başvuru konusu marka (solda, kanat logolu) ve redde mesnet marka (sağda, yalın “GENESİS”)
Özel Daire, mesnetteki asıl ibarenin başvuruya birebir aktarıldığını ve ayırt edici karakteri kelimenin verdiğini kabul ederek ayniyet görmüştü. Hukuk Genel Kurulu ise ibarelerin özgün bir kompozisyon oluşturacak biçimde bir araya getirildiğini, bu kullanılış biçiminin ayniyeti ortadan kaldıracak düzeyde ve hedef kullanıcı kitlesince fark edilebilir bir farklılık yarattığını belirtti.
Ders: Kompozisyonun bütünsel farkı belirleyici olabilir; karar K. 2025/2773 ile birlikte okunmalıdır. Karar metni
Başvuru konusu marka (solda, Arapça yazılı çember ile) ve redde mesnet marka (sağda, renkli “AURA”)
Reddedilen hizmetlerin bir kısmı yönünden markalar aynı veya aynı tür hizmetleri kapsıyordu. Yargıtay, bütünsel algı ve özellikle görsel unsurlardaki farklılık nedeniyle işaretlerin aynı ya da ayırt edilemeyecek düzeyde benzer sayılamayacağını belirtti.
Ders: Mal ve hizmet koşulunun gerçekleşmesi yetmez; işaret koşulu ayrıca sağlanmalıdır. Karar metni
Başvuru konusu marka (solda, alışveriş arabası logolu) ve redde mesnet marka (sağda, sade yazılı “arti1”)
Mesnet sade yazılı bir ibareydi; başvuru aynı ibareyi farklı yazımla, bir alışveriş arabası logosu ve “süpermarket” kelimesiyle içeriyordu. Mahkeme, mutlak ret için işaretlerin ya tamamen aynı ya da ilk bakışta fark edilemeyecek ölçüde yüksek benzerlikte olması gerektiğini belirtti; görsel ve ek unsurlardaki farklılık nedeniyle bu eşiğin aşılmadığına karar verdi.
Ders: Yazım biçimi, logo ve ek kelimeyle birleşince genel izlenimi değiştirebilir. Karar metni
Başvuru kalp, minare ve şehir amblemi içeren bir şekil ile bir il adını da barındıran “… KOLEJİ” ibaresinden; mesnet ise bir şekil ve “… KOLEJİ” ibaresinden oluşuyordu. Bölge adliye mahkemesi “ya tamamen aynı ya da ilk bakışta farkedilemeyecek ölçüde yüksek benzerlik” aradı ve şekil farkı ile ek ibare nedeniyle bu ölçüde benzerlik bulmadı. Yargıtay kararı HMK m. 370/1 uyarınca onadı.
Ders: Farklı şekil ve ek ibare, işareti 5/1-ç kapsamının dışına çıkarabilir. Karar metni
41. sınıftaki başvuruda yer alan şekil, kararda “hem doğası gereği hem de kullanımı sonucunda ayırt ediciliği son derece yüksek olan tanınmış şekil markası” olarak nitelendirildi. İlk derece mahkemesi bu unsurun 5/1-ç incelemesinde dikkate alınması gerektiğini belirterek YİDK kararını iptal etti; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti, Yargıtay onadı.
Ders: Başvurudaki güçlü bir şekil unsuru, ortak kelimeye rağmen genel izlenimi değiştirebilir. Karar metni
Başvuru kelime ve şekilden, mesnet yalnızca aynı kelimeden oluşuyordu. İlk derece mahkemesi “esasen yüksek derecede benzerlik oluşmakla beraber” bunun ayırt edilemeyecek benzerlik sayılmaması ve “var olabilecek nisbi ret sebebinin ise yayıma itiraz üzerine ele alınmasının gerektiği” sonucuna ulaştı. Bölge adliye mahkemesi aynı yönde 11. HD’nin 2020/7988 E., 2022/888 K. sayılı kararına atıf yaptı; Yargıtay onadı.
Ders: Yüksek ama açık olmayan benzerlik nisbi ret alanına girer. Karar metni
3. Kısmi ret ve her mesnet markanın ayrı değerlendirilmesi
Ret kararı belirli mal ve hizmetleri hedefleyebilir ve her mesnet ayrı tartılır; dava bu nedenle kısmen kazanılabilir.
Düz siyah büyük harfli tek kelimelik başvuruya karşı iki mesnet grubu vardı: aynı kelimeden oluşan iki kelime markası ve aynı kelimeyi gri zemin, kare çerçeve ve sandviç görseliyle taşıyan bir karma marka. Yargıtay kelime markaları yönünden reddi yerinde buldu.
Karma marka yönünden ise “markada yer alan figüratif unsurun … ayırt edilemeyecek derecede benzerliği kaldırarak markaların farklılaşmasını sağladığı” gerekçesiyle tümden reddi bozdu. Kararda aynı yöndeki 2021/190 E., 2022/3946 K. ve 2024/3539 E., 2025/1458 K. sayılı kararlara atıf yapıldı.
Ders: Şekil önceki markada bulunsa bile ayniyeti bozabilir; dava mesnet bazında kısmen kazanılabilir. Karar metni
Şekil ve kelimeden oluşan başvurudan, aynı kelimeden oluşan bir mesnet gösterilerek bazı hizmetler çıkarılmıştı. İlk derece mahkemesi bu hizmetler yönünden ayırt edilemeyecek benzerlik görmeyip YİDK kararının ilgili kısmını iptal etti. Bölge adliye mahkemesi şekil unsurunun yeterli ayırt edicilik sağladığını kabul etti; Yargıtay onadı.
Ders: Kısmi ret kararına karşı dava yalnızca çıkarılan kalemler için açılabilir. Karar metni
4. Kazanılmış hak savunması
WIPO aracılığıyla Türkiye’ye gelen bir kelime markası başvurusu 5/1-ç gerekçesiyle kısmen reddedilmişti. Mesnetlerden yalnızca biriyle ayniyet ve kısmi hizmet benzerliği vardı; ancak başvuru sahibinin 39. sınıfta önceden tescilli aynı ibareli markaları nedeniyle kazanılmış hakkı bulunduğu kabul edildi. Kurum, 5/1-ç’nin kazanılmış hak yoluyla aşılamayacağını ileri sürerek temyiz etti; Yargıtay kararı onadı.
Ders: Kazanılmış hak savunması 5/1-ç retlerine karşı değerlendirilebilir; sonuç somut olayın koşullarına bağlıdır. Karar metni
5. Ses markası ve dava usulü
Bir kelimeyi ve “araç kiralamak ne kolaymış” sözlerini içeren ses markasında ek sözcük grubu slogan niteliğinde ve ayırt edici bulundu; aynı kelimeden oluşan mesnet karşısında 5/1-ç uygulanmadı ve YİDK kararı iptal edildi.
Usul yönünden kararda “mutlak ret nedenine dayalı YİDK kararının iptali davası olması nedeniyle redde mesnet marka sahibine husumet yöneltilemeyeceği” ve mahkemelere “tescil isteminin kabulü ya da reddi yönünde de tanınmış bir yetkinin bulunmadığı” belirtildi.
Ders: 5/1-ç davası TÜRKPATENT’e karşı açılır; mahkeme YİDK kararını iptal eder, “tescil edilsin” diye hüküm kurmaz. Karar metni
Karar metinleri Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’nden alınmıştır. Her dosya kendi işaretleri, mal-hizmet listesi ve delilleriyle ayrıca değerlendirilir.
Kurum ile mahkemelerin ölçütü nerede ayrışıyor?
Kurum ile mahkemelerin değerlendirmesi, ortak kelime unsurunun karşılaştırmadaki ağırlığında ayrışabilir. İncelenen kararlarda yargı şekil, ek kelime ve kompozisyonu bütün içinde tartarak ayniyet eşiğini yüksek tutmuştur; buna karşın asıl unsurun aynı kaldığı bir dosyada Yargıtay, alt mahkemelerin aksine YİDK kararını yerinde bulmuştur.
Kararlarda üç ayrışma noktası görülür:
- İncelemenin niteliği: 5/1-ç başvurunun incelenmesi sırasında, önceki marka sahibinin katılımı olmadan uygulanır. Mahkemeler bu bende dayanılan retlerde benzerliğin ayrıca inceleme gerektirmeyecek açıklıkta olup olmadığını sorar; açıklık yoksa değerlendirmeyi nisbi ret alanına bırakır (K. 2025/2249, K. 2025/5693).
- Şeklin ağırlığı: Yargı kararlarında şekil unsuru, önceki markada bulunsa bile ayniyeti bozabilmiş (K. 2025/2713), başvurudaki güçlü şekil unsurunun incelemede dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir (K. 2025/6912).
- Asıl unsurun aynılığı: Ek ibareler hizmeti tarif ediyorsa ve asıl kelime aynen alınmışsa, Yargıtay ayniyeti kabul edebilmektedir (K. 2025/2773).
Bu tablo, bir 5/1-ç ret kararının itiraz ve dava aşamasında farklı değerlendirilebileceğini gösterir; her ret kararının iptal edileceğini göstermez. Marka işlemlerinin güncel resmî tarifesi marka tescil ücreti rehberimizde, süreli itiraz ve dava işlemlerinin yürütülmesi marka avukatı sayfamızda anlatılmıştır.
Kararlardan çıkan 7 ilke
Kararlardan çıkan yedi ilke, bir 5/1-ç ret kararına itiraz edilip edilmeyeceğini tartmak için bir çerçeve sunar. Her ilke bir veya birkaç karara dayanır; hiçbiri sonucu tek başına belirlemez, çünkü işaretler ve mal-hizmet listeleri her dosyada birlikte değerlendirilir.
- İki koşul birlikte aranır.Hizmetler aynı türden olsa bile görsel farklılık 5/1-ç’yi engelleyebilir (K. 2025/3613).
- Eşik, açık ve net benzerliktir.Yüksek ama açık olmayan benzerlikte olası ret sebebi nisbidir (K. 2025/2249).
- İşaret bütün olarak karşılaştırılır.Kompozisyon (HGK K. 2022/1588), belirgin şekil farkı (K. 2025/4048) ve ek kelime (BAM K. 2025/1539) genel izlenimi değiştirebilir.
- Asıl unsur aynıysa tanımlayıcı ekler kurtarmayabilir.Hizmeti tarif eden ek ibareler ve şekil, telaffuzu ve anlamı aynı kalan asıl kelimenin ayniyetini gidermeyebilir (K. 2025/2773).
- Her mesnet ve her kalem ayrı değerlendirilir.Aynı başvuruda bir mesnet yönünden ret yerinde, diğeri yönünden hatalı olabilir (K. 2025/2713); dava yalnızca çıkarılan kalemler için yürütülebilir (K. 2025/5693).
- Kazanılmış hak somut olayda dinlenebilir.Başvuru sahibinin aynı sınıfta önceden tescilli aynı ibareli markaları, Kurumun itirazına rağmen kazanılmış hak olarak kabul edilmiştir (K. 2024/1105).
- Dava TÜRKPATENT’e karşı açılır, sonuç YİDK kararının iptalidir.Mutlak ret davasında mesnet marka sahibine husumet yöneltilmez ve mahkeme tescile karar vermez (K. 2025/3228).
- Şekil ve kompozisyon ayniyeti bozabilir (HGK K. 2022/1588); asıl kelime aynen alınmışsa bozmayabilir (K. 2025/2773).
- Ret kısmi olabilir ve her mesnet ayrı tartılır (K. 2025/2713, K. 2025/5693).
- Davada karşı taraf TÜRKPATENT’tir; mahkeme YİDK kararını iptal eder, tescil kararı vermez (K. 2025/3228).
3 Ne yapmalı
5/1-ç ret kararı geldiyse ne yapmalı?
5/1-ç ret kararı geldiğinde ilk iş, kararın bildiriminden itibaren işleyen iki aylık itiraz süresini (SMK m. 20) takvime işlemek ve reddin hangi mesnet marka ile hangi mal-hizmetlere dayandığını ayırmaktır. Ardından aşağıdaki beş yoldan biri veya birkaçı dosyaya göre birlikte değerlendirilir.
- Karara itiraz: Ret kararına bildirimden itibaren iki ay içinde itiraz edilir (SMK m. 20). İtirazda işaretler görsel, işitsel ve kavramsal yönden karşılaştırılır, en yakın emsal kararlar gösterilir. İtirazın inceleme süreci YİDK kararına itiraz rehberimizde anlatılmıştır.
- YİDK kararına karşı dava: İtiraz reddedilirse dava Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nde (SMK m. 156/2), YİDK kararının bildiriminden itibaren iki ay içinde açılır (5000 sayılı Kanun m. 15/C). Davalı TÜRKPATENT’tir; mesnet marka sahibine husumet yöneltilmez (K. 2025/3228).
- Noter onaylı muvafakatname: SMK m. 5/3’e göre “Bir marka başvurusu, önceki marka sahibinin başvurunun tesciline açıkça muvafakat ettiğini gösteren noter onaylı belgenin Kuruma sunulması hâlinde birinci fıkranın (ç) bendine göre reddedilemez.” Belgenin içeriği ve sunuluşu muvafakatname rehberimizde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
- Mesnet markanın kullanılmaması nedeniyle iptali: Mesnet marka kullanılmıyorsa TÜRKPATENT’e iptal talebinde bulunulabilir (SMK m. 9, 26). Şartlar ve ispat yükü kullanmama nedeniyle iptal yazımızdadır.
- Mesnet markanın hükümsüzlüğü veya yeni başvuru: Mesnet marka hükümsüzlük davasıyla düşürülebilecek durumdaysa bu yol değerlendirilir (marka hükümsüzlük davası rehberimiz). Başvuruyu ayırt edici bir şekil veya ek unsurla farklılaştırıp yeniden başvurmak da bir seçenektir; ancak asıl kelime aynı kalırsa bu da ayniyeti gidermeyebilir (K. 2025/2773).
Bu yollar birbirini dışlamaz ve dosyaya göre birlikte planlanabilir. Muvafakat görüşmesi veya iptal talebi hazırlanırken karara itiraz süresinin kaçırılmaması gerekir.
İtirazda karşılaştırma nasıl kurulur?
İtirazda karşılaştırma, iki işaretin görsel, işitsel ve kavramsal yönden yan yana konmasıyla, mal ve hizmet kalemlerinin eşleştirilmesiyle ve sonucun 5/1-ç’nin yüksek eşiğine bağlanmasıyla kurulur. Amaç farkın ilk bakışta görüldüğünü somut olarak göstermektir; markaların “biraz farklı” olduğunu söylemek bu eşiği karşılamaz.
- Görsel: Mesnet markada bulunmayan şekil, renk ve kompozisyon unsurlarını tek tek gösterin (HGK K. 2022/1588, K. 2025/4048).
- İşitsel: Ek kelimenin okunuşa ne kattığını açıklayın; telaffuzun aynı kalması ayniyet gerekçesi olabilir (K. 2025/2773).
- Kavramsal: Ek kelimenin ayırt edici mi, yalnızca tarif edici mi olduğunu tartışın (K. 2025/3228).
- Mal ve hizmet: Reddedilen kalemleri mesnetin kalemleriyle tek tek eşleştirin; aynı türden olmayanları ayrıca belirtin.
- Mesnet bazında ayrım ve emsal: Her mesnet için ayrı karşılaştırma yapın (K. 2025/2713), en yakın kararları ve varsa adınıza önceden tescilli aynı ibareli markaları gösterin (K. 2024/1105).
Başvurudan önce 5/1-ç kontrol listesi
Başvurudan önce 5/1-ç riskini azaltmak için seçilen kelimenin aynı veya aynı türden mal-hizmetler için önceden tescil edilip edilmediği ya da başvurusunun yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, markanın ayırt edici gücü de yalnızca kelimeye bırakılmamalıdır. Aşağıdaki altı soru bu kontrolü sıraya koyar.
- Aynı kelime önceden kayıtlı mı?Kelimeyi tescilli markalar ve bekleyen başvurular içinde aratın; ilk tarama için marka sorgulama aracımızı kullanabilirsiniz.
- Hangi mal ve hizmetlerde kayıtlı?Sınıf numarasıyla yetinmeyin; kalemlerin aynı türden olup olmadığına bakın.
- Markanızın asıl unsuru hangisi?Ek kelimeler yalnızca hizmeti anlatıyorsa asıl unsur öne çıkar (K. 2025/2773).
- Şekil gerçek bir fark yaratıyor mu?Yazı tipi değişikliği yetmez; genel izlenimi değiştiren şekil gerekir.
- Adınıza önceden tescilli aynı ibareli marka var mı?Kazanılmış hak savunması gündeme gelebilir (K. 2024/1105).
- Önceki marka kullanılıyor mu, sahibi izin verir mi?Kullanılmayan marka iptal talebine konu olabilir (SMK m. 9, 26); noter onaylı muvafakatname reddi engeller (m. 5/3).
- İtiraz süresi bildirimden itibaren iki aydır (SMK m. 20); YİDK kararına karşı dava da iki ay içinde Ankara’da açılır (5000 sayılı Kanun m. 15/C, SMK m. 156/2).
- Noter onaylı muvafakatname reddi engeller (m. 5/3); kullanılmayan mesnet için iptal talebi yapılabilir (m. 9, 26).
5/1-ç gerekçeli ret kararınızı, redde mesnet markalarla ve emsal kararlarla karşılaştırarak itiraz ve dava stratejisini dosyanız üzerinden birlikte değerlendirelim.
0541 723 85 52 — Avukat görüşmesi
Avukat ve marka vekili · TÜRKPATENT Sicil No: 2890 · Aylar Patent · İletişim
SMK 5/1-ç terimler sözlüğü
- Mutlak ret nedeni
- TÜRKPATENT’in itiraz beklemeden kendiliğinden incelediği ret nedeni (SMK m. 5).
- Nisbi ret nedeni
- Önceki hak sahibinin itirazı üzerine incelenen ret nedeni; karıştırılma ihtimali bunlardandır (SMK m. 6/1).
- Redde mesnet marka
- Ret kararının dayandığı önceki tarihli tescilli marka veya marka başvurusu.
- Ayniyet
- İki işaretin özdeş olması; kararlarda “aynılık” ile aynı anlamda kullanılır.
- Ayırt edilemeyecek benzerlik
- İşaretlerin orta düzeydeki alıcıda hemen hemen aynı genel izlenimi bırakması.
- Kısmi ret
- Başvurunun yalnızca bazı mal ve hizmetler yönünden reddedilmesi.
- Husumet
- Davanın kime karşı açılacağı; 5/1-ç davasında davalı TÜRKPATENT’tir.
Sıkça sorulan sorular
SMK 5/1-ç nedir?
Karar gerekçesi 5/1 (ç) ne demek?
SMK 5. madde neyi düzenler?
SMK 5/1-ç ile 6/1 arasındaki fark nedir?
Markamda önceki markanın kelimesi aynen geçiyor, kesin reddedilir mi?
Logo veya şekil eklemek 5/1-ç reddini önler mi?
Markayı uzun süredir kullanıyorum, 5/1-ç reddini aşabilir miyim?
5/1-ç ret kararına itiraz süresi ne kadar?
5/1-ç davası kime karşı açılır?
Ret kararı başvurunun yalnızca bir kısmını kapsıyorsa ne olur?
Muvafakatname 5/1-ç reddini ortadan kaldırır mı?
Redde mesnet marka kullanılmıyorsa ne yapılabilir?
Ses markası 5/1-ç ile reddedilebilir mi?
Başvurudan önce 5/1-ç riski nasıl kontrol edilir?
Kaynaklar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (m. 5, 6/1, 9, 20, 26, 156/2)
- 5000 sayılı Kanun m. 15/C (YİDK kararlarına karşı dava süresi)
- Yargıtay 11. HD, E. 2024/4901, K. 2025/2773, T. 24.04.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. HD, E. 2024/6557, K. 2025/4048, T. 04.06.2025 — karar metni
- Ankara BAM 20. HD, E. 2023/1298, K. 2025/1539, T. 11.09.2025 — karar metni
- Yargıtay HGK, E. 2021/932, K. 2022/1588, T. 24.11.2022 — karar metni
- Yargıtay 11. HD, E. 2024/5703, K. 2025/3613, T. 22.05.2025 — karar metni
- Ankara BAM 20. HD, E. 2023/1363, K. 2025/1853, T. 10.10.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. HD, E. 2024/3120, K. 2025/1587, T. 06.03.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. HD, E. 2025/2204, K. 2025/6912, T. 20.11.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. HD, E. 2024/4135, K. 2025/2249, T. 08.04.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. HD, E. 2024/4225, K. 2025/2713, T. 22.04.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. HD, E. 2025/1215, K. 2025/5693, T. 25.09.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. HD, E. 2022/4788, K. 2024/1105, T. 14.02.2024 — karar metni
- Yargıtay 11. HD, E. 2024/5490, K. 2025/3228, T. 08.05.2025 — karar metni
İlgili Rehberler
- Marka Hükümsüzlük Davası Dilekçesi: Nasıl Hazırlanır? Örnek Yapı ve Kontrol Listesi (2026)
- Marka Hükümsüzlük Davasında Zamanaşımı ve 5 Yıllık Sessiz Kalma Kuralı (2026)
- Markamı Başkası Tescil Ettirdi: Önce Kullanan Ne Yapabilir? (2026)
- Distribütör veya Temsilci Markayı Kendi Adına Tescil Ettirdi: Hükümsüzlük ve Devir (2026)
- Marka Tecavüzü Tazminatı: Hesaplama Yöntemleri ve Kararlardaki Tutarlar
- Marka Davasında Savunma: Davalının Def’ileri, Karşı Dava ve Yargıtay Kararları